Κατά τις ίδιες πληροφορίες, συνεργεία της Επιτροπής έχουν ήδη κάνει εφόδους σε όλες τις εμπλεκόμενες επιχειρήσεις, καθώς και σε κρατικούς οργανισμούς. Στην παρούσα φάση, πραγματοποιείται η επεξεργασία των στοιχείων που συλλέχθηκαν, προκειμένου να διαπιστωθεί κατά πόσο τίθεται ζήτημα παράβασης του νόμου περί προστασίας του ανταγωνισμού.

Η Επιτροπή ενεπλάκη σε αυτή τη νέα υπόθεση γύρω από το γάλα μετά από καταγγελία λιανεμπορικής εταιρείας, ενώ πρέπει να σημειωθεί ότι είναι η πρώτη φορά που στο στόχαστρο των ελέγχων της Ανεξάρτητης Αρχής μπαίνει και το Δημόσιο.

«Πρόχειροι» και «ανοικτοί» διαγωνισμοί

Η σχετική καταγγελία προς την Επιτροπή εξαρχής κρίθηκε από τα στελέχη της ως «σοβαρή», και γι’ αυτό δόθηκε προτεραιότητα στους σχετικούς ελέγχους, οι οποίοι είναι επικεντρωμένοι στους «πρόχειρους» και τους «ανοικτούς» διαγωνισμούς προμηθειών φορέων του Δημοσίου υπό τη στενή και την ευρύτερη έννοιά του.
Σημειώνεται ότι οι «πρόχειροι» διαγωνισμοί αφορούν σε προμήθειες αξίας, σε ετήσια βάση, από 15.000 έως 45.000 ευρώ.

Οι διαγωνισμοί σε αυτές τις περιπτώσεις προκηρύσσονται και εκτελούνται από τις αρμόδιες επιτροπές αξιολόγησης με τη λήψη τριών προσφορών από την αγορά, ενώ οι «ανοικτοί» διαγωνισμοί αφορούν σε προμήθειες μεγαλύτερης αξίας, στους οποίους δίνεται η δυνατότητα συμμετοχής σε κάθε ενδιαφερόμενο. Βέβαια, υπάρχουν και οι προμήθειες που διενεργούνται μέσω απευθείας αναθέσεων, αλλά η αξία τους δεν υπερβαίνει τα 15.000 ευρώ. Τέτοιους διαγωνισμούς η Επιτροπή συνήθως δεν τους διερευνά, δεδομένου του χαμηλού τιμήματός τους.

«Στημένοι» διαγωνισμοί

Η Επιτροπή Ανταγωνισμού φέρεται να επιδεικνύει αυξημένο ενδιαφέρον για τη συγκεκριμένη υπόθεση, αφού οι πρώτες ενδείξεις δημιουργούν βάσιμες υποψίες για «στημένους» διαγωνισμούς ή αλλιώς για το «μοίρασμα» της αγοράς του εβαπορέ, με τη συμμετοχή φορέων του Δημοσίου και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Μέχρι την έκδοση του ανά χείρας τεύχους δεν είχε ακόμα ξεκαθαριστεί αν οι προαναφερόμενες ενδείξεις επρόκειτο να οδηγήσουν σε αποδείξεις παραβατικής συμπεριφοράς.

Πάντως, στελέχη της αγοράς, τα οποία έλαβαν γνώση για τις έρευνες της Επιτροπής, δήλωσαν με έμφαση στο «σελφ σέρβις» ότι οι ελεγκτές της κυριολεκτικά «σάρωσαν» τα αρχεία των εμπλεκόμενων εταιρειών, τις οποίες επισκέφθηκαν αιφνιδιαστικά, ενώ ανάλογα κινήθηκαν και στις αρμόδιες υπηρεσίες των φορέων του Δημοσίου, που εμπλέκονται στην εν λόγω υπόθεση.
‘Αγνωστο παραμένει πόσες αλυσίδες λιανικής ή ενδεχομένως και χονδρικής διακίνησης έχουν στοχοποιηθεί από την Επιτροπή Ανταγωνισμού. Το «σελφ σέρβις» εντόπισε τουλάχιστον δύο, ενώ μένει να δειχθεί αν στη λίστα της Επιτροπής περιλαμβάνονται και άλλες.

Σημειώνουμε ότι παράγοντας της αγοράς επέμεινε ότι στην υπόθεση αυτή δεν έχουν εμπλακεί γαλακτοβιομηχανίες, καθότι, όπως ισχυρίσθηκε, δεν τροφοδοτούν απευθείας με προϊόντα τους τους φορείς του δημοσίου, τους ΟΤΑ και τα κρατικά νοσοκομεία, αλλά μέσω των μεγάλων πελατών τους.

Προσωρινή διακοπή για το «καρτέλ στο γάλα»

Θα πρέπει, επίσης, να σημειωθεί ότι η συγκεκριμένη υπόθεση έθεσε σε δεύτερο πλάνο την επανεξέταση των δύο φακέλων της Επιτροπής, σχετικά με «το καρτέλ στο γάλα», δηλαδή τις «οριζόντιες» και τις «κάθετες συμπράξεις». Η Ανεξάρτητη Αρχή επανήλθε στις δύο αυτές υποθέσεις, προκειμένου να διερευνήσει τον βαθμό τήρησης των επίμαχων αποφάσεών της.

Πηγές του «σελφ σέρβις» επισημαίνουν ότι ο έλεγχος των δύο αποφάσεων, αν και είχε ξεκινήσει με την προοπτική να εξελιχθεί ταχύτατα, διακόπηκε προσωρινά, προκειμένου τα στελέχη της Γενικής Διεύθυνσης Ανταγωνισμού να μελετήσουν την υπόθεση του εβαπορέ και των κρατικών προμηθειών. Πάντως, όπως μας αναφέρθηκε, η επανεξέταση των δύο προηγούμενων αποφάσεων θα συνεχιστεί, δεδομένου ότι οι εμπλεκόμενες στα δύο καρτέλ εταιρείες έχουν ήδη προσφύγει στο Διοικητικό Εφετείο και στους επόμενους μήνες αναμένεται η εκδίκαση των υποθέσεών τους.

Η πρόθεση της Γενικής Διεύθυνσης Ανταγωνισμού είναι ως την έκδοση των εφετειακών αποφάσεων να έχει συγκεντρώσει και επεξεργαστεί σημαντικό υλικό, προερχόμενο από τους ελέγχους στην αγορά, ώστε, στον βαθμό που δικαιωθεί η Επιτροπή στο Εφετείο, να έχει κερδίσει σημαντικό χρόνο -δηλαδή, να είναι σε θέση να αποφανθεί άμεσα για τον βαθμό εφαρμογής των δύο πρωτόδικων αποφάσεων- και, εφόσον κριθεί σκόπιμο, να παραπέμψει εκ νέου τις εταιρείες στην Ολομέλεια.

Η «κληρονομιά» του κ. Ζησιμόπουλου

Στο μεταξύ, εκτός των νέων μετώπων που ανοίγει η Ανεξάρτητη Διοικητική Αρχή στην αγορά γάλακτος, συνεχίζει με αμείωτους ρυθμούς τις έρευνές της και σε άλλες κατευθύνσεις. Στη λίστα με τους υπό διερεύνηση τομείς περιλαμβάνονται περίπου 55 κλάδοι ή επιμέρους κλάδοι της εγχώριας αγοράς, εκ των οποίων σε άμεση προτεραιότητα έχουν τεθεί οι 27!

Πρόκειται ουσιαστικά για υποθέσεις, οι οποίες θα αποτελέσουν την «κληρονομιά» του προέδρου της Επιτροπής Ανταγωνισμού, κ. Σπύρου Ζησιμόπουλου, στην επόμενη ηγεσία της Ανεξάρτητης Αρχής, η οποία θα ορισθεί από τον υπουργό Ανάπτυξης, κ. Κωστή Χατζηδάκη, με την ψήφιση από τη Βουλή του νομοσχεδίου του Υπουργείου Ανάπτυξης για τον Ανταγωνισμό. Αυτό αναμένεται ότι θα συμβεί στα τέλη Απριλίου.

Η προσοχή, λοιπόν, της Γενικής Διεύθυνσης Ανταγωνισμού έχει στραφεί σε αγορές, όπως τα ξενόγλωσσα βιβλία, τα ξυριστικά, τα καλλυντικά, τα απορρυπαντικά, το γάλα (δύο υποθέσεις), τα τσιμέντα, ο χάλυβας, το σκυρόδεμα, τα λιπάσματα, οι παιδικές πάνες, τα φυτοφάρμακα, το ρύζι, οι παιδικές τροφές, τα ζυμαρικά, η μπίρα, το ψωμί, τα άλευρα, τα σιτηρά, τα ναυτιλιακά καύσιμα, η λιανική τραπεζική, το franchise, το υγραέριο, το φυσικό αέριο, η τηλεοπτική διαφήμιση, τα αγροτικά προϊόντα, οι μαργαρίνες, τα φυτικά λίπη, αλλά και το οργανωμένο λιανεμπόριο. ‘Οσον αφορά στο τελευταίο, δεν αποκλείεται εντός διαστήματος περίπου 12 μηνών η Επιτροπή να προχωρήσει σε κανονιστική παρέμβαση, σχετικά με τον τρόπο τιμολόγησης των προϊόντων, το καθεστώς διανομής τους, καθώς και τις συναλλακτικές σχέσεις του κλάδου με τους προμηθευτές του.

Προσεχώς νέες «καμπάνες»

Σημαντική χαρακτηρίζεται από την Επιτροπή η υπόθεση που έχει ανοίξει, σχετικά με τα αγροτικά προϊόντα. Ειδικότερα, η παρέμβασή της αποσκοπεί στη στοιχειοθέτηση του αδικήματος της επιβολής εναρμονισμένων τιμών, όσον αφορά στις σχέσεις χονδρεμπορικών επιχειρήσεων και παραγωγών, καθώς και αδικημάτων σχετικών με τη διακίνηση προϊόντων με τιμολόγια όπου αναγράφονται πλασματικές τιμές, με σκοπό τη καταστρατήγηση εκ μέρους των χονδρεμπόρων των διατάξεων περί ανώτατων περιθωρίων κέρδους.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η υπόθεση με τις βρεφικές τροφές, δεδομένου ότι, σύμφωνα με κάποιες από τις πρώτες σχετικές διαπιστώσεις, τα προϊόντα της δεύτερης βρεφικής ηλικίας πωλούνται από πολλά φαρμακεία σε τιμές υψηλότερες έως και 300% από τα σούπερ μάρκετ!

Στην αγορά των απορρυπαντικών η Επιτροπή ήδη διερευνά άλλες παράνομες ρήτρες, εκτός εκείνων που αφορούν στην απαγόρευση των «παράλληλων εισαγωγών», ενώ ανάλογες έρευνες διενεργούνται και στις υποθέσεις για τα ζυμαρικά, τις μαργαρίνες και άλλα βασικά καταναλωτικά είδη.

Για το φυσικό αέριο, σύμφωνα με πληροφορίες, το ενδιαφέρον της Επιτροπής είναι διακριτικό, δεδομένου ότι ο κλάδος, που βρίσκεται στη φάση της ανάπτυξής του, τιμολογεί βάσει ειδικού νομοθετικού πλαισίου, ενώ, όσον αφορά στην υπόθεση του franchise, η Γενική Διεύθυνση εστιάζει το ενδιαφέρον της στην αποκάλυψη περιπτώσεων επιβολής των τιμών λιανικής από τις διοικήσεις οργανωμένων δικτύων διανομής στις συνεργαζόμενες με αυτά επιχειρήσεις.

Πρέπει να τονιστεί ότι κατά τις παραμονές έκδοσης του παρόντος τεύχους στις υποθέσεις, για τις οποίες εκκρεμούσε η έκδοση αποφάσεων, περιλαμβάνονταν εκείνες για τα απορρυπαντικά, με βασική κατηγορούμενη τη Ελαΐς-Unilever Ελλάς, καθώς και για το καθεστώς φορτοεκφόρτωσης των προϊόντων στην Κεντρική Λαχαναγορά Αθηνών.

Το άρθρο δημοσιεύεται στο τεύχος 282 (Μάρτιος 2009) του περιοδικού «σελφ σέρβις» (Εκδόσεις Comcenter).