Παγκοσμίως, η κατηγορία των ανθρακούχων αναψυκτικών παρουσιάζει κάμψη ή σταθερότητα, οπότε το ενδιαφέρον των πολυεθνικών προμηθευτών τους στρέφεται είτε σε προτάσεις αναψυκτικών διαφοροποιημένων γεύσεων είτε σε «συγγενείς» (από άποψη κουλτούρας κατανάλωσης) κατηγορίες προϊόντων, όπως του τσαγιού ή των ενεργειακών ποτών. Οι μικρές ελληνικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην αγορά των αναψυκτικών προωθούν προϊόντα περισσότερο παραδοσιακά, όπως πχ η βυσσινάδα με ανθρακικό (Κλιάφας).

Η κατηγορία είναι ευθέως ανταγωνιστική προς εκείνη των μη ανθρακούχων ποτών χωρίς αλκοόλ (πχ παγωμένο τσάι και ενεργειακά ποτά). Αν και παραμένει μεγαλύτερη, η δεύτερη ενισχύεται με σαφώς υψηλότερους ρυθμούς. Εντός της κατηγορίας, η ομάδα των αναψυκτικών τύπου cola παραμένει η μεγαλύτερη, ωστόσο τα μερίδιά της «ροκανίζονται» από την ανάπτυξη των light αναψυκτικών (κατέχουν διψήφιο ποσοστό μεριδίου στο σύνολο της κατηγορίας) και των υπόλοιπων υποκατηγοριών. Δεύτερη σε μέγεθος ομάδα ή υποκατηγορία αναψυκτικών είναι εκείνη των αναψυκτικών με γεύσεις φρούτων, και ακολουθούν τα «λευκά αναψυκτικά» (πχ Sprite ή 7-Up), οι σόδες, τα tonic κλπ.

Σε άνοδο τα PL αναψυκτικά

Το μερίδιο των private label αναψυκτικών εκτιμάται ότι κατέχει κατά μέσο όρο το 6% των πωλήσεων σε όγκο. Ωστόσο, ανάλογα με τη λιανεμπορική αλυσίδα ή το είδος του αναψυκτικού, το μερίδιό τους διαφοροποιείται έντονα. Για παράδειγμα, στη σόδα η επιλογή ενός προϊόντος ιδιωτικής ετικέτας είναι πολύ πιο εύκολη, καθώς οι γευστικές διαφορές από τις επώνυμες σόδες είναι ελάχιστες, πράγμα που δεν συμβαίνει, όμως, στην περίπτωση των αναψυκτικών τύπου cola. ‘Ετσι, το μερίδιο των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας κυμαίνεται κατά περίπτωση αλυσίδας μεταξύ 3%-5% και 12%.

Οι πωλήσεις των αναψυκτικών ιδιωτικής ετικέτας εκτιμάται ότι έχουν ανοδική τάση. Σύμφωνα με τα στοιχεία της IRI Hellas, οι πωλήσεις τους πέρυσι διαμορφώθηκαν σε 6 εκατ. λίτρα ή σε 3,3 εκατ. ευρώ. Μάλιστα, κατά το α’ 4μηνο του 2008 αυξήθηκαν κατά 30,6% σε όγκο και κατά 26,1% σε αξία, σε σύγκριση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο.

Αύξηση παρουσιάζει και το μερίδιο των hard discounters που, όπως εκτιμάται, υπερβαίνει το 10%.

Η διαφήμιση «σπρώχνει» τις πωλήσεις

Η διαφημιστική υποστήριξη επηρεάζει σημαντικά τις πωλήσεις της κατηγορίας, κυρίως όσον αφορά στις αντιδράσεις των καταναλωτών νεαρής ηλικίας. Οι καταναλωτικές έρευνες πιστοποιούν ότι τα παιδιά και οι νέοι ηλικίας μεταξύ 10 και 24 ετών επηρεάζονται σημαντικά στην επιλογή αναψυκτικού από τα διαφημιστικά μηνύματα. Βασικό χαρακτηριστικό της κατηγορίας, πάντως, ανεξαρτήτως της ηλικίας των καταναλωτών, παραμένει ο αυθόρμητος χαρακτήρας τής αγοράς των αναψυκτικών, επομένως η συστηματική υπενθύμισή της στο σημείο πώλησης έχει ιδιαίτερη σημασία. Στο πλαίσιο αυτό, οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ συνεργαζόμενες με τους προμηθευτές τους, αυξάνουν τα σημεία πώλησης αναψυκτικών εντός των καταστημάτων, είτε με stands είτε με ψυγεία τους καλοκαιρινούς μήνες.

Η αγορά των αναψυκτικών είναι έντονα ανταγωνιστική, και οι προωθητικές ενέργειες στο πλαίσιό της είναι συνεχείς. Οι προμηθευτές της συχνά προσφέρουν δώρα πάνω στις συσκευασίες ή εκπτωτικά στίκερ. Παράλληλα, συχνές είναι οι θεματικές προωθητικές ενέργειες, στο πλαίσιο μεγάλων αθλητικών διοργανώσεων, συναυλιών κλπ, και κατά κανόνα αφορούν σε συμμετοχές σε διαγωνισμούς με κληρώσεις δώρων.

Το 50% της διανομής στα σούπερ μάρκετ

Συνεχή ενίσχυση χρόνο με τον χρόνο παρουσιάζει το μερίδιο διανομής των σούπερ μάρκετ στα αναψυκτικά, πράγμα που συνδέεται με την εισοδηματική κρίση τού ελληνικού νοικοκυριού, τη μείωση των εξόδων για διασκέδαση εκτός σπιτιού και την ενίσχυση της κατ’ οίκον κατανάλωσης. Το μερίδιο των σούπερ μάρκετ στο σύνολο της αγοράς σήμερα εκτιμάται ότι ξεπερνά το 50% σε όγκο.

Αναφορικά με τις συσκευασίες των αναψυκτικών, στα σούπερ μάρκετ την υψηλότερη κινητικότητα παρουσιάζουν οι συσκευασίες pet του 1,5 lt. Στα υπόλοιπα κανάλια διανομής (περίπτερα, ψιλικατζίδικα, αγορά μαζικής εστίασης κλπ) οι πωλήσεις αφορούν κυρίως στα αλουμινένια κουτάκια των 330 ml. Πάντως, εκτιμάται ότι η συνολική κατανάλωση είναι ισόποσα μοιρασμένη από άποψη προτίμησης συσκευασιών.

Ανάπτυξη πωλήσεων ανά τύπο καταστήματος

Τη μεγαλύτερη ανάπτυξη παρουσιάζουν, σύμφωνα με τα στοιχεία της IRI Hellas, οι πωλήσεις των αναψυκτικών μέσω των μικρών σούπερ μάρκετ (έως 400 τμ), οι οποίες κατά το α’ 4μηνο του 2008 ενισχύθηκαν κατά 13,1% σε όγκο και αξία. Ακολουθούν σε ανάπτυξη πωλήσεων τα μεγάλα σούπερ μάρκετ (1.000-2.500 τμ), αφού κατά το ίδιο διάστημα διαπιστώθηκε αύξηση πωλήσεων 10,3% σε όγκο και 11,6% σε αξία, και τα υπέρ μάρκετ (άνω των 2.500 τμ), με ανάπτυξη 6,6% και 8,2% αντίστοιχα. Τα σούπερ μάρκετ μεσαίου μεγέθους (400-999 τμ) παρουσιάζουν κάμψη πωλήσεων 2,3% σε όγκο και 1,1% σε αξία.

Η μεγαλύτερη ανάπτυξη πωλήσεων διαπιστώνεται στην Κρήτη, όπου σύμφωνα με τα στοιχεία της IRI, στο α’ 4μηνο του έτους οι πωλήσεις ενισχύθηκαν κατά 62,9% σε όγκο και κατά 52,8% σε αξία. Αύξηση σημειώνουν οι πωλήσεις και στην Αττική, όπου την ίδια περίοδο διαπιστώθηκε η ενίσχυσή τους κατά 9,8% σε όγκο και κατά 10,9% σε αξία, και στη Δυτική Ελλάδα με αντίστοιχα ποσοστά 15,5% και 16,4%. Στις υπόλοιπες περιοχές της χώρας διαπιστώνεται κάμψη πωλήσεων. Η μεγαλύτερη υποχώρηση να καταγράφεται στην Πελοπόννησο -πτώση κατά 14,8% σε όγκο και κατά 11,6% σε αξία.

Το άρθρο δημοσιεύεται στο τεύχος 374 του περιοδικού “σελφ σέρβις” (εκδόσεις Comcenter).