Η εξ αποστάσεως εργασία, που η εφαρμογή της επιταχύνθηκε από τις εξελίξεις, ήρθε για να μείνει, ίσως όχι στην έκταση που έχει σήμερα, αλλά ως ενισχυμένη μορφή ευέλικτης απασχόλησης, τονίζει ο κ. Δημήτρης Αρτικόπουλος, διευθυντής Ανθρώπινων Πόρων και Οργανωσιακής Ανάπτυξης της ΑΒ Βασιλόπουλος. Όπως τονίζει, η έλλειψη φυσικής παρουσίας στο χώρο απασχόλησης επιβάλει αλλαγές στο στυλ ηγεσίας, ενώ επισημαίνει ότι νεότερες γενιές εργαζόμενων είναι πιo ανυπόμονες και λιγότερο «πιστές» στον εργοδότη.

Σε ερώτησή μας αναφορικά με την επίδραση της πανδημίας στον τομέα της εργασίας ως προέκταση της μεταβολής του τρόπου λειτουργίας των επιχειρήσεων, ο συνομιλητής μας σχολίασε: «Προφανώς η κρίση του Covid-19 έχει επιφέρει τεράστιες αλλαγές στην οικονομική δραστηριότητα και τη λειτουργία των επιχειρήσεων. Άλλοι κλάδοι αντιμετωπίζουν σοβαρά θέματα λειτουργίας, όπως η εστίαση ή ο τουρισμός, κι άλλοι έχουν σημαντικές ευκαιρίες ανάπτυξης, όπως το ηλεκτρονικό εμπόριο και η διανομή/μεταφορές.

Η κατάσταση, λόγω πανδημίας, επηρέασε έντονα την ΑΒ και αναπόφευκτα τους περισσότερους από τους 15.000 εργαζομένους μας, με διάφορους τρόπους. Καταρχάς αυξήθηκε έντονα και πολύ ξαφνικά ο όγκος εργασίας σε φυσικά καταστήματα και e-shop. Αυτό, σε συνδυασμό με τις επίσης αυξημένες απουσίες εργαζομένων για διάφορους λόγους –υγείας, φροντίδας τέκνων κ.ά.– επιβάρυνε σημαντικά τους ανθρώπους που παρέμεναν στην εργασία τους, κάνοντας ό,τι καλύτερο, προκειμένου να ανταπεξέλθουν στην πρωτόγνωρη αυτή κατάσταση. Ως εταιρεία κάναμε μία τεράστια προσπάθεια, στο πλαίσιο του πρώτου κύματος, προκειμένου να υποστηρίξουμε τους ανθρώπους της «πρώτης γραμμής», προσλαμβάνοντας πάνω από 1.000 άτομα μέσα σε μόλις 40 μέρες.

Ταυτόχρονα, προκειμένου να διασφαλίσουμε την επιχειρησιακή συνέχεια και την υγεία των συνεργατών μας, προχωρήσαμε άμεσα, όπου ήταν εφικτό, σε εναλλακτικούς τρόπους εργασίας, όπως η απασχόληση από το σπίτι ή η εργασία κατά μικρές ομάδες από διαφορετικές εταιρικές εγκαταστάσεις. Με γνώμονα την ασφάλεια των ανθρώπων, σε περιπτώσεις όπου η εργασία από απόσταση δεν ήταν εφικτή, λάβαμε άμεσα όλα τα αναγκαία μέτρα προστασίας.

σελφ σέρβις: Κατά πόσο η εξ αποστάσεως απασχόληση αυξάνει την «απόσταση» εργαζόμενου-εργοδότη;
Δημήτρης Αρτικόπουλος: Ο ρόλος της τεχνολογίας είναι καταλυτικός. Αυτή την περίοδο μας έδωσε τη δυνατότητα να λειτουργήσουμε σε διαφορετικό περιβάλλον. Το πρώτο ζητούμενο ήταν η επιβίωση και η προσαρμογή στο νέο πλαίσιο. Πλέον η ευκαιρία είναι να το κάνουμε αυτό πιο αποδοτικό, στο πεδίο τόσο της συνεργασίας των εργαζομένων μεταξύ τους όσο και των σχέσεων με τον/ην μάνατζέρ τους και με την εταιρεία, να θέσουμε πλαίσιο και κανόνες, που θα διευκολύνουν τον εργαζόμενο να έρχεται πιο κοντά με τους συνεργάτες του, την ομάδα του και την εταιρεία, ακόμα κι αν δεν βρίσκονται στον ίδιο χώρο.

Σίγουρα η συνύπαρξη ενισχύει τη συνεργασία, το χτίσιμο των ομάδων και την ανάπτυξη δεσμών εργαζόμενου-εταιρείας, αλλά η εξ αποστάσεως εργασία, που η εφαρμογή της επιταχύνθηκε από τις εξελίξεις, ήρθε για να μείνει. Ίσως όχι στη σημερινή της έκταση, ενόσω η εφαρμογή της τους τελευταίους μήνες ανέδειξε και τρωτά σημεία, που πριν δεν ήταν ορατά ή υποτιμούνταν λόγω εξιδανίκευσης του τεχνολογικά καινούργιου, αλλά ως μια πιο ισχυρή μορφή ευέλικτης εργασίας, που πιθανώς θα καταστεί κυρίαρχη σε συγκεκριμένες ειδικότητες. Αυτό θα επιταχύνει περαιτέρω την παγκοσμιοποίηση της αγοράς εργασίας και την εύκολη πρόσβαση των επιχειρήσεων στους εργαζόμενους και αντιστρόφως, χωρίς οι τόποι διαμονής των εργαζομένων και λειτουργίας των επιχειρήσεων να συμπίπτουν, αν και αυτό είναι ανασταλτικός παράγοντας για τη μεταξύ τους συνεργασία.

Αναπόφευκτες οι αλλαγές στην κουλτούρα οργάνωσης
σ. σ.: Οι νέες τεχνολογίες συμβάλλουν στην επίλυση πολλών διαδικαστικών ή άλλων προβλημάτων που θέτει η εξ αποστάσεως εργασία. Μήπως συν τω χρόνω διαμορφώνουν και μια νέα κουλτούρα του εργαζόμενου;
Δ. Α.: Μολονότι η τηλεργασία δεν ήταν καινούργιο φαινόμενο, η έξαρση της πανδημίας συνέβαλε στην αλματώδη εξάπλωσή της, δημιουργώντας μια καινούργια πραγματικότητα. Η συμβολή της τεχνολογίας στη διαμόρφωση αυτής της νέας νόρμας είναι καταλυτική, καθώς διευκολύνει την ανάπτυξη ευέλικτων μορφών απασχόλησης, υπό κάποιες προϋποθέσεις μπορεί να συμβάλει στη μείωση του λειτουργικού κόστους των επιχειρήσεων, στην αύξηση της παραγωγικότητας, άρα και της ανταγωνιστικότητάς τους. Παρ’ όλα αυτά, η καθιέρωση μιας διαφοροποιημένης πραγματικότητας φέρνει αλλαγές και στην οργανωσιακή κουλτούρα των επιχειρήσεων. Η έλλειψη φυσικής παρουσίας επιβάλει αλλαγές στο στυλ ηγεσίας, αναδεικνύοντας την αξία της εμπιστοσύνης και της αποτελεσματικής στοχοθέτησης. Παράλληλα διαμορφώνονται νέα πρωτόκολλα επικοινωνίας και κανόνες συμπεριφοράς, καθώς η επαφή μέσω υπολογιστή δημιουργεί εκ των πραγμάτων απόσταση, άρα χρειάζεται διαφορετική προσέγγιση και συχνά μεγαλύτερη προσπάθεια για την ανάπτυξη της απαραίτητης οικειότητας, που διευκολύνει τη συνεργασία και δεν διαταράσσει το οικοσύστημα της εταιρείας.

Οι αλλαγές στην αγορά εργασίας κι ο «πόλεμος των ταλέντων»
σ. σ.: Πολλές έρευνες αναδεικνύουν τη δυσκολία των εταιρειών σήμερα στην ανεύρεση εργαζόμενων εξειδικευμένων δεξιοτήτων. Πού το αποδίδετε και πώς το αντιμετωπίζετε;
Δ. Α.: Όπως στο σύνολο της αγοράς, έτσι και στην ΑΒ αντιμετωπίζουμε δυσκολίες εύρεσης εργαζομένων εξειδικευμένων προσόντων, κυρίως λόγω της ταχύτητας με την οποία εξελίσσεται η τεχνολογία, επηρεάζοντας την αγορά εργασίας, της διαρροής εξειδικευμένου προσωπικού τα προηγούμενα χρόνια σε χώρες του εξωτερικού, της μειωμένης διασύνδεσης της αγοράς εργασίας με την επιστημονική κοινότητα, αλλά και της αύξησης του διεθνούς ανταγωνισμού στην προσέλκυση προσωπικού συγκεκριμένων ειδικοτήτων. Η τεχνολογία και η εξ αποστάσεως εργασία δίνει τη δυνατότητα και την ευκαιρία σε στελέχη με τέτοιες δεξιότητες να απασχολούνται σε εταιρείες του εξωτερικού, χωρίς να απαιτείται η μετακίνησή τους από την Ελλάδα.

Αντίστροφα, όμως, η αναζήτηση στελεχών, που προσφέρουν τις υπηρεσίες τους από το εξωτερικό στην Ελλάδα, δεν είναι ανταγωνιστική για τις ελληνικές επιχειρήσεις, λόγω αυξημένου κόστους εργασίας. Στην ΑΒ κάνουμε αρκετές ενέργειες, ώστε να αντιμετωπίσουμε το φαινόμενο αυτό και τις επιπτώσεις του. Ειδικότερα, επενδύουμε ιδιαίτερα στην ανάπτυξη των ταλέντων εκ των έσω, δίνουμε ιδιαίτερη έμφαση στη διακράτηση των ταλαντούχων εργαζομένων, μέσω της παροχής κινήτρων και της δυνατότητας ανάπτυξής τους εντός του οργανισμού, επενδύουμε ιδιαίτερα στο Employer Branding της εταιρείας, ώστε οι υποψήφιοι να έχουν εμπεριστατωμένη εικόνα για τον οργανισμό μας, και αναζητούμε τα ταλέντα στην αγορά εργασίας, αξιοποιώντας όλες τις μεθόδους προσέλκυσης.

σ. σ.: Ποια είναι η δυσκολότερη «μάχη» στη διεκδίκηση ταλέντων από την αγορά;
Δ. Α.: Εκτιμώ ότι στον «πόλεμο των ταλέντων», όπως επικράτησε να ονομάζεται, η δυσκολότερη «μάχη» είναι της προσέλκυσης και της διακράτησης των ταλαντούχων, καθώς οι νεότερες γενιές είναι πιo ανυπόμονες και δεσμεύονται πιο δύσκολα. Επιπλέον, όπως είπα, επειδή οι τεχνολογικές εξελίξεις κι η ενίσχυση της εξ αποστάσεως εργασίας επιταχύνουν την παγκοσμιοποίηση της αγοράς εργασίας ιδιαίτερα για συγκεκριμένες ειδικότητες, εντείνεται αυτός ο «πόλεμος».

Προς αυτήν την κατεύθυνση έχουμε σε εξέλιξη το έργο της αναδιάρθρωσης του Employer Value Proposition της εταιρείας μας, δηλαδή ανασχεδιάζουμε τη συνολική «προσφορά» (offer) προς τον εργαζόμενό μας ή τον εν δυνάμει εργαζόμενό μας. Στο πλαίσιο αυτό, εξετάζουμε τις δράσεις μας σε όλες τις διαστάσεις του μοντέλου EVP, που έχουμε δομήσει εσωτερικά σε πέντε πυλώνες: People, Growth, Rewards, Organization, Work. Απώτερος σκοπός μας είναι να διαμορφώσουμε μια πρόταση, που θα μας καταστήσει ως οργανισμό τον πρώτο προτιμώμενο εργοδότη, πράγμα που θα μας κάνει ακόμα ελκυστικότερους στην αγορά εργασίας. Έτσι, άλλωστε, θα πετύχουμε ακόμα υψηλότερα επίπεδα δέσμευσης και ικανοποίησης των ήδη εργαζομένων στην εταιρεία.

Χάρτα Διαφορετικότητας
σ. σ.: Ποια είναι η σημασία για την ΑΒ Βασιλόπουλος της πρόσφατης υπογραφής της στη Χάρτα Διαφορετικότητας για τις ελληνικές επιχειρήσεις; 
Δ. Α.: Για τον οργανισμό μας, η αποδοχή της διαφορετικότητας είναι επιλογή. Είναι στάση ζωής και στην εργασία. Η ΑΒ Βασιλόπουλος την υπέγραψε ως μέρος της δέσμευσής της για την προώθηση της διαφορετικότητας. Όλοι μας έχουμε κάτι που μας κάνει ξεχωριστούς. Ο καθένας από εμάς είναι μοναδικός. Στην ΑΒ Βασιλόπουλος όχι απλώς το υιοθετούμε αυτό, αλλά αποτελεί εταιρικό σκοπό μας. Η ισότιμη ένταξη και ενσωμάτωση και οι ίσες ευκαιρίες στην εργασία αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της επιχειρησιακής μας κουλτούρας και καθημερινής πρακτικής.