Το «ψαλίδισμα» των αποδοχών και η αύξηση των φόρων, σε συνδυασμό με τις περικοπές των κοινωνικών παροχών, μείωσαν το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών κατά 5,4 δισ. ευρώ μέσα σε έναn χρόνο! Η μείωση αυτή πλήττει ασυζητητί την αγορά και κατ’ επέκταση το σύνολο της οικονομικής δραστηριότητας της χώρας.

Όπως προκύπτει από στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ που αναφέρονται στους λογαριασμούς των νοικοκυριών και των μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων που εξυπηρετούν τα νοικοκυριά, το β’ τρίμηνο του 2012 σε σύγκριση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2011:

  • Τα εισοδήματα από εξαρτημένη εργασία μειώθηκαν κατά 2,8 δισ. ευρώ ή σε ποσοστό 15,1%.
  • Οι κοινωνικές παροχές περικόπηκαν κατά 1,2 δισ. ευρώ ή κατά 9,5%.
  • Μειωμένη κατά 2,9 δισ. ευρώ ή κατά 7,3% ήταν η τελική καταναλωτική δαπάνη.
  • Στην αντίπερα όχθη βρίσκονται οι φόροι (εισοδήματος, πλούτου κλπ), που παρουσίασαν αύξηση 37,3%.

Αποτέλεσμα όλων αυτών ήταν η μείωση του διαθέσιμου εισοδήματος κατά 5,4 δισ. ευρώ ή κατά 13,6%. Αν μάλιστα ως έτος σύγκρισης ληφθεί το 2008, η «χασούρα» ξεπερνά τα 5 δισ. σε ό,τι αφορά τα εισοδήματα εξαρτημένης εργασίας, ενώ οι απώλειες του διαθέσιμου εισοδήματος ανέρχονται σε 10,3 δισ. ευρώ (-24,3% και -23,2% αντίστοιχα).

Ξανά χώρα προέλευσης οικονομικών μεταναστών
Όμως, το πρόβλημα που προκαλεί πλέον τους πιο έντονους τριγμούς στην ελληνική κοινωνία είναι η ανεργία, που έχει λάβει ανεξέλεγκτες διαστάσεις και μετατρέπει την Ελλάδα με ταχείς ρυθμούς σε χώρα εξαγωγής εργατικού δυναμικού. Δουλειά έξω από το σύνορα της χώρας αναζητούν σχεδόν οι μισοί Έλληνες που βρίσκονται σε παραγωγική ηλικία, σύμφωνα με τα αποτελέσματα έρευνας του ομίλου παροχής υπηρεσιών ανθρώπινου δυναμικού Adecco.

Η μαζική φυγή προς τα έξω είναι, ίσως, το τίμημα της «ανάπτυξης», που ευαγγελίζονται οι κυβερνώντες αμέσως μετά από κάθε μνημόνιο που υπογράφουν, αλλά συνεχώς τη μεταθέτουν για την επομένη. Στο μεταξύ, τον Σεπτέμβριο, δηλαδή αμέσως μετά το τέλος των «μπάνιων του λαού», το κοντέρ της ανεργίας σταμάτησε (προσωρινά όπως όλα δείχνουν) στο 26%, δίνοντας στη χώρα μας μια ακόμη αρνητική πανευρωπαϊκή πρωτιά, ενώ στο τρίτο τρίμηνο του 2012 η ανεργία στους νέους εκτινάχθηκε στο 56,6%. Μάλιστα, στις νέες κοπέλες που αναζητούν δουλειά το ποσοστό της ανεργίας προσλαμβάνει διαστάσεις που ξεπερνούν κάθε φαντασία: 65,4%!

Στη στρατιά των ανέργων, που επίσημα αριθμεί περί τα 1,3 εκατ. άτομα, πρέπει να προστεθούν πάνω από μισό εκατομμύριο εργαζόμενοι που παραμένουν για περισσότερους από τρεις μήνες απλήρωτοι, καθώς, επίσης, και πολλές χιλιάδες ακόμη που λογίζονται ως απασχολούμενοι, διότι κάνουν κάποια δουλειά του ποδαριού για λίγες ώρες το μήνα… Οι πρωτοφανείς διαστάσεις που έχει λάβει, λοιπόν, η ανεργία στην Ελλάδα, κάνει εντελώς αναμενόμενα τα αποτελέσματα της έρευνας της Adecco, σύμφωνα με τα οποία το 49% των ερωτηθέντων ανέφεραν ότι τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο αναζητούν εργασία στο εξωτερικό, ενώ ένα επιπλέον 3% δήλωσε ότι έχει ήδη δεχθεί σχετική πρόταση, την οποία και εξετάζει.

Οι λόγοι της επιθυμίας για φυγή εντοπίζονται κυρίως στην ανεργία, την αδυναμία πρόσβασης ή επανένταξης στην αγορά εργασίας και την έλλειψη προοπτικής, και, πολύ λιγότερο, στους χαμηλούς μισθούς στην Ελλάδα. Η Ελλάδα, μετά από μια σύντομη περίοδο που βρέθηκε στην ομάδα των χωρών υποδοχής οικονομικών μεταναστών, κύλησε πίσω στη «φυσική» της θέση: Στέλνει πλέον μετανάστες, μόνο που στην πλειονότητά τους τώρα είναι υψηλής μόρφωσης και ειδίκευσης. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, το εννιάμηνο Ιανουαρίου-Σεπτεμβρίου του 2012 υποβλήθηκαν μέσω της πύλης Europass πάνω από 115.000 βιογραφικά για εργασία στο εξωτερικό, αριθμός που εκτιμάται ότι ξεπέρασε τις 140.000 μέχρι το τέλος του έτους. Το 2008 είχαν υποβληθεί 32.319 βιογραφικά για να ανέβουν σταδιακά στις 98.008 το 2011.

Λογαριασμοί νοικοκυριών και μη κερδοκοπικών ιδρυμάτων που εξυπηρετούν νοικοκυριά (β’ τρίμηνο, εκατ. ευρώ, τρέχουσες τιμές)
  2011 2012 Διαφορά %
Εισόδημα εξαρτημένης εργασίας 18.669 15.846 -2.823 -15,1%
Εισόδημα περιουσίας 3.461 3.301 -160 -4,6%
Κοινωνικές παροχές 12.725 11.511 -1.214 -9,5%
Τελική καταναλωτική δαπάνη 39.996 37.058 -2.938 -7,3%
Πραγματική τελική κατανάλωση 43.607 40.576 -3.031 -7,0%
Ακαθάριστος σχηματισμός παγίου κεφαλαίου 3.756 2.530 -1.226 -32,6%
Τρέχοντες φόροι (εισοδήματος, πλούτου κλπ) 2.486 3.413 927 37,3%
Ακαθάριστο διαθέσιμο εισόδημα 39.526 34.146 -5.380 -13,6%
Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ

Η αριθμητική της πτώσης
Οι αριθμοί είναι ψυχροί. Ερμηνεύουν, όμως, με πιστότητα την κατάσταση αναιμίας που έζησε η φετινή χριστουγεννιάτικη αγορά –ήταν η τελευταία, άλλωστε, που οι δημόσιοι υπάλληλοι και οι συνταξιούχοι έλαβαν τα τελευταία υπολείμματα του δώρου. Κι ακόμα δεν έχει γίνει αντιληπτό το μέγεθος της μείωσης των εισοδημάτων που θα υποστούν οι εργαζόμενοι κι οι συνταξιούχοι στη διάρκεια του νέου έτους, αλλά ήδη τα λόγια περί ρευστότητας στην αγορά και κατάργησης της αργίας της Κυριακής υπέρ της τόνωσης του τζίρου, προκαλούν μορφασμούς σαρκασμού.

Η πολιτική των ατερμόνων περικοπών, της παράλογης αύξησης της φορολογίας και της εξαφάνισης του ρευστού από την αγορά (το ίδιο το κράτος αναδείχθηκε στον κυριότερο κακοπληρωτή) είχε ως συνέπεια να κλείσουν μέσα σε τρία χρόνια περίπου 120.000 εμπορικές επιχειρήσεις. Σήμερα υπολογίζεται ότι ο αριθμός αυτών που εξακολουθούν να λειτουργούν μόλις υπερβαίνει οριακά τις 200.000 ενώ το 2009 ανέρχονταν σε 324.000.

Επιπρόσθετα, σε σχέση με το 2007, οι λιανικές πωλήσεις το 2012 παρουσίασαν πτώση πάνω από 30% σε σταθερές τιμές, με το αντίστοιχο ποσοστό να ξεπερνά το 40% στους κλάδους ελαστικής ζήτησης: 40% στην ένδυση και υπόδηση, 42% στα καύσιμα, 49% στον εξοπλισμό του σπιτιού (έπιπλα, ηλεκτρικές συσκευές κλπ). Ακόμη και τα μεγάλα καταστήματα τροφίμων (σούπερ μάρκετ) βρέθηκαν αντιμέτωπα με τη μείωση του όγκου των πωλήσεών τους σε ποσοστό άνω του 18%. Τον τελευταίο χρόνο (στοιχεία γ’ τριμήνου) χάθηκαν στο εμπόριο πάνω από 80.000 θέσεις εργασίας και ήδη οι απασχολούμενοι στον κλάδο είναι λιγότεροι από 665.000, δηλαδή στο κατώτερο επίπεδο από το 1998 (το αρνητικό ρεκόρ κατείχε το 1999 με 684.000 εργαζόμενους). Σε σχέση με το 2008, το εμπόριο έχει χάσει πάνω από 165.000 θέσεις εργασίας.

Ποδαρικό στον έκτο χρόνο της ύφεσης!
Η Ελλάδα με την έλευση του νέου έτους εισήλθε στον έκτο χρόνο της ύφεσης. Όπως χαρακτηριστικά τονίζεται στην Ενδιάμεση έκθεση της ΤτΕ για τη νομισματική πολιτική του 2012, «ύφεση αυτής της έντασης και διάρκειας είναι ιστορικά πρωτοφανής για την ελληνική οικονομία σε καιρό ειρήνης και έχει σημαντικές επιπτώσεις όχι μόνο στα εισοδήματα αλλά και στο παραγωγικό δυναμικό και την κοινωνική συνοχή, καθώς η έλλειψη επενδύσεων και η παρατεταμένη ανεργία συντελούν στην απαξίωση του υλικού και του ανθρώπινου κεφαλαίου».

Στην έκθεση της ΤτΕ εκτιμάται ότι η ύφεση κορυφώθηκε το 2011, με ρυθμό μείωσης του ΑΕΠ -7,1%. Το 2012 το ΑΕΠ εκτιμάται ότι θα μειωθεί με ρυθμό άνω του -6% και το 2013 μεταξύ -4% και -4,5% το 2013. Κάποιες ελπίδες για ανάκαμψη διατυπώνονται για το 2014. Στην πενταετία 2008-2012 «εξαφανίστηκε» το 20% του ΑΕΠ, ποσοστό που μπορεί –κατά την ΤτΕ– να φθάσει το 23,5% την εξαετία 2008-2013.

Επίσης, την τετραετία 2009-2012 η συνολική απασχόληση μειώθηκε κατά 16%, ενώ η ανεργία από 7,6% το 2008 αναμένεται ότι θα διαμορφωθεί στο 23,5% κατά μέσο όρο το 2012. Η λαίλαπα της ανεργίας δεν φαίνεται ότι θα κοπάσει την επόμενη διετία, καθώς από την ΤτΕ εκτιμάται ότι μπορεί να υπερβεί κατά μέσο όρο το 26% το 2013 και το 2014 –στο μεταξύ, η ΓΣΕΕ εκφράζει φόβους για ποσοστό υψηλότερο του 28%…