«Το μοντέλο της επιχείρησης που θεμελιώθηκε πάνω στη μαζική παραγωγή και διαφήμιση, έχει κλείσει τον κύκλο του. Το κέντρο βάρους της νέας εποχής μετατοπίζεται από τα προϊόντα στην ιδιαίτερη εμπειρία του καταναλωτή. Η επιτυχία καθορίζεται από την ικανότητα των επιχειρήσεων να αξιοποιούν τα δεδομένα σε ολόκληρη την αλυσίδα αξίας», τονίζει ο κ. Χρήστος Παπαδόπουλος, CEO της WITSIDE, εταιρείας παροχής ολοκληρωμένων λύσεων analytics. Όπως μας είπε ο συνομιλητής μας αναφορικά με το αντικείμενο της εταιρείας του, «αξιοποιούμε τα δεδομένα για να βοηθήσουμε τους ανθρώπους να λαμβάνουν καλύτερες αποφάσεις και να αυτοματοποιούν επιχειρησιακές διαδικασίες. Η δουλειά μας ξεκινάει από τον εντοπισμό, την άντληση, τον εξευγενισμό, ενοποίηση και οργάνωση των δεδομένων. Συνεχίζεται με τη χρησιμοποίηση σύγχρονων εργαλείων οπτικοποίησης, αναφορών και δεικτών απόδοσης που διευκολύνουν τη διάγνωση τάσεων, ευκαιριών και κινδύνων. Τέλος, αξιοποιούμε την τεχνητή νοημοσύνη και τη μηχανική μάθηση για να διαμορφώσουμε προβλέψεις και προτάσεις για τη βελτιστοποίηση των αποτελεσμάτων σε ολόκληρη την αλυσίδα αξίας. Παράλληλα προσφέρουμε ένα πλέγμα συμβουλευτικών υπηρεσιών που αφενός βοηθάνε τις επιχειρήσεις να σχεδιάζουν την πορεία τους για τον ψηφιακό μετασχηματισμό, αφετέρου συμβάλουν στην υιοθέτηση και αξιοποίηση των ψηφιακών λύσεων. Στο πλαίσιο των υπηρεσιών μας, συνεργαζόμαστε με κορυφαίους κατασκευαστές και παρόχους λογισμικού και υπηρεσιών της διεθνούς αγοράς, όπως οι Microsoft, Qlik, Alteryx, ΤΑΖΙ, ο9, κ.α. Το τελευταίο διάστημα, είναι ιδιαίτερα αυξημένη η ζήτηση για μεταφορά δεδομένων σε πραγματικό χρόνο στο Cloud και η υλοποίηση έργων Forecasting.»

σελφ σέρβις: Τι κλάδους επιχειρήσεων περιλαμβάνει το πελατολόγιό σας;

Χρήστος Παπαδόπουλος: Έχουμε τη χαρά να μας εμπιστεύονται ορισμένες από τις σημαντικότερες επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην περιοχή μας. Οι περισσότερες από τις ελληνικές επιχειρήσεις, με πωλήσεις άνω του ενός δισ. ευρώ ανεξαρτήτως κλάδου, είναι πελάτες μας. Ιδιαίτερη έμφαση ωστόσο, δίνουμε στον κλάδο της ενέργειας, των FMCG και του Retail, ενώ η εμπειρία μας από όλους τους κλάδους και τις λειτουργικές δραστηριότητες μας βοηθάει να αξιοποιούμε βέλτιστες πρακτικές, που συμβάλουν στην άμεση υιοθέτηση των λύσεων και την οικοδόμηση μακρόπνοων συνεργασιών.

Σημαντική υστέρηση

σ. σ.: Πώς αξιολογείτε το επίπεδο των εγχώριων επιχειρήσεων σε ό,τι αφορά την πορεία του ψηφιακού μετασχηματισμού τους;

Χ. Π.: Εάν το μέτρο είναι η εμπειρία των ώριμων δυτικών αγορών, οι ελληνικές επιχειρήσεις υστερούν σημαντικά. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, αποτελεί η χρήση του Cloud ή της Τεχνητής Νοημοσύνης. Υπάρχουν όμως και στη χώρα μας αρκετά πετυχημένα παραδείγματα έργων που αναδεικνύουν τη σημασία της ψηφιακής τεχνολογίας και συμβάλουν στο ξεκλείδωμα σημαντικών επενδύσεων. Τα τελευταία χρόνια, βλέπουμε όλο και πιο συχνά τις διοικήσεις των επιχειρήσεων να εστιάζουν την προσοχή τους στην ανάγκη μετασχηματισμού και να λαμβάνουν πρωτοβουλίες σε αυτή την κατεύθυνση. Φυσικά το επίπεδο ωριμότητας των επιχειρήσεων διαφέρει σημαντικά, ανάλογα με τον κλάδο, το μέγεθος και την εξωστρέφεια των επιχειρήσεων.

σ. σ.: Εξειδικεύοντας την ίδια ερώτηση σε ό,τι αφορά τις αλυσίδες σούπερ μάρκετ και τη βιομηχανία των FMCG, ποια είναι η απάντησή σας;

Χ. Π.: Γενικά έχουν σε εξέλιξη κάποιο πρόγραμμα επενδύσεων σε ψηφιακές τεχνολογίες και ο προβληματισμός τους για την «επόμενη ημέρα» είναι έντονος. Σήμερα, όλες οι μεγάλες αλυσίδες λιανικής έχουν αναπτύξει συστήματα ηλεκτρονικού εμπορίου και οι εταιρείες παραγωγής FMCG επενδύουν στην άμεση σχέση τους με τον καταναλωτή. Συνήθως, όμως, πρόκειται για αποσπασματικές κινήσεις, που ακολουθούν τις διεθνείς τάσεις με χρονική υστέρηση. Διεθνώς πάνω από τις μισές επιχειρήσεις έχουν σε εξέλιξη κάποιο έργο τεχνητής νοημοσύνης και παράλληλα εργάζονται πάνω στο blockchain και το metaverse. Στην Ελλάδα –εκτός εξαιρέσεων– οι επιχειρήσεις διστάζουν να αναλάβουν επενδυτικές πρωτοβουλίες στρατηγικού βάθους.

Τι πρέπει να κάνουν οι επιχειρήσεις

σ. σ.: Τι πρέπει να κάνουν ώστε να μεταβούν σε αυτό τον καινούργιο κόσμο;

Χ. Π.: Καταρχάς να συνειδητοποιήσει το μάνατζμεντ των επιχειρήσεων την ασύλληπτη έκταση των επερχόμενων αλλαγών. Οι τομές που επιφέρουν οι ψηφιακές τεχνολογίες, είναι απείρως μεγαλύτερες από τις αντίστοιχες της βιομηχανικής επανάστασης. Για πρώτη φορά στην παγκόσμια ιστορία έχουμε σε τόσο βραχύ διάστημα την ταυτόχρονη εμφάνιση πολλών επαναστατικών τεχνολογιών, που με τη είσοδό τους στον επιχειρηματικό χώρο προκαλούν διαδοχικές εκρήξεις καινοτομίας, οι οποίες ανατρέπουν τα παραδοσιακά μοντέλα οργάνωσης. Η έκταση και το βάθος των τεχνολογικών αλλαγών, σε συνδυασμό με τις γεωπολιτικές εξελίξεις, καθιστούν επιτακτική την ανάγκη επαναθεμελίωσης των επιχειρήσεων στο νέο έδαφος. Δεν πρόκειται απλά για μια τεχνολογικού τύπου μετάβαση, αλλά για μια λειτουργική μετάβαση, που ως τέτοια αλλάζει ριζικά ολόκληρη την αλυσίδα αξίας. Μιλώντας μεταφορικά, αν φτάσαμε εδώ με το τραίνο –όπου «τραίνο» είναι το συγκεντρωτικό μοντέλο του επιχειρείν–, για να μεταβούμε στο επόμενο ξέφωτο, πρέπει να μάθουμε να κινούμαστε με αυτοκινούμενα οχήματα. Στο πλαίσιο αυτό, οι επιχειρήσεις χρειάζεται να εξετάσουν τι φέρνει η νέα εποχή στον κλάδο τους, να αξιολογήσουν τη θέση τους στην αγορά, να διαμορφώσουν στρατηγική μετάβασης σε βάθος δεκαετίας και να αναπτύξουν άμεσο σχέδιο δράσης, προσανατολισμένο στην κινητοποίηση ολόκληρων των οργανισμών τους.

Για την επιτυχία του εγχειρήματος είναι αναγκαία η αποφασιστική εμπλοκή της διοίκησης, τόσο στην εκπόνηση όσο και εκτέλεση του σχεδιασμού. Οι φορείς μεταμόρφωσης των οργανισμών θα πρέπει να αναζητηθούν τόσο εσωτερικά όσο και εξωτερικά. Για το σκοπό αυτό οι επιχειρήσεις χρειάζεται να προχωρήσουν στην αξιολόγηση του προσωπικού τους, ώστε να αναδειχτούν οι πιθανοί πρωταγωνιστές και, παράλληλα, να φροντίσουν για τη μετάγγιση νέων εμπειριών με την έλευση καταξιωμένων στελεχών, απαλλαγμένων από τα είθισται της εσωτερικής διακυβέρνησης και την επιλογή εξωτερικών συνεργατών για τη συμπλήρωση των αναγκαίων δεξιοτήτων και τη μεταφορά βέλτιστων πρακτικών.

Κρίσιμα σημεία στην όλη πορεία, είναι το πρόκριμα μικρών έργων μεγάλης αξίας, που φέρνουν τον άνεμο της αλλαγής μέσα στις επιχειρήσεις, και η πρόσβαση των δεδομένων σε όλους.
Σε κάθε περίπτωση θέλω να υπογραμμίσω ως αναγκαίο ότι δεν πρέπει να φοβούνται τα λάθη! Χρειάζεται να αποδεχτούμε την αποτυχία ως μέσο συνεχούς μάθησης και ενθάρρυνσης της καινοτομίας. Εμείς δεν έχουμε δει πετυχημένα προγράμματα ψηφιακού μετασχηματισμού, χωρίς επί μέρους αποτυχίες. Αρκεί να μην εκτιθέμεθα σε ρίσκο δυσανάλογο των δυνατοτήτων μας και να παρακολουθούμε συνεχώς το αποτύπωμα των ενεργειών μας, ώστε να αντιδρούμε ανάλογα.

σ. σ.: Ο απαιτούμενος βαθμός διαφάνειας, προκειμένου να καρποφορήσει ο ψηφιακός μετασχηματισμός, είναι, ωστόσο, ζητούμενο.

Χ. Π.: Την εποχή της βιομηχανικής επανάστασης τα ορυκτά καύσιμα και η κεντρική διαχείριση της πληροφορίας οδήγησαν σε συγκεντρωτικά μοντέλα οργάνωσης. Την εποχή του internet και των ανανεώσιμων μορφών ενέργειας, όποιος μαθαίνει να μοιράζεται ταχύτερα πληροφορίες κι εμπειρίες, καρπώνεται το πλεονέκτημα της πρόσβασης σε νέες ιδέες, που μεταφράζονται σε ευκαιρίες. Κι επειδή ακριβώς οι καλές ιδέες προκύπτουν από τις πολλές ιδέες, πρέπει να διευκολύνουμε τους ανθρώπους να μας τις προτείνουν με όρους διαφάνειας κι εμπιστοσύνης. Ήδη διεθνώς πολλά επιχειρηματικά σχήματα δοκιμάζουν να μοιράζονται τα δεδομένα τους με όλους τους συντελεστές της αλυσίδας αξίας και με τους καταναλωτές. Τάχα, χωρίς ανταλλαγή πληροφοριών θα είχαν δημιουργηθεί τα εμβόλια κατά της πανδημίας;… Συνεπώς η διαφάνεια των πληροφοριών είναι εγγενές στοιχείο του νέου κόσμου στον οποίο μεταβαίνουμε. Εξάλλου, την επιβάλλουν οι συνεχείς αναταράξεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες, καθώς απαιτείται άμεση προσαρμοστικότητα κι ευελιξία. Ειδικά η εμπειρία της διπλής κρίσης, υγειονομικής και γεωπολιτικής στην Ουκρανία, επισπεύδουν άρδην τα πράγματα.

Ο απαιτητικός νέος κόσμος της τοπικότητας

σ. σ.: Αυτό σημαίνει ότι ο αναπροσανατολισμός της παγκοσμιοποίησης σε επίπεδο μειζόνων γεωγραφικών περιφερειών επιταχύνει καθαυτός τον ψηφιακό μετασχηματισμό;

Χ. Π.: Φυσικά! Το μοντέλο της ανοιχτής αγοράς, δίνει τη θέση του σε ένα πολυπολικό κόσμο με διαρκείς αναταράξεις που καθιστούν επιβεβλημένη την ενίσχυση της τοπικής παραγωγής και την ευελιξία στις εφοδιαστικές αλυσίδες. Παράλληλα, το κέντρο βάρους της παραγωγής μεταφέρεται από τα προϊόντα στους καταναλωτές. Το παραδοσιακό μοντέλο της μαζικής παραγωγής για όλο τον κόσμο, δίνει τη θέση του στην εξατομικευμένη παραγωγή, που αποβλέπει στην ικανοποίηση συγκεκριμένων καταναλωτικών προτιμήσεων. Οι επιχειρήσεις, καλούνται να ευθυγραμμίσουν τις προτάσεις τους με τις επιλογές των καταναλωτών.
Για να ανταποκριθούν στις νέες συνθήκες, οι επιχειρήσεις καλούνται να παρακολουθούν διαρκώς τις αντιδράσεις των καταναλωτών και να διαθέτουν άμεσα κανάλια επικοινωνίας μαζί τους. Θα έλεγα ότι, αν ο 20ος αιώνας χαρακτηρίστηκε από τη μαζική είσοδο των μαζών στο πολιτικό προσκήνιο, με την καθολική αναγνώριση του εκλογικού δικαιώματος, ο 21ος αιώνας, με τις τεχνολογίες διάδρασης, παραδίδει στους καταναλωτές τη μπαγκέτα της παραγωγής. Φτάνει κανείς να αναλογιστεί τη σχεδόν ακαριαία αντίδραση του κοινού στην επίδραση π.χ. ενός δημοφιλούς influencer, που προτείνοντας κάποια συνταγή σήμερα, φέρνει αναστάτωση στα ράφια της λιανικής αύριο, ή στην πρόκληση των ευαισθησιών του κοινού από κάποιες κοινωνικά επιλήψιμες εταιρικές πρακτικές, που εγείρουν την τιμωρό διάθεση των ανθρώπων…

Οι καταναλωτές σήμερα ενημερώνονται για τα πάντα και δεν περιμένουν. Αξιολογούν όχι μόνο τα ειδικά χαρακτηριστικά των προϊόντων, αλλά και στοιχεία για την κοινωνική ευθύνη των επιχειρήσεων, οι οποίες τώρα συνειδητοποιούν, ενίοτε με τρόμο, τι σημαίνει να πουλάς όχι απλώς ένα προϊόν, αλλά μια «εμπειρία αγοράς», φορτωμένη αναπόφευκτα με όλες τις παραστάσεις που έχεις δημιουργήσει εκούσια ή ακούσια για την οντότητά σου…
Μαζί με αυτά η έκρηξη της Ουκρανίας, την ώρα που η παγκόσμια οικονομία πάλευε να συνέλθει από τις συνέπειες της πανδημίας, ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο στις αντιθέσεις δυτικού και αναπτυσσόμενου κόσμου, όπου η προσαρμοστικότητα αναδεικνύεται σε ζωτικό παράγοντα επιβίωσης.

Για να μπορεί μια επιχείρηση να προσαρμόζεται σ’ ένα τόσο γρήγορα μεταβαλλόμενο περιβάλλον και, ταυτόχρονα, να αξιοποιεί τις αναδυόμενες ευκαιρίες στη συγκυρία των αλλαγών, πρέπει να αξιοποιεί το σύνολο των διαθέσιμων δεδομένων και να είναι εξαιρετικά ευέλικτη. Μέχρι τώρα οι επιχειρήσεις είναι στημένες έτσι, ώστε να λειτουργούν με νησίδες διαφορετικών αρμοδιοτήτων στο εσωτερικό τους, χωρίς στενή σχέση μεταξύ τους. Αυτό πια έχει φτάσει στα όριά του, είναι δυσλειτουργικό. Τώρα είναι επιβεβλημένη η αρμονική συνεργασία όλων των τμημάτων. Οι εκροές ενός συστήματος επιβάλλεται να εισρέουν αυτόματα στο άλλο. Ο προγραμματισμός παραγωγής ή η αναπλήρωση των αποθεμάτων π.χ. οφείλουν να προσαρμόζονται άμεσα. Οι επιχειρήσεις με αδύνατα αντανακλαστικά και περιορισμένη ευαισθησία στα μηνύματα της εφοδιαστικής αλυσίδας και των καταναλωτών απαξιώνονται. Κι αυτό είναι ιδιαίτερα κρίσιμο, καθώς ήδη διαπιστώνεται διεθνώς ότι ο κύκλος ζωής και των προϊόντων και των επιχειρήσεων έχει μικρύνει δραστικά, ενώ η είσοδος νέων εταιρειών στην αγορά είναι πιο εύκολη.

Η τεχνολογία για την υποστήριξη της απαιτούμενης ευελιξίας των επιχειρήσεων υπάρχει και μάλιστα τώρα πια με συμφέροντες όρους από άποψη επενδυτικού κόστους. Το θέμα είναι ο ψηφιακός μετασχηματισμός να επισπευσθεί.

Ανθρώπινοι πόροι εν ανεπαρκεία

σ. σ.: Από άποψη κτήσης των τεχνολογιών και επάρκειας των ανθρωπίνων πόρων πού βρίσκεται η αγορά μας;

Χ. Π.: Οι τεχνολογίες είναι διαθέσιμες. Καθώς όμως η ζήτηση των επιχειρήσεων αυξάνεται, βρισκόμαστε όλο και πιο συχνά αντιμέτωποι με σημαντικές ελλείψεις στελεχών. Το πρόβλημα αναμένεται να οξυνθεί περισσότερο με την εκκίνηση των έργων που προκηρύσσει το Δημόσιο για τον ψηφιακό του μετασχηματισμό. Ήδη εταιρείες όπως η δική μας, προβληματίζονται με την εύρεση εξειδικευμένων συνεργατών –και πολύ περισσότερο οι πελάτες μας-επιχειρήσεις, που ενδιαφέρονται να εντάσσουν τέτοια στελέχη εσωτερικά στους οργανισμούς τους. Φτάνει να σας πω μόνο ότι το ποσοστό των απασχολούμενων με την πληροφορική στην ελληνική αγορά εργασίας είναι μόλις 1,5% στο σύνολο των εργαζομένων, όταν στην ΕΕ είναι υπερδιπλάσιο και στις σκανδιναβικές χώρες άνω του 6%…