Ο επενδυτικός πυρετός μεταξύ των εμφιαλωτών νερού παραμένει υψηλός τα τελευταία χρόνια. Νέοι «παίκτες» μπήκαν στην κατηγορία και παλιές εταιρείες πέρασαν στα χέρια νέων ιδιοκτητών ή συνεταίρων, ενώ το κυνήγι των καινοτομιών έχει ανοίξει τα όριά της, καταλαμβάνοντας πεδία της αγοράς των soft drinks. Το ζωντάνεμα της τουριστικής αγοράς φέτος δημιουργεί αισιοδοξία για την ανάπτυξη της ζήτησης, όμως η κρίση της ακρίβειας δεν την αφήνει να εκδηλωθεί αβίαστα.

Oι πωλήσεις εμφιαλωμένου νερού, μετά τη σημαντική άνοδό τους πέρυσι κατά 7%, το πρώτο τετράμηνο φέτος εμφάνισαν οριακή πτώση σε όγκο (-0,7%) και οριακή άνοδο σε αξία (0,5%) συγκριτικά με το αντίστοιχο τετράμηνο του 2021. Ουσιαστικά η εν λόγω αγορά φαίνεται ότι σταθεροποιείται σε υψηλά επίπεδα, αλλά την εγκυρότητα των σχετικών εκτιμήσεων θα την επικυρώσει η εξέλιξη των πωλήσεων της κατηγορίας τους καλοκαιρινούς μήνες.

Η μερίδα του λέοντος στις πωλήσεις της κατηγορίας ανήκει στο απλό εμφιαλωμένο νερό και υπερβαίνει το 95%. Η οριακή μείωση των πωλήσεών του σε όγκο (-0,1%) το πρώτο τετράμηνο φέτος συνοδεύτηκε από σημαντική άνοδο της αξίας τους κατά 5,3%, προφανώς λόγω ανατιμήσεων. Αντιθέτως στο ανθρακούχο και το «εμπλουτισμένο» νερό, οι πωλήσεις των οποίων ενισχύθηκαν σημαντικά την τελευταία τριετία, υπήρξε σημαντική μείωση για το μεν ανθρακούχο νερό κατά 16,1% σε όγκο και 18,8% σε αξία για το δε εμπλουτισμένο, κατά 27,1% σε όγκο και 26,1% σε αξία. Την ίδια περίοδο τα εμφιαλωμένα νερά ιδιωτικής ετικέτας εμφάνισαν άνοδο πωλήσεων σε όγκο 1,8% και σε αξία 4,8%, ενόσω το μερίδιό τους –ανερχόμενο στο 12,8% το πρώτο τετράμηνο του έτους– αναπτύσσεται πλέον εξαιτίας της ακρίβειας.

Ο ανταγωνισμός στην κατηγορία είναι έντονος. Μικροί και μεγάλοι «παίκτες» της ετοιμάζουν επενδύσεις εκατομμυρίων, ενώ και νέες εταιρείες εισέρχονται σε αυτήν.

Οι Βίκος και Χήτος-Ζαγόρι προχωρούν σε σημαντικές επενδύσεις –άνω των 20 εκατ. καθεμιά– και σε στρατηγικές συμμαχίες με ξένες επιχειρήσεις.
Η Χήτος ΑΒΕΕ τον Μάιο πέρυσι εξαγόρασε το 100% της εταιρείας εμφιάλωσης νερού Ζήρεια ΕΠΕ, της οποίας οι εγκαταστάσεις βρίσκονται στην Κυλλήνη Στυμφαλίας, περιοχή που προστατεύεται περιβαλλοντικά. Έτσι η Χήτος επεκτάθηκε στη Νότια Ελλάδα, ενώ από 1ης Ιανουαρίου φέτος ανέλαβε την εμπορία και διακίνηση των προϊόντων της Green Cola Hellas AE και την αποκλειστική διανομή των προϊόντων Evian και Ferrarelle της γαλλικής Danone Waters. Η Nestle προχωρά επίσης σε επενδύσεις 5 εκατ. ευρώ, με στόχο τον διπλασιασμό της παραγωγής του νερού «Κορπή», ενώ η «Θεόνη» επενδύει 10 εκατ. ευρώ στη δημιουργία νέας γραμμής παραγωγής και κέντρου αποθήκευσης και παροχής υπηρεσιών logistics στην περιοχή Eλληνόπυργος Mουζακίου, που θα αυξήσουν την παραγωγική ικανότητά της κατά 60%.

Άλλες επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην εν λόγω αγορά είναι η Λουξ, μετά την εξαγορά του 42,34% του μκ της «Δίρφυς», η Mantis, που διανέμει το Aqua Carpatica, τα Ελληνικά Γαλακτοκομεία (Όλυμπος, Ροδόπη, Τυράς) κατόπιν εξαγοράς του 77,88% της Δουμπιά-Μαλαματίνα και η Τsakos Εnergy Navigation-TEN, που επένδυσε στην εμφιάλωση φυσικού μεταλλικού νερού στην Καστοριά της εταιρείας «Νερά Πηγών Γράμμου». Επίσης, η N.U. Aqua αγόρασε το παλιό εργοστάσιο της PepsiCo στο Λουτράκι, με σκοπό την παραγωγή εμφιαλωμένου νερού, ανακοινώνοντας σημαντικές επενδύσεις.

Ανησυχία για τις ανατιμήσεις
Η επιβάρυνση στα κόστη των υλικών συσκευασίας, μεταφορών και ενέργειας στην κατηγορία έχει τριπλασιαστεί. Η αγορά πλαστικού από τα 700 ευρώ ανά τόνο εκτοξεύθηκε στα 1.900 ευρώ, ενώ οι μεγάλες καθυστερήσεις στις μεταφορές κι η αβεβαιότητα στην εξασφάλιση βασικών υλικών συσκευασίας οξύνουν την κατάσταση. Ήδη υπολογίζεται πως το προϊόν μόνο στο πρώτο δίμηνο του έτους ανατιμήθηκε στη λιανική κατά 4%-5%.

Σχετικά με τις ανατιμήσεις «πολύ φοβάμαι ότι θα έχουμε συνέχεια», τονίζει ο κ. Δημήτρης Τιμοθεάτος, ιδρυτής της Seven IFB. Όπως εξηγεί, ήδη το καλοκαίρι πέρυσι άρχισαν οι πρώτες ενδείξεις, προδιαγράφοντας τις εξελίξεις από τα μέσα του Οκτωβρίου. Στο μεταξύ, η γεωπολιτική ένταση στην Ουκρανία επιβάρυνε περαιτέρω την κατάσταση. «Κατά την άποψή μου θα υπάρξουν και νέες ανατιμήσεις στις πρώτες ύλες και στην ενέργεια. Την κορύφωση την αναμένουμε τον ερχόμενο Σεπτέμβριο-Οκτώβριο, αλλά όλα αυτά είναι απλώς εκτιμήσεις. Το οικονομικό περιβάλλον είναι ταχέως μεταβαλλόμενο. Κανένα στατιστικό μοντέλο δεν μπορεί με παράξει ασφαλή συμπεράσματα», τονίζει.

Η Nestle, σύμφωνα με δηλώσεις στελεχών της, θα απορροφήσει μεγάλο μέρους της αύξησης του κόστους παραγωγής του νερού «Κορπή» υπέρ του καταναλωτή, αποκτώντας έτσι συγκριτικό πλεονέκτημα.

Ανησυχία προκαλεί και η επιβολή τέλους ανακύκλωσης, ύψους 8 λεπτών, από 1ης Ιουνίου, στα πλαστικά μπουκάλια των αναψυκτικών, του γάλατος κ.ά., που οι ετικέτες τους περιέχουν πολυβινυλοχλωρίδιο (PVC). Ωστόσο, όπως δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος του Ελληνικού Οργανισμού Ανακύκλωσης, κ. Νίκος Χιωτάκης, «δεν πρόκειται να επιβαρυνθεί η τιμή του εμφιαλωμένου νερού», καθώς το προϊόν βρίσκεται υπό καθεστώς διατίμησης, διευκρινίζοντας, εξάλλου, ότι «όλα τα προϊόντα εμφιαλωμένου νερού σήμερα δεν περιέχουν στις ετικέτες τους PVC, άρα δεν επιβάλλεται τέλος ανακύκλωσης σε αυτά».

Οι νέες τάσεις
Οι καταναλωτικές συνήθειες αλλάζουν διαρκώς τα τελευταία χρόνια και δη με μεγάλη ταχύτητα. Η πανδημία, μάλιστα, επιτάχυνε την αναζήτηση εκ μέρους των καταναλωτών νέων προϊόντων και κατηγοριών προϊόντων, που υπόσχονται οφέλη υγείας. Σύμφωνα με τον
κ. Τιμοθεάτο, αυτό συμβαίνει και στην αγορά της κατηγορίας. «Στην κατηγορία των beverages παρουσιάζονται διεθνώς διαρκώς αυξητικές τάσεις σε ό,τι αφορά την κατανάλωση των λεγόμενων better for you beverages, τα οποία προσφέρουν μειωμένο ή μηδενικό επίπεδο ζάχαρης, είναι εμπλουτισμένα με βιταμίνες και μέταλλα και δεν περιέχουν θερμίδες. Μία ακόμη σημαντική τάση σχετίζεται με τη συσκευασία των προϊόντων, καθώς όλο και περισσότεροι καταναλωτές ευαισθητοποιούνται στα περιβαλλοντικά θέματα. Αυτό, επηρεάζοντας την οπτική της βιομηχανίας και στη σχεδίαση των συσκευασιών, σημαίνει μικρότερες συσκευασίες, άρα λιγότερη χρήση πλαστικού και μικρότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Στη Seven IFB ανέκαθεν πιστεύουμε ότι οι συσκευασίες των 500ml και άνω δεν προσφέρουν τίποτε περισσότερο από ποσότητα, που σπάνια καταναλώνεται ολόκληρη, με αποτέλεσμα waste of money για τον καταναλωτή και επιβάρυνση για το περιβάλλον. Η σύγχρονη συσκευασία στα soft drinks πρέπει να είναι μικρή, εύκολη στη μεταφορά και στην on the go χρήση, με το μικρότερο δυνατό αποτύπωμα στο περιβάλλον».

Η εγχώρια αγορά την τελευταία τριετία ακολουθεί την παγκόσμια τάση υπέρ των βιταμινούχων νερών, που ανταποκρίνεται στις αυξανόμενες ανάγκες των καταναλωτών για υγιεινά τρόφιμα, με λίγες θερμίδες και προστιθέμενη αξία για τον οργανισμό. Στο πλαίσιο αυτό, εμφανίστηκαν πολλά «εμπλουτισμένα» νερά μεγάλων και μικρών εμφιαλωτών, που βρήκαν την ανταπόκριση του κοινού αυξάνοντας σημαντικά τις πωλήσεις τους. Ωστόσο, φέτος αυτές υποχώρησαν αξιοσημείωτα, εξαιτίας των ισχυρών πιέσεων της ακρίβειας στο καταναλωτικό εισόδημα.

Από την άλλη πλευρά, οι καινοτομίες των τελευταίων χρόνων στον τομέα των συσκευασιών, επίκεντρο των οποίων είναι η προστασία του περιβάλλοντος, επιδρούν θετικά στις πωλήσεις των προϊόντων της κατηγορίας. Όπως επισημαίνει ο κ. Τιμοθεάτος, βάσει της κείμενης νομοθεσίας, ο οποιοσδήποτε εμπλουτισμός του νερού με βιταμίνες, μέταλλα, γεύσεις, γλυκαντικά κ.ά. το εξαιρεί από την κατηγορία των νερών. Συνεπώς «το εμπλουτισμένο νερό ανήκει στην κατηγορία των soft drinks. Ειδικότερα, τα vitamin water ανήκουν στα functional drinks ή στη μεγάλη κατηγορία των better for you beverages. Στην ελληνική αγορά τα soft drinks, εμπλουτισμένα με βιταμίνες και μέταλλα, χαρακτηρίστηκαν ως «νερά με βιταμίνες», πράγμα που δημιούργησε μια στρεβλή εικόνα για τα προϊόντα αυτά στο μεγαλύτερο μέρος του κοινού. Η ανταπόκρισή του θεωρώ ότι θα ήταν κατά πολύ μεγαλύτερη, αν τα προϊόντα αυτά τοποθετούντο ως better for you beverages».

Αισιοδοξία για την αύξηση της ζήτησης
Η αναμενόμενη αύξηση της τουριστικής κίνησης φέτος, υψηλότερα ίσως από το επίπεδο του 2019, δημιουργεί αισιοδοξία, αλλά η αύξηση του λειτουργικού κόστους των παραγωγών και η απορρόφηση ενός τμήματός της εκ μέρους τους, δημιουργεί σημαντικά προβλήματα. Στο πλαίσιο αυτό, ο ανταγωνισμός στην εν λόγω αγορά, που υπερβαίνει τα 400 εκατ. ευρώ ετησίως, αναμένεται ότι θα ενταθεί. Γενικά οι επενδύσεις εκατομμυρίων στον κλάδο είναι δείκτης αισιοδοξίας για το μέλλον του. Σύμφωνα με τις προβλέψεις στελεχών του, φέτος αναμένεται σημαντική αύξηση της ζήτησης. Οι εταιρείες του κλάδου αυξάνουν σημαντικά την παραγωγή τους, ακόμα και σε επίπεδο διπλασιασμού.

«Η ελληνική βιομηχανία τα τελευταία χρόνια επενδύει στον εκσυγχρονισμό και την ανάπτυξη των γραμμών παραγωγής της. Αυτό σημαίνει ότι μελλοντικά –πέραν της ωφέλειας σε ό,τι αφορά τις εξοικονομήσεις στην κατανάλωση ενέργειας, τη μείωση των επιπτώσεων στο περιβάλλον και τη μείωση του κόστους ανά παραγόμενη μονάδα– θα υπάρξουν νέα βελτιωμένα προϊόντα, που υπόσχονται νέες εμπειρίες κατανάλωσης», λέει ο κ. Τιμοθεάτος, εκφράζοντας την πεποίθησή του ότι το μέλλον ανήκει γενικά στα πιο healthy τρόφιμα και soft drinks.

Προώθηση και διαφήμιση
• Η βασική προωθητική ενέργεια όλων των επιχειρήσεων του κλάδου είναι η προσφορά του τύπου «5+1 δώρο», για τις μεγάλες συσκευασίες και διάφορες άλλες εκπτωτικές δράσεις.
• «Στη Seven IFB προχωρήσαμε τον προηγούμενο Δεκέμβριο στην υλοποίηση μιας στρατηγικής απόφασης ιδιαίτερα μεγάλης σημασίας για το brand μας Aqua Power The Vitamin Water. Προχωρήσαμε σε διόρθωση της προτεινόμενης λιανικής τιμής διάθεσής του, καθιστώντας το περισσότερο προσιτό οικονομικά. Παράλληλα, αναπτύσσουμε προωθητικό πλάνο εντός των καταστημάτων, με προσφορές μείωσης τιμής. Σε above επίπεδο σχεδιάζουμε επικοινωνία, μέσω των λογαριασμών του umbrella brand Aqua Power Inspiring Beverages, στα social media».
• Επιχειρήσεις όπως η Χήτος επενδύουν συστηματικά στην προβολή τους, μέσω των social media και των χορηγιών κυρίως αθλητικών γεγονότων, όπως
ο Ποδηλατικός Γύρος της Αθήνας τον Μάιο φέτος, η διοργάνωση του αθλητικού φεστιβάλ παιδικών σκυταλοδρομιών Ζαγοράκι Kids Relays,
η στήριξη του εκατοντάωρου Υπερμαραθώνιου του No Finish Line Athens κ.ά.

Νέα λανσαρίσματα
• H Xήτος, έχοντας λανσάρει το 2020 το Φυσικό Μεταλλικό Νερό Ζαγόρι Go Green, το εμπλουτίζει με νέους κωδικούς. Εξάλλου, αναδείχθηκε «Προϊόν της Χρονιάς» φέτος, ενώ το Φυσικό Μεταλλικό Νερό Ζαγόρι κατέκτησε την πρώτη θέση στον τομέα του εμφιαλωμένου νερού στη λίστα των Top 100 Brands 2022, βάσει των στοιχείων πωλήσεων της IRI Hellas.
• H Seven IFB λανσάρισε το πρώτο παραγόμενο στην Ελλάδα Vitamin Water. «Από τον Φεβρουάριο του 2017, οπότε εμφανίστηκε στα σούπερ μάρκετ το Aqua Power The Vitamin Water, διατίθενται στην αγορά σήμερα περισσότερα από επτά brands Vitamin Water», λέει ο κ. Δ. Τιμοθεάτος. Αν και η απόδοση της κατηγορίας για πολλούς δεν είναι η αναμενόμενη, σχολιάζει: «Η κατηγορία των Vitamin Water θα διαδραματίσει σημαντικό ρόλο προοπτικά. Πιστεύω ότι τα προϊόντας της έχουν υψηλή αντιλαμβανόμενη ποιότητα από τους καταναλωτές. Η υποστήριξή της, μέσω της ανάπτυξης της διανομής τους και της ορθής τοποθέτησής τους στα ράφια, θα αποδώσει τα μέγιστα και στο λιανεμπόριο». Στο πλαίσιο αυτό, η εταιρεία προχώρησε στο επαναλανσαρίσμα του κωδικού Aqua Power Essential, που είναι εμπλουτισμένος με βιταμίνη D, δεν περιέχει ζάχαρη και έχει γεύση λεμόνι.