Δύο σημαντικές αποφάσεις και μια νέα πρωτοβουλία της Επιτροπής Ανταγωνισμού προκαλούν το ενδιαφέρον της αγοράς τροφίμων-ποτών, δίνοντας ταυτόχρονα την ευκαιρία στην Ανεξάρτητη Αρχή να ξεφύγει από την αφάνεια των τελευταίων μηνών, αναλαμβάνοντας καθοριστικό ρόλο στις εξελίξεις μιας μεγάλης αγοράς προϊόντων που, εξαιτίας της κρίσης, συγκεντρώνει την προσοχή της κυβέρνησης, των ελεγκτικών μηχανισμών και των καταναλωτών.

Η Επιτροπή Ανταγωνισμού αποφάνθηκε για τη συγκέντρωση της Vivartia και της ΜΕΒΓΑΛ, όπως και για την υπόθεση περί εναρμονισμένων τιμών στις ιχθυοκαλλιέργειες, ενώ μελετά σοβαρά το ενδεχόμενο να παρέμβει συνολικά στην αγορά τροφίμων, ώστε να θέσει ένα νέο πλαίσιο στη διακίνηση, την προώθηση και την εμπορία βασικών προϊόντων. Ας δούμε, όμως, μια προς μια τις υποθέσεις που βρίσκονται το διάστημα αυτό στο κέντρο του ενδιαφέροντός της.

Η υπόθεση της Tasty
Πρόκειται για έρευνα στην οποία η Επιτροπή Ανταγωνισμού έχει δώσει ιδιαίτερη προσοχή, καθότι εκτιμά ότι η Tasty ασκεί ιδιαιτέρως επιθετική εμπορική πολιτική έναντι των δικτύων πωλήσεων, σε βαθμό, μάλιστα, που η ίδια η Αρχή τη σχολιάζει ως «ανορθόδοξη».

Στη σχετική εισήγησή της γίνονται επισημάνσεις, οι οποίες αφορούν στην πολιτική της εταιρείας στον τομέα τόσο της λιανικής, όπου φέρεται να εμποδίζει τους ανταγωνιστές της να τοποθετούν τα προϊόντα τους σε «δικά της» ράφια (πρόκειται για ανάλογη υπόθεση με εκείνη των ψυγείων της Coca-Cola Τρία Έψιλον) όσο και της χονδρικής, όπου φέρεται να επιβάλλει ρήτρες αποκλειστικότητας, προκειμένου οι χονδρέμποροι που συνεργάζονται μαζί της να μην προμηθεύουν την αγορά με αντίστοιχα προϊόντα άλλων εταιρειών. Κατά τα στελέχη της Επιτροπής Ανταγωνισμού, πρόκειται για πρακτικές με τις οποίες η Tasty κρατά τον ανταγωνισμό της μακριά από έναν μεγάλο αριθμό μικρών σημείων πώλησης (μίνι μάρκετ, συνοικιακά καταστήματα, περίπτερα, κά).

Όπως αναφέρουν πηγές του σελφ σέρβις, με την έκδοση της απόφασης για την Tasty (και στο βαθμό που η εταιρεία χάσει την υπόθεση), η Επιτροπή Ανταγωνισμού θα έχει ανοίξει ένα μεγάλο πεδίο συζήτησης σχετικά με τις συμβάσεις μεταξύ παραγωγών και δικτύων πώλησης.

Η υπόθεση των ιχθυοκαλλιεργειών
Σχετικά η απόφαση της Ανεξάρτητης Αρχής αναμενόταν στις παραμονές της έκδοσης του τεύχους. Ο κλάδος των ιχθυοκαλλιεργειών ετέθη υπό τον έλεγχο της Επιτροπής Ανταγωνισμού, διότι βάσει σχετικής εισήγησης οι βασικοί του «παίκτες» φέρονταν να εναρμονίζουν την τιμολογιακή και εμπορική τους πολιτική.

Σημειώνεται ότι κορυφαία στελέχη των ιχθυοκαλλιεργειών έχουν δηλώσει πως τυχόν επιβολή προστίμου από την Επιτροπή θα επιβαρύνει αναίτια έναν κλάδο, ο οποίος πριν ακόμη ξεσπάσει η εγχώρια κρίση είχε «ανοιχθεί» με δάνεια υψηλού κόστους στην τραπεζική αγορά. Τα ίδια στελέχη έχουν επισημάνει ότι ο κλάδος τους παρουσιάζει σήμερα τη μεγαλύτερη εξωστρέφεια, συγκρινόμενος με κάθε άλλη επιμέρους αγορά. Ως εκ τούτου, υποστηρίζουν, χρήζει την υποστήριξη της πολιτείας κι όχι την καταδίκη της μέσω της Επιτροπής Ανταγωνισμού.

Υπόθεση Vivartia-ΜΕΒΓΑΛ
Απρόσμενη ήταν η εξέλιξη που είχε στην Επιτροπή Ανταγωνισμού η εξέταση της υπόθεσης για τη συγκέντρωση των εταιρειών Vivartia και ΜΕΒΓΑΛ. Στην εισήγηση που κατάρτισε η αρμόδια υπηρεσία της Επιτροπής αναφέρεται ότι «η πραγματοποίηση της υπό κρίση συγκέντρωσης δύναται να περιορίσει σημαντικά τη λειτουργία του ανταγωνισμού, ιδίως με τη δημιουργία ή ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης, στις σχετικές αγορές της προμήθειας νωπού γάλακτος (τόσο σε τοπικές παραγωγικές ζώνες της Βόρειας Ελλάδας, όσο και σε εθνικό επίπεδο), της παραγωγής και διάθεσης φρέσκου γάλακτος, καθώς και της παραγωγής και διάθεσης σοκολατούχου γάλακτος στην ελληνική επικράτεια». Κατά συνέπεια, με βάση την εισήγηση, κρίνεται αναγκαία η λήψη κατάλληλων διορθωτικών μέτρων, προκειμένου να εγκριθεί η γνωστοποιηθείσα συγκέντρωση.

Σύμφωνα με πληροφορίες, τα στελέχη της Επιτροπής εκφράζουν την ανησυχία τους για το ενδεχόμενο να υπάρξουν μελλοντικά αρνητικές επιδράσεις στον ανταγωνισμό, κυρίως στον τομέα των παραγωγών γάλακτος, για τον οποίο οι δύο εταιρείες είχαν καταδικαστεί τον Δεκέμβριο του 2007 από την Ανεξάρτητη Διοικητική Αρχή για τη συγκρότηση καρτέλ από κοινού με άλλες μεγάλες γαλακτοβιομηχανίες. Η υπόθεση της εν λόγω συγκέντρωσης και κυρίως τα διορθωτικά μέτρα που προτείνονται με την εισήγηση, θα συζητηθούν στην Ολομέλεια της Επιτροπής στις 10 Ιανουαρίου.


Οι συμβάσεις προμηθευτών-λιανέμπορων
Η εν λόγω υπόθεση φαίνεται πως «άρχισε να ωριμάζει». Ήδη η Επιτροπή τα τελευταία χρόνια έχει εξετάσει περί τους 30 διαφορετικούς σχετικούς φακέλους. Μεταξύ αυτών ήταν, άλλωστε, κι ο φάκελος της Tasty στον οποίο αναφερθήκαμε.

Η Επιτροπή έχει θέσει σε προτεραιότητα τη διαλεύκανση των πραγμάτων σε κατηγορίες προϊόντων, που συμμετέχουν με υψηλά ποσοστά στη διαμόρφωση του κόστους του «καλαθιού της νοικοκυράς». Σύμφωνα με πληροφορίες, δεν αποκλείεται στους επόμενους μήνες να βγουν στο φως της δημοσιότητας κι άλλες υποθέσεις. Είναι γνωστό ότι η Επιτροπή έχει θέσει προς εξέταση περιπτώσεις προϊόντων όπως το ψωμί, τα άλευρα, τα απορρυπαντικά, τα σνακ, το ρύζι κά.

Παρέμβαση στην αγορά τροφίμων
Πρόκειται για μια καταρχήν στόχευση της Επιτροπής που, εφόσον κριθεί σκόπιμο, θα διευθετηθεί στη λογική των κανονιστικών παρεμβάσεων, που έγιναν δύο φορές στην αγορά των πετρελαιοειδών. Σε αυτήν τη φάση ξεκινά μια πρώτη επαφή με την αγορά, από την οποία ζητά τοποθετήσεις για ζητήματα που σχετίζονται με τη διανομή, την προώθηση και την εμπορία των τροφίμων. Πρόθεσή της επί της ουσίας είναι να διερευνήσει το κατά πόσο υπάρχουν εμπόδια, διοικητικά ή άλλα, στο συγκεκριμένο τομέα της αγοράς, που δυσχεραίνουν την ελευθερία στον ανταγωνισμό. Στη συνέχεια θα αποφασίσει κατά πόσο πρέπει να παρέμβει κανονιστικά.

Η Επιτροπή ανέλαβε τη σχετική πρωτοβουλία, ορμώμενη από ανάλογη παρέμβαση της βρετανικής Επιτροπής Ανταγωνισμού στην αγορά των τροφίμων, ελπίζοντας ότι θα καταφέρει να προχωρήσει ένα βήμα παραπέρα, εκμεταλλευόμενη την τεχνογνωσία που έχει αποκτήσει από την ως σήμερα διερευνητική δραστηριότητά της.

Ο «φάκελος μπίρα»
Εδώ και μήνες ο «φάκελος μπίρα» παραμένει στα «αζήτητα» της Επιτροπής, καθώς, όπως είναι γνωστό, ότι οι δύο πρωταγωνιστές της υπόθεσης έχουν «κολλήσει» στα διοικητικά δικαστήρια. Η Αθηναϊκή Ζυθοποιΐα προσέφυγε στη δικαιοσύνη κατά της απόφασης της Επιτροπής να συνεκδικάσει την αυτεπάγγελτη έρευνα με την καταγγελία της Μύθος Ζυθοποιΐα. Εν συνεχεία οι δύο εταιρείες συγκρούστηκαν νομικά στα διοικητικά δικαστήρια και, όπως αναφέρουν πληροφορίες του σελφ σέρβις, το θέμα οδεύει στην ολοκλήρωσή του.

Κατά τις ίδιες πληροφορίες, η Μύθος φέρεται να έχει κερδίσει την αίτηση ανάκλησης της προσωρινής διαταγής αναστολής εκτέλεσης των αποφάσεων της Επιτροπής περί συνεκδίκασης της καταγγελίας και της αυτεπάγγελτης έρευνας, την οποία είχε κερδίσει η Αθηναϊκή Ζυθποιΐα. Εφόσον η πληροφορία επιβεβαιωθεί, η Επιτροπή Ανταγωνισμού θα ανοίξει και πάλι τον «φάκελο μπίρα», συνδικάζοντας τις δύο υποθέσεις, όπου η Μύθος είναι διάδικος στην κεντρική υπόθεση –δηλαδή, της αυτεπάγγελτης έρευνας.

Λήξασα η υπόθεση του γάλατος
Η Επιτροπή εκτιμά ότι δεν απαιτείται περαιτέρω έλεγχος στην αγορά του γάλακτος, καθώς οι τιμές του προϊόντος, μετά τα βαριά πρόστιμα που επέβαλε, ύψους συνολικά 78 εκατ. ευρώ, έχουν αποκλιμακωθεί. Τα στελέχη της θεωρούν ότι οι τιμές στο γάλα «έσπασαν» στην πράξη, εφόσον ο καταναλωτής έμαθε να αναζητά τις φθηνές τιμές και τα μερίδια αγοράς αλλάζουν θεαματικά.

Το franchise της Dia Hellas
Όπως αναφέρουν πηγές του σελφ σέρβις, η σχετική απόφαση του διοικητικού δικαστηρίου δικαιώνει την Επιτροπή Ανταγωνισμού. Κατά τις ίδιες πηγές, το Εφετείο δέχθηκε τις αιτιάσεις της Επιτροπής περί της πολιτικής τιμών στα δίκτυα franchise, οπότε η απόφαση της Ανεξάρτητης Αρχής έχει αυξημένη ισχύ, δεδομένης και της δικαστικής κρίσης της. Έτσι, περιορίζονται πλέον τα περιθώρια ανατροπής στο μέλλον ανάλογων αποφάσεων της Επιτροπής.
Σε ό,τι αφορά το πρόστιμο, οι πληροφορίες μας αναφέρουν ότι η Dia Hellas πέτυχε τη μείωσή του κατά 50%, δηλαδή στα 2,6 εκατ. ευρώ έναντι των 5,2 εκατ. ευρώ, που της επιδίκασε η Επιτροπή Ανταγωνισμού.