Η συνολική αγορά εντομοκτόνων, εντομοαπωθητικών και των σκοροκτόνων ξεπέρασε το 2008 τα 32 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με στοιχεία της IRI Hellas, παρουσιάζοντας μικρή υποχώρηση της τάξης του 2%, σε σχέση με το 2007.

Το 44% της συνολικής αγοράς, δηλαδή περίπου 14,3 εκατ. ευρώ, αφορά στις πωλήσεις εντομοαπωθητικών (στοιχεία εταιρειών με βάση τις μετρήσεις της IRI Hellas). Τα εντομοκτόνα κατά των ιπτάμενων και ερπόντων εντόμων αποτελούν το 28% της συνολικής αγοράς, δηλαδή περίπου 9,1 εκατ. ευρώ, ενώ αντίστοιχο είναι και το μερίδιο σε αξία της αγοράς των σκοροκτόνων (9,1 εκατ. ευρώ).

Βασική υποκατηγορία στα εντομοκτόνα προϊόντα παραμένουν τα κατσαριδοκτόνα, με τζίρο 6,6 εκατ. ευρώ το 2008, ενώ ο τζίρος των προϊόντων κατά των ιπτάμενων εντόμων κυμάνθηκε στα 2,5 εκατ. ευρώ -και οι δύο υποκατηγορίες κινήθηκαν πτωτικά πέρυσι σε σχέση με το 2007.

Στην αγορά των εντομοαπωθητικών, μεγαλύτερη υποκατηγορία είναι των υγρών εντομοαπωθητικών, με τζίρο πέρυσι 5,4 εκατ. ευρώ και μικρή κάμψη πωλήσεων της τάξης του 3%, σε σχέση με το 2007, ακολουθούμενη από τις ταμπλέτες, ο τζίρος των οποίων πέρυσι έφτασε τα 4,6 εκατ. ευρώ, εμφανίζοντας άνοδο 5%, σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά. Σημειώνουμε ότι τα εντομοαπωθητικά εξωτερικού χώρου, μια μικρή σε μέγεθος αγορά, κινούνται ανοδικά.

Στα σκοροκτόνα, η βασική υποκατηγορία προϊόντων είναι τα gel, που κατέχουν το 46% της εν λόγω αγοράς. Η κατηγορία ενισχύθηκε κατά 13% σε αξία την τελευταία τριετία, σύμφωνα με στοιχεία των εταιρειών που δραστηριοποιούνται σε αυτή, ενώ η τάση της εξακολουθεί να είναι ανοδική. ‘Ανοδο 2,9% σε αξία εμφανίζουν τα σκοροκτόνα χαρτάκια, με μερίδιο ύψους 17,3% στην κατηγορία, ενώ οι κρεμάστρες, με μερίδιο συμμετοχής σε αυτήν 22,3%, εμφανίζουν πτώση πωλήσεων. Ανερχόμενη αγορά είναι των σκοροκτόνων σε φακελάκια (sachets), καθώς αναπτύχθηκε πέρυσι κατά 8% σε αξία και 16% σε όγκο.

Στην κατηγορία των σκοροκτόνων, όπως επισημαίνουν στελέχη των εταιρειών που δραστηριοποιούνται σε αυτή, οι καταναλωτές αναζητούν προϊόντα σε πιο μοντέρνες και εύχρηστες συσκευασίες, ενώ παράλληλα δίνουν ιδιαίτερη σημασία στο άρωμα. Η αναζήτηση προϊόντων με ευχάριστο άρωμα, εξάλλου, εξηγεί την πτώση των πωλήσεων σε «παραδοσιακά» προϊόντα, όπως είναι η ναφθαλίνη και η καμφορά.

Το μεγαλύτερο ποσοστό των πωλήσεων των προϊόντων της κατηγορίας γίνεται μέσω των σούπερ μάρκετ. Ωστόσο, λόγω του αυθόρμητου χαρακτήρα της αγοράς τους σε μεγάλο βαθμό, τα μικρά σημεία πώλησης ειδικά στις τουριστικές περιοχές, διατηρούν μερίδια σαφώς υψηλότερα, σε σχέση με άλλες κατηγορίες προϊόντων.

‘Εμφαση στις πιο φυσικές μεθόδους προστασίας

Κυρίαρχη τάση της ζήτησης, όπως προαναφέραμε, είναι προς τα «φιλικά» προϊόντα στον άνθρωπο και στη φύση, όπως επίσης και σε εκείνα που δεν αφήνουν κατάλοιπα, ιδιαίτερα όταν χρησιμοποιούνται σε χώρους που υπάρχουν μικρά παιδιά ή κατοικίδια ζώα.

Οι μεγάλες εταιρείες έχουν λανσάρει νέα προϊόντα που ικανοποιούν τις ανάγκες των καταναλωτών, για αποτελεσματική αντιμετώπιση της όχλησης των εντόμων κατά το δυνατόν με πιο φυσικές μεθόδους. Ενδεικτικά, η μάρκα Aroxol της Εύρηκα λανσάρισε εντομοκτόνα με φυσικές πυρεθρίνες (εκχύλισμα από χρυσάνθεμο με εντομοαπωθητικές ιδιότητες). Πρόκειται για τη σειρά Aroxol Earth Choice στις κατηγορίες των κατσαριδοκτόνων, εντομοκτόνων, εντομοαπωθητικών ταμπλετών και σπιράλ. Οι φυσικές πυρεθρίνες, εκτός του ότι βιοαποικοδομούνται εύκολα χωρίς να αφήνουν υπολείμματα στο περιβάλλον, είναι ιδιαίτερα δραστικές στην αντιμετώπιση των εντόμων.

Η SC Johnson πέρυσι λανσάρισε το Raid Food Moth Paper, δηλαδή παγίδες για την ανίχνευση του σκόρου στα τρόφιμα, ένα προϊόν που δρα με φυσικό τρόπο, καθώς δεν περιέχει εντομοκτόνο δραστική ουσία, αλλά μία φερομόνη που προσελκύει τον αρσενικό σκόρο και τον παγιδεύει, με αποτέλεσμα το πρόβλημα να αντιμετωπίζεται στο αρχικό του στάδιο.

Ανάλογα φυσικά προϊόντα έχουν λανσάρει και άλλες εταιρείες. Ενδεικτικά, το Vapona της εταιρείας Sara Lee προτείνει το Vapona natural gel λεβάντα με φυσικά εκχυλίσματα λεβάντας και κέδρου, καθώς και το Vapona 100% natural, σκοροαπωθητικό με 100% γαλλικό φυσικό ανθό λεβάντας εξαιρετικής ποιότητας.

Επίσης, το Baygon λάνσαρε φέτος το νέο αεροζόλ Baygon Protector για μύγες και κουνούπια με δραστική ουσία από φυσικό εκχύλισμα πύρεθρου, στη σύνθεση του οποίου δεν έχει προστεθεί άρωμα. Επίσης, η αποτελεσματικότητα του αεροζόλ Baygon ‘Ερποντα 2 οφείλεται στον συνδυασμό της δραστικής ουσίας από φυσικό εκχύλισμα πύρεθρου και δύο συνθετικών δραστικών. Για συνεχή δράση σε υγρή μορφή, το Βaygon λανσάρει το νέο Baygon Genius Protector, με σύνθεση που περιέχει και αιθέρια έλαια κιτρονέλλας, εξασφαλίζοντας 45 νύχτες προστασίας από τα κουνούπια.

Δευτερεύων παράγοντας η τιμή

Σημειώνουμε, πάντως, την έντονη απαίτηση του καταναλωτή για υψηλή αποτελεσματικότητα των προϊόντων που χρησιμοποιεί. Ο καταναλωτής, πράγματι, επιλέγει τις μάρκες που πιστεύει ότι πραγματοποιούν όσα υπόσχονται. ‘Ετσι, οι παράγοντες «τιμή του προϊόντος» και «προσφορές στο ράφι», αν και αποκτούν ιδιαίτερη σημασία σε περιόδους οικονομικής στενότητας, παίζουν μάλλον δευτερεύοντα ρόλο στην επιλογή προϊόντος. Μάλιστα, ο παράγοντας «τιμή» φαίνεται ότι έχει μικρότερο βάρος απ’ όσο θα περίμενε κανείς.

Σύμφωνα με καταναλωτική έρευνα, ειδικά για την κατηγορία των σκοροκτόνων η τιμή αποτελεί το τέταρτο κατά σειρά κριτήριο για την επιλογή ενός προϊόντος -προηγείται ο τύπος του, η μάρκα και το άρωμά του, ενώ, μετά την τιμή, έπεται ο αριθμός των τεμαχίων του προϊόντος ανά συσκευασία. Εξάλλου, όπως σημειώνουν παράγοντες της αγοράς, η έντονη εποχικότητα των προϊόντων της κατηγορίας ωθεί σε ένταση το καταναλωτικό ενδιαφέρον περισσότερο για την ποιότητα του προϊόντος παρά για την τιμή του.

Στο 2%-3% το μερίδιο των PL

Γενικά, στην ευρεία κατηγορία των εντομοκτόνων-εντομοαπωθητικών δεν αναπτύσσονται προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας, τουλάχιστον στον βαθμό που ισχύει σε άλλες αγορές προϊόντων. ‘Αλλωστε, η τοποθέτηση υπολογίσιμων ανταγωνιστικά προϊόντων ιδιωτικού σήματος πλάι στα επώνυμα θα απαιτούσε σημαντικές επενδύσεις σε τεχνολογία, έρευνα και ανάπτυξη, πράγμα ασύμφορο για το λιανεμπόριο. ‘Ετσι, τα PL στην κατηγορία περιορίζονται στα αρωματικά εντομοαπωθητικά κεριά και στα παραδοσιακά σκοροκτόνα (ναφθαλίνες και καμφορά), αλλά με πολύ μικρά μερίδια της τάξης του 2%-3%.

Πληθωρισμός προσφορών

Το ράφι της κατηγορίας είναι ιδιαίτερα ανταγωνιστικό. Οι προωθητικές ενέργειες είναι πολλές, επικεντρωμένες κυρίως στην έκπτωση τιμής, στην παροχή δωρεάν προϊόντος και στα ειδικά πακέτα προσφορών, και ευνοούνται από τον εποχιακό χαρακτήρα της κατηγορίας. Πέρυσι κυριάρχησαν οι προσφορές τύπου «5+1» και «1+1», με αποτέλεσμα τη μείωση των πωλήσεων της κατηγορίας σε αξία. Η ίδια κατάσταση αναμένεται και φέτος, αν και αρκετές εταιρείες σχεδιάζουν να περιορίσουν τα προωθητικά τους προγράμματα στις εκπτωτικές προσφορές.

Το άρθρο δημοσιεύεται στο τεύχος 383 (Απρίλιος 2009) του περιοδικού «σελφ σέρβις» (Εκδόσεις Comcenter).