Στην ερώτησή μας, σχετικά με τα μηνύματα που λαμβάνει σχετικά με την κατάσταση της ζήτησης και την εξέλιξη του λιανεμπορικού τζίρου τους επόμενους μήνες, δεδομένης της εισόδου της χώρας σε περίοδο ύφεσης, μας είπε:

«Είναι γεγονός ότι γενικά η οικονομική κρίση έχει επηρεάσει τη λειτουργία της αγοράς, σε βαθμό τέτοιο που ο κύκλος εργασιών του εμπορίου εμφανίζει αισθητή κάμψη. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία της ΕΣΥΕ, η μείωση του κύκλου εργασιών στο λιανεμπόριο, σε σχέση με τα αντίστοιχα στοιχεία του 2008, ανέρχεται σε ποσοστό 12,9%. Αυτό μάς ανησυχεί ιδιαίτερα, καθώς η μείωση του τζίρου αποτελεί ένδειξη είτε για έλλειψη ρευστού είτε για συγκράτηση ρευστού, εκ μέρους των καταναλωτών. Κάθε μια από τις περιπτώσεις αυτές χρήζει της ανάλογης αντιμετώπισης. Η έλλειψη ρευστού είναι μια συνολική κατάσταση που αντιμετωπίζεται -δεδομένης της ευρύτερης δημοσιονομικής δυσκολίας- με πιέσεις, ιδίως προς το χρηματοπιστωτικό σύστημα, ώστε να υποστηρίξει την καταναλωτική δραστηριότητα, αλλά όχι με καταχρηστικούς όρους εις βάρος του καταναλωτή.

Η αντιμετώπιση για τη συγκράτηση του ρευστού προϋποθέτει να ανακτήσει το καταναλωτικό κοινό την εμπιστοσύνη του στην αγορά. Χαρακτηριστικό είναι το πρόσφατο παράδειγμα στην αγορά αυτοκινήτου όπου, κατόπιν των κυβερνητικών ρυθμίσεων, αίφνης καταγράφηκαν πωλήσεις αυτοκινήτων, ιδίως μεγάλου κυβισμού, με αγορές τοις μετρητοίς. Από τη στάση του καταναλωτή φάνηκε ότι διέθετε ρευστό, αλλά δεν ήταν πρόθυμος να το στερηθεί. Η εμπιστοσύνη, λοιπόν, ανακτάται μέσω δυο παραγόντων: του εμπορικού κόσμου, που με την τιμολογιακή του πολιτική πρέπει να δείξει ότι αντιλαμβάνεται τις επιφυλάξεις του καταναλωτικού κοινού και να διαμορφώσει προσιτές τιμές, και της πολιτείας, που με τις παρεμβάσεις της οφείλει να πείσει ότι η αγορά είναι ελεύθερη, αλλά όχι ασύδοτη».

Παρατηρητήριο Τιμών μέσα στο καλοκαίρι

«σελφ σέρβις»: Σε τι φάση βρίσκονται οι διεργασίες λειτουργίας του Παρατηρητηρίου Τιμών; Θα προλάβει το υπουργείο να το ολοκληρώσει ως τις επόμενες βουλευτικές εκλογές; Διότι και ως πρωτοβουλία της κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ παρέμεινε στα «χαρτιά»…

Δημήτρης Σκιαδάς: Ολοκληρώνεται μέχρι τον Ιούνιο η ανάπτυξη του λογισμικού του, ώστε εντός του καλοκαιριού να ενεργοποιηθεί σταδιακά όλο το σχετικό σύστημα. ‘Οσο για την πρωτοβουλία, που, όπως είπατε, ξεκίνησε επί κυβερνήσεων ΠΑΣΟΚ, εάν εξαιρέσει κανείς την πρωτοτυπία της ιδέας, θα μπορούσε να πει ότι η πιλοτική εφαρμογή που είχε αναπτυχθεί δεν ήταν κάτι το ιδιαίτερο. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο τιμοληπτικός εξοπλισμός, που αγοράστηκε γι’ αυτή την πιλοτική εφαρμογή, βρέθηκε στις συσκευασίες του στα υπόγεια της Γενικής Γραμματείας Εμπορίου, δηλαδή δεν ανοίχθηκε καν από τους «εμπνευστές» του έργου.

Ανατιμήσεις βάσει τεκμηρίωσης

«σ.σ.»: Στην τελευταία ενημέρωση του ΥΠΑΝ για την πορεία των τιμών, πέρα από τις μειώσεις, έγινε αναφορά σε αυξήσεις έως 11%, τις οποίες το υπουργείο σχολίασε ως «δικαιολογημένες», βάσει των κοστολογικών στοιχείων των εταιρειών. Σε συνθήκες, που η ζήτηση συρρικνώνεται και ο πληθωρισμός διαμορφώνεται στα επίπεδα του 1%, ποια κοστολογικά στοιχεία δικαιολογούν ανατιμήσεις 11%;

Δ.Σ.: Γνωρίζετε ότι, σύμφωνα με την κείμενη αγορανομική νομοθεσία, κάθε αύξηση πρέπει να τεκμηριώνεται κοστολογικά, με βάση τα δεδομένα περί κοστολόγησης που αναφέρονται στις οικείες διατάξεις. Συνεπώς, περιλαμβάνονται στοιχεία, που αφορούν, πχ, στο κόστος των άμεσων υλικών παραγωγής (πρώτες ύλες) και υλικών συσκευασίας, το κόστος μετατροπής, το κόστος συντήρησης, το εργατικό κόστος, το κόστος προβολής κλπ. Εάν με βάση τέτοια στοιχεία δικαιολογείται η αύξηση της τιμής, τότε εκ του νόμου η αύξηση αυτή πρέπει να γίνεται αποδεκτή.

«σ.σ.»: Με όλη αυτή την πίεση που ασκείτε στην αγορά για αυτοσυγκράτηση των τιμών, μήπως υποβαθμίζετε το έργο και τον ρόλο της Επιτροπής Ανταγωνισμού;

Δ.Σ.: Αντιθέτως, αναδεικνύουμε τη σημασία του έργου της. Η Επιτροπή Ανταγωνισμού αποτελεί τον μηχανισμό τήρησης του ελεύθερου ανταγωνισμού στην αγορά και μπορεί, καταγράφοντας υπερβολικές τιμολογιακές πρακτικές εκ μέρους των επιχειρήσεων, να παρεμβαίνει στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της, να διερευνά αυτές τις πρακτικές και, εφόσον διαπιστώνει παραβάσεις της νομοθεσίας περί ελεύθερου ανταγωνισμού, να επιβάλλει τις προβλεπόμενες κυρώσεις. Η πίεση που ασκούμε για αυτοσυγκράτηση στις τιμές δεν επιβάλλει εναρμονισμένη πρακτική διαμόρφωσης τιμών. Κάθε άλλο. Απλώς επισημαίνει τη γενικότερη οικονομική δυσχέρεια και προσπαθεί να προστατεύσει το εισόδημα του καταναλωτή.

«σ.σ.»: Οι συνεχιζόμενες μειώσεις στις τιμές, σε συνδυασμό με την πτώση της ζήτησης, μήπως τελικά κάνουν περισσότερο κακό παρά καλό στην αγορά, δεδομένων των κυβερνητικών εξαγγελιών για ακόμη πιο σφικτή οικονομική πολιτική μετά τις ευρωεκλογές;

Δ.Σ.: ‘Οπως προανέφερα, το ζητούμενο είναι να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη στην αγορά, μεταξύ εμπορικού κόσμου και καταναλωτικού κοινού. Εκτιμώ ότι οι μειώσεις τιμών συμβάλλουν προς αυτή τη κατεύθυνση, καθώς θα υποστηρίξουν την αύξηση της ζήτησης, ώστε τυχόν νέα οικονομικά μέτρα να εφαρμοστούν σε μια αγορά που θα έχει αποκτήσει εκ νέου ανοδική δυναμική.

Στήριξη της απασχόλησης

«σ.σ.»: Η διαρκής πίεση, λόγω της κρίσης, στη μέση λιανεμπορική αλυσίδα συνιστά «εκβιασμό» για τη μείωση του λειτουργικού της κόστους, που πιθανώς την οδηγεί σε απολύσεις. Πώς μπορεί το ΥΠΑΝ να στηρίξει το εμπόριο, ώστε να μην οδηγείται στη «διέξοδο» των απολύσεων;

Δ.Σ.: Θα ξεκινήσω από μια διαπίστωση που θα σας ξαφνιάσει. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία της ΕΣΥΕ, το 2008 συνολικά ο δείκτης απασχολουμένων στο λιανικό εμπόριο -και σε αυτόν εντάσσονται τόσο οι αυτοαπασχολούμενοι-εργοδότες όσο και οι απασχολούμενοι-εργαζόμενοι κάθε είδους- «έκλεισε» με μια αύξηση της τάξης του 1,7% σε σχέση με τα αντίστοιχα στοιχεία του 2007. Συνεπώς, το λιανικό εμπόριο αποτελεί μια σημαντική πηγή απασχόλησης. Αυτό, άλλωστε, το δείχνουν και οι ετήσιες εκθέσεις της Ελληνικής Συνομοσπονδίας Ελληνικού Εμπορίου. Βέβαια, τα στοιχεία της ΕΣΥΕ γενικότερα για το εργατικό δυναμικό καταδεικνύουν μια ιδιαίτερα ανησυχητική αυξητική τάση της ανεργίας στους πρώτους μήνες του 2009.

Συνεπώς, οφείλουμε να μην αφήσουμε στην τύχη της τη δυναμική τάση δημιουργίας απασχόλησης που εμφανίζει το λιανεμπόριο, μέσα σε τέτοια διεθνή οικονομική θύελλα. Τόσο το Υπουργείο Απασχόλησης όσο και το Υπουργείο Ανάπτυξης, αξιοποιώντας πόρους από το ΕΣΠΑ και τα οικεία Επιχειρησιακά Προγράμματα, δημιουργούν τα χρηματοδοτικά εργαλεία που θα υποστηρίξουν τον εμπορικό κόσμο στη διατήρηση του εργατικού δυναμικού που απασχολεί, ενώ στο άμεσο μέλλον θα υποστηριχθούν και δράσεις αύξησης του προσλαμβανόμενου εργατικού δυναμικού ή της δημιουργίας νέων επιχειρήσεων, ιδίως από ομάδες πληθυσμού που πλήττονται από την ανεργία, όπως οι νέοι και οι γυναίκες.

Εξ αφορμής του… γάλακτος

«σ.σ.»: Το γεγονός ότι η βιομηχανία γάλακτος κυριολεκτικά «σε μια νύκτα» μείωσε τις τιμές στο φρέσκο γάλα περίπου κατά 25%, με την προοπτική -όπως φαίνεται- να σταθεροποιηθούν σε αυτά τα επίπεδα επί μακρόν, δεν σας προβλημάτισε σχετικά με το τι μπορεί να συμβαίνει στην τιμολόγηση των προϊόντων αυτής της κατηγορίας και στα περιθώρια κέρδους των γαλακτοκομικών;

Δ.Σ.: Το πρόβλημα της τιμολόγησης των προϊόντων, όχι μόνο στα γαλακτοκομικά, αλλά και σε πολλούς άλλους κλάδους, το ανέδειξε η πολιτική ηγεσία του ΥΠΑΝ από την πρώτη στιγμή ως κομβικό σημείο πολιτικής παρέμβασης. Συνεπώς, αυτό που συνέβη στον συγκεκριμένο κλάδο είναι αποτέλεσμα μιας συνεπούς και διαρκούς στρατηγικής και πρακτικής, με στόχο την αλλαγή της τιμολογιακής πολιτικής, ενώ, παράλληλα, διασφαλίστηκαν τα συμφέροντα της εγχώριας κτηνοτροφικής παραγωγής. Επιδιώκουμε να έχουμε ανάλογα αποτελέσματα και σε άλλους τομείς της αγοράς.

Το άρθρο δημοσιεύεται στο τεύχος 384 (Μάιος 2009) του περιοδικού «σελφ σέρβις» (Εκδόσεις Comcenter).