Το σύνολο των δαπανών για μεταφορές και επικοινωνίες, καθώς και οι επιμέρους κατηγορίες που αναλύονται σε αυτό το τμήμα, παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, διότι το ακολουθούμενο πρότυπο διαφοροποιείται μεταξύ των χωρών με παρόμοιο βιοτικό επίπεδο.

Το σύνολο των δαπανών για μεταφορές και επικοινωνίες, καθώς και οι επιμέρους κατηγορίες που αναλύονται σε αυτό το τμήμα, παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, διότι το ακολουθούμενο πρότυπο διαφοροποιείται μεταξύ των χωρών με παρόμοιο βιοτικό επίπεδο.

Σημειώνεται ότι και αυτή η κατηγορία δαπάνης καταλαμβάνει σημαντικό μερίδιο στη συνολική καταναλωτική δαπάνη, αφού περιλαμβάνει δαπάνες αγοράς ιδιωτικών μέσων μεταφοράς, συντήρησης και κίνησης, δαπάνες για υπηρεσίες μεταφοράς με αμοιβή (ταξί, αστικές-υπεραστικές μεταφορές, αεροπορικές-ακτοπλοϊκές μεταφορές κλπ.), καθώς και δαπάνες επικοινωνιών (ταχυδρομικές υπηρεσίες, αγαθά και υπηρεσίες τηλεπικοινωνιών κλπ.). Μία αρχική παρατήρηση που θα πρέπει να γίνει είναι ότι το 80% περίπου των κατά κεφαλήν δαπανών της ευρύτερης κατηγορίας διοχετεύεται στις μεταφορές.


Πίνακας 1. Πραγματική καταναλωτική δαπάνη Μεταφορών και Επικοινωνιών (σε euro/ecu κατά κεφαλήν – σταθερές τιμές του 1995).









1970

1980

1990

1995

1997

1999

2000

Γερμανία

1.198

1.521

2.154

2.020

2.120

2.350

:

Ισπανία

498

818

957

960

1100

1.310

:

Ελλάδα

260

410

660

690

750

860

920

Ιρλανδία

401

675

830

980

1.210

1.470

1.680

Σουηδία

:

1.234

1.545

1.460

1.590

1.800

:

ΗΠΑ

1.110

1.326

1.741

1.926

2.086

:

:


Πηγή: Επεξεργασία στοιχείων Eurostat.

Πίνακας 2. Ποσοστό κατά κεφαλήν δαπάνης Μεταφορών και Επικοινωνιών στη συνολική δαπάνη.




















1970-1974

1975-1979

1980-1984

1985-1989

1990-1994

1995-1999

2000

Αυστρία

:

14,4

15,1

14,4

14,7

15,1

:

Βέλγιο

12,7

14,2

14,4

14,1

14,8

16,1

:

Γερμανία

13,0

13,8

13,9

14,8

16,6

16,8

:

Δανία

14,0

14,5

14,4

15,3

13,7

15,5

:

Ισπανία

10,2

11,4

12,4

12,9

13,4

14,4

:

Φινλανδία

:

14,9

15,8

16,4

14,6

15,7

:

Γαλλία

14,0

15,8

16,9

16,9

16,6

16,5

:

Ελλάδα

6,8

9,3

10,4

10,7

11,7

10,5

11,0

Ιρλανδία

10,6

13,8

14,2

13,1

12,8

13,8

14,7

Ιταλία

11,7

12,1

13,8

13,9

14,0

15,0

15,6

Ιαπωνία

8,3

9,9

10,2

9,8

9,9

9,7

:

Λουξεμβούργο

12,0

14,2

17,2

16,7

19,3

19,9

:

Ολλανδία

10,2

11,7

11,4

13,7

13,9

14,8

:

Πορτογαλία

:

13,6

15,5

15,6

16,2

17,2

:

Σουηδία

:

:

13,4

14,5

14,2

15,2

:

Μ. Βρετανία

13,7

15,1

17,0

17,5

16,5

16,6

16,7

ΗΠΑ

15,9

16,3

15,9

15,5

14,0

14,0

:


Πηγή: Επεξεργασία στοιχείων Eurostat.

Πίνακας 3. Ποσοστό κατά κεφαλήν δαπάνης Μεταφορών στη συνολική δαπάνη.

















1970-1974

1975-1979

1980-1984

1985-1989

1990-1994

1995-1999

2000

Αυστρία

:

12,8

13,3

12,5

12,9

12,7

:

Βέλγιο

11,6

13,0

13,2

12,8

13,3

14,3

:

Γερμανία

11,7

12,2

12,2

13,0

14,7

14,6

:

Δανία

12,9

13,3

12,9

13,6

11,9

13,8

:

Ισπανία

:

:

:

:

:

12,5

:

Φινλανδία

:

13,7

14,6

15,1

13,0

13,4

:

Γαλλία

13,2

14,5

15,2

15,1

14,8

14,6

:

Ελλάδα

6,3

8,7

9,6

9,8

10,7

8,7

8,7

Ιρλανδία

10,0

13,3

13,3

11,6

11,1

11,8

12,6

Ιταλία

10,3

10,6

12,3

12,2

12,1

12,5

12,4

Ολλανδία

8,9

10,3

9,9

12,1

12,2

12,1

:

Πορτογαλία

:

12,6

14,4

14,3

14,7

15,1

:

Σουηδία

:

:

11,7

12,9

12,2

12,5

:

Μ. Βρετανία

12,5

13,6

15,1

15,6

14,5

14,6

14,5


Πηγή: Επεξεργασία στοιχείων Eurostat.

Πίνακας 4. Ποσοστό κατά κεφαλήν δαπάνης Επικοινωνιών στη συνολική δαπάνη.

















1970-1974

1975-1979

1980-1984

1985-1989

1990-1994

1995-1999

2000

Αυστρία

:

1,6

1,7

1,9

1,9

2,4

:

Βέλγιο

1,1

1,2

1,2

1,3

1,4

1,8

:

Γερμανία

1,3

1,6

1,7

1,8

1,9

2,1

:

Δανία

1,1

1,3

1,5

1,6

1,8

1,7

:

Ισπανία

:

:

:

:

:

2,0

:

Φινλανδία

:

1,1

1,1

1,4

1,6

2,3

:

Γαλλία

0,8

1,3

1,7

1,8

1,8

1,8

:

Ελλάδα

0,4

0,6

0,8

0,9

1,0

1,8

2,3

Ιρλανδία

0,6

0,6

0,9

1,5

1,7

2,0

2,1

Ιταλία

1,4

1,4

1,5

1,8

1,9

2,4

3,2

Ολλανδία

1,3

1,4

1,5

1,6

1,8

2,6

:

Πορτογαλία

:

1,0

1,1

1,3

1,6

2,1

:

Σουηδία

:

:

1,7

1,7

2,0

2,7

:

Μ. Βρετανία

1,2

1,5

1,9

2,0

2,0

2,1

2,2


Πηγή: Επεξεργασία στοιχείων Eurostat.


Από την εξέταση των πινάκων 20-23 προκύπτει ότι επικρατούν μικτές τάσεις ως προς τη διαχρονική εξέλιξη της δαπάνης για μεταφορές και επικοινωνίες. Ειδικότερα, στις ΗΠΑ καταγράφεται διαχρονικά οριακή πτώση του μεριδίου τους, το οποίο την περίοδο 1995-99 ανήλθε σε 14%. Αντίθετη εικόνα αποτυπώνεται στο Βέλγιο, την Ιταλία και τις Σκανδιναβικές χώρες, όπου σημειώνεται αύξηση του αντίστοιχου καταναλωτικού μεριδίου τής κατά κεφαλήν δαπάνης επί του συνόλου της ιδιωτικής καταναλωτικής δαπάνης. Τα κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης που κατατάσσονται στην κλίμακα των χωρών με υψηλό βιοτικό επίπεδο, όπως η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, ακολουθούν αυξητική πορεία σχετικά με την εξέλιξη των καταναλωτικών μεριδίων της συγκεκριμένης κατηγορίας.

Από τις ευρωπαϊκές χώρες με χαμηλότερο βιοτικό επίπεδο, το καταναλωτικό μερίδιο των δαπανών για μεταφορές και επικοινωνίες βαίνει αυξανόμενο στην Πορτογαλία και την Ελλάδα. Ωστόσο θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι Έλληνες καταναλωτές διαθέτουν για τη συγκεκριμένη κατηγορία το μικρότερο ποσοστό δαπάνης από όλες τις υπό εξέταση χώρες, με εξαίρεση την Ιαπωνία. Εντούτοις το μερίδιό της αυξάνει όλο και περισσότερο στην Ελλάδα: από 6,8% στις αρχές της δεκαετίας του ’70 έφτασε σε 11% το 2000. Η άνοδος αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική και χαρακτηρίζει τόσο τις δαπάνες για μεταφορές όσο και τις δαπάνες για επικοινωνίες. Συγκεκριμένα το μερίδιο των μεταφορών αυξήθηκε από 6,3% στις αρχές της δεκαετίας του ’70 σε 8,7% το 2000.

Κατά την εξεταζόμενη περίοδο καταγράφεται επίσης αύξηση της πραγματικής καταναλωτικής δαπάνης αγαθών και υπηρεσιών μεταφορών και επικοινωνιών (με ρυθμούς άνω του 7% για τις περιόδους 1975-1979 και 1998-2000), η οποία αποδίδεται στη διεύρυνση των αγορών και των δύο κατηγοριών. Από τις επιμέρους κατηγορίες καταναλωτικής δαπάνης που απαρτίζουν την κατηγορία των μεταφορών και επικοινωνιών, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η δαπάνη για την αγορά και συντήρηση ιδιωτικών μέσων μεταφοράς (αυτοκίνητα, μηχανές κλπ.). Στη συγκεκριμένη υποκατηγορία σημειώνονται σημαντικές εξελίξεις κατά την τελευταία δεκαετία, που οφείλονται μεταξύ των άλλων και στην τάση σύγκλισης της Ελλάδας προς τα ευρωπαϊκά πρότυπα, με αποτέλεσμα να παρατηρείται σταδιακή μείωση της φορολογίας στην αγορά ιδιωτικών αυτοκινήτων και κατά συνέπεια σημαντική αύξηση των πωλήσεων και της καταναλωτικής δαπάνης. Ωστόσο εμφανίζεται υποχώρηση του μεριδίου των μισθωμένων υπηρεσιών μεταφοράς (δαπάνες για ταξί, λεωφορεία κλπ.), το οποίο κατά την περίοδο 1988-1996 προσεγγίζει το 15,2% και ερμηνεύει εν μέρει την πτωτική πορεία που παρουσιάζει το μερίδιο της ευρύτερης κατηγορίας στο σύνολο των καταναλωτικών δαπανών. Τέλος, η μεγάλη κινητικότητα των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στις επικοινωνίες, η σταδιακή απελευθέρωση της αγοράς και η εισαγωγή νέων προϊόντων, που είναι ιδιαίτερα έντονη την τελευταία δεκαετία, έχει οδηγήσει στην όξυνση του ανταγωνισμού, συμβάλλοντας στην αύξηση της ζήτησης υπηρεσιών και προϊόντων επικοινωνίας.