Παραβάσεις κατά την πώληση προϊόντων σε καθεστώς προσφοράς ή προωθητικής ενέργειας διαπίστωσε το Υπουργείο Οικονομίας Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας, στο πλαίσιο πρόσφατων ελέγχων σε σούπερ μάρκετ, που οδηγούν στην παραπλάνηση του καταναλωτή και στην αδικαιολόγητη οικονομική επιβάρυνσή του. Το Υπουργείο δηλώνει πως προχωρεί στη διαδικασία κατάρτισης αγορανομικής διάταξης για τον τρόπο διενέργειας των προσφορών και των προωθητικών ενεργειών, για να ελέγξει το πρόβλημα και «η αγορά να οδηγηθεί σε "καθαρές" τιμές».

Στελέχη του υπουργείου, διατυπώνοντας την άποψη του ΥΠΟΙΑΝ, δήλωσαν ότι «οι συνθήκες διαμόρφωσης των τιμών στην ελληνική αγορά περνάνε μέσα από χρόνιες στρεβλώσεις» και τις συνδέουν «σε μεγάλο βαθμό με την κατάχρηση της ισχύος των προμηθευτών και την ύπαρξη ρυθμιστικών εμποδίων, τα οποία έθεταν και συνεχίζουν να θέτουν περιορισμούς στη λειτουργία του ανταγωνισμού, ενώ διαχρονικά οδήγησαν και στη μείωση των επενδύσεων στους δευτερογενείς κλάδους της οικονομίας μας – τα τελευταία χρόνια, μάλιστα, με ιδιαίτερη ένταση».

Τα ίδια στελέχη υποστηρίζουν ότι «η εξάλειψη των πλασματικών τιμοκαταλόγων χονδρικής θα οδηγήσει στο “ξεφούσκωμα” των τιμών και τελικά, στην αύξηση του ανταγωνισμού». Ειδικότερα για τις προσφορές, που αποτελούν διεθνή πρακτική, τονίζουν πως στη χώρα μας χρησιμοποιούνται σε υπερβολικό βαθμό. Την άποψή τους αυτή στηρίζουν στα στοιχεία του υπουργείου, σύμφωνα με τα οποία οι προσφορές αντιστοιχούν μεσοσταθμικά στο 33% του ετήσιου τζίρου της οργανωμένης λιανικής, ενώ σε ορισμένους κλάδους το ποσοστό αυτό μπορεί να φτάσει ακόμη και το 95% του τζίρου τους.

Τα ίδια στελέχη δηλώνουν επίσης ότι οι βασικές παρενέργειες αυτής της πρακτικής έχουν ως εξής:
• Ο καταναλωτής αποπροσανατολίζεται στην προσπάθειά του να διαπιστώσει τη σχέση της αξίας προς την τιμή, λόγω της πληθώρας των προσφορών και της ανομοιογένειάς τους.
• Οι επιχειρήσεις, αποφεύγοντας τις πάγιες μειώσεις τιμών στο ράφι, μετριάζουν την αποτελεσματικότητα του ανταγωνισμού.
• Ο δείκτης τιμών καταναλωτή δεν αποτυπώνει τις πρόσκαιρες μειώσεις τιμών κάτι που έχει σαν αποτέλεσμα, να διατηρείται αναίτια σε υψηλά επίπεδα.

Σχολιάζοντας τους λόγους εκείνους για τους οποίους η αγορά συνεχίζει να επιμένει στην πολιτική των επιθετικών προσφορών και προωθητικών ενεργειών, τονίζουν ότι «ο καταναλωτής στην Ελλάδα έχει εκπαιδευτεί να επιλέγει το προϊόν με την καλύτερη προσφορά ή δώρο, αδιαφορώντας για την τιμή του κιλού ή του λίτρου».

Προσθέτουν ακόμη ότι, τα περισσότερα προϊόντα, ακριβώς λόγω των συχνών προσφορών, σπάνια διατίθενται στις ίδιες συσκευασίες από άποψη χωρητικότητας. Ο καταναλωτής, λοιπόν, πρέπει να έχει ως βάση σύγκρισης την πραγματική τιμή ανά μονάδα μέτρησης καθενός προϊόντος και προς αυτήν την κατεύθυνση θα κινηθεί το υπουργείο.


Οι παραπλανητικές προσφορές
Προς υποστήριξη των όσων προανέφεραν, τα στελέχη του υπουργείου αποκάλυψαν στο σελφ σέρβις τα συμπεράσματα που προέκυψαν από τους ελέγχους, τους οποίους διενήργησαν συνεργεία των αρμοδίων υπηρεσιών του, μετά από αιφνιδιαστικές επισκέψεις σε διάφορα σούπερ μάρκετ.

Ειδικότερα, στο πλαίσιο αυτών των ελέγχων:
• Εντοπίστηκαν εκπτωτικοί κωδικοί, οι οποίοι περιείχαν μικρότερη ποσότητα από την ποσότητα του βασικού προϊόντος. Στην κατηγορία των χυμών πορτοκαλιού, για παράδειγμα, υπήρξε προϊόν των 250 γρμ στην τιμή των 0,50 λεπτών, με την τιμή λίτρου να διαμορφώνεται στα 2 ευρώ και στο ίδιο ράφι το ίδιο προϊόν είχε τοποθετηθεί και στα 200 γρμ στην τιμή των 0,45 λεπτών, η οποία διαμόρφωνε την τιμή του λίτρου υψηλότερα στα 2,25 ευρώ. Με αυτόν τον τρόπο ο καταναλωτής αγόραζε το δεύτερο προϊόν ως φθηνότερο, ενώ επί της ουσίας ήταν ακριβότερο.

• Εντοπίσθηκε ρόφημα σοκολάτας των 500 γρμ στη τιμή των 4,73 ευρώ, με την τιμή του κιλού να διαμορφώνεται στα 9,46 ευρώ, και επίσης το ίδιο προϊόν με δώρο ένα σέικερ στα 450 γρμ με τιμή 4,80 ευρώ και την τιμή του κιλού στα 10,67 ευρώ. Με αναγωγή της τιμής κιλού των 500 γρμ στα 450 γρμ θα έπρεπε η τιμή του δεύτερου προϊόντος να ήταν 4,24 ευρώ – υπολογισμός τιμής 4,73 ευρώ x 450 γρμ /500 γρμ. Αντί λοιπόν για 4,25 ευρώ η συσκευασία των 450 γρμ τιμολογήθηκε στο ράφι στα 4,80 ευρώ, έχοντας προς τα πάνω μια διαφορά της τάξης των 56 λεπτών, με αποτέλεσμα το σέικερ να μη διατίθεται τελικά ως δώρο, όπως αναφερόταν στην προσφορά.

• Στα απορρυπαντικά εντοπίσθηκε προϊόν σε συσκευασία των 7 μεζούρων προς 5 ευρώ, με την τιμή της μεζούρας να διαμορφώνεται στα 60 λεπτά, και ακριβώς δίπλα το ίδιο προϊόν στη συσκευασία των 68 μεζούρων, προς 30 λεπτά τη μεζούρα, με αυτοκόλλητο το οποίο ανέφερε ότι το εν λόγω προϊόν διατίθεται με έκπτωση 50%. Ο προμηθευτής στο συγκεκριμένο προϊόν όφειλε να υπολογίσει την έκπτωση, βασιζόμενος στην ίδια συσκευασία (την οικονομική), αναγράφοντας σαφώς χαμηλότερο ποσοστό, κι όχι στη μικρότερη συσκευασία, η οποία τιμολογείται βάσει διαφορετικών δεδομένων κόστους.

• Στα αναψυκτικά και πιο συγκεκριμένα στην κατηγορία των light κωδικών, εντοπίσθηκε προϊόν μονής συσκευασίας των 330 ml, τιμολογημένο στα 0,53 ευρώ, με την τιμή του λίτρου να διαμορφώνεται στα 1,60 ευρώ, και το ίδιο προϊόν σε οικονομική συσκευασία των έξι τεμαχίων, με τιμή στα 3,23 ευρώ και την τιμή του λίτρου στα 1,63 ευρώ, ακριβότερη δηλαδή κατά 0,03 λεπτά, όταν λόγω του όγκου που αγοράζει ο καταναλωτής, θα έπρεπε να πωλείται φθηνότερα. Με αυτήν την πολιτική τιμών της εταιρείας ο καταναλωτής θα είχε οικονομική ωφέλεια αν αγόραζε έξι τεμάχια χωριστά αντί της εξαπλής προτεινόμενης συσκευασίας, όμως στην πράξη επιλέγει τη συσκευασία των έξι τεμαχίων θεωρώντας -λανθασμένα- ότι θα επιβαρυνθεί οικονομικά λιγότερο.

Από το Παρατηρητήριο Τιμών διαπιστώθηκαν πολλές περιπτώσεις εταιρειών χονδρικής, οι οποίες προ της εφαρμογής μιας προωθητικής ενέργειας αύξαναν τους τιμοκαταλόγους τους στο προϊόν, στο οποίο αφορούσε η εν λόγω ενέργεια. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα γνωστού προϊόντος αξίας 2,50 ευρώ, το οποίο ανατιμήθηκε κατά 4% ή κατά 0,10 λεπτά και εν συνεχεία, τοποθετήθηκε στο ράφι με εκπτωτικό αυτοκόλλητο κουπόνι προώθησης.

Επίσης, σε βασικές κατηγορίες προϊόντων δεν υφίσταται χρονικό όριο στην ισχύ των προωθητικών ενεργειών, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται παραπλανητικές «μόνιμες προωθητικές ενέργειες» (12μηνης διάρκειας). Μάλιστα, τελευταία παρατηρήθηκε ότι ορισμένοι προμηθευτές κατήργησαν τις μόνιμες προσφορές, επαναφέροντας τις τιμές των προϊόντων τους σε επίπεδα υψηλότερα, όμως, από αυτά που προέβλεπε η διαμόρφωση της προωθητικής ενέργειας.

Για παράδειγμα, υπήρξε συσκευασία του τύπου «2+1 δώρο» που κόστιζε 3 ευρώ, και όταν αυτή η προσφορά καταργήθηκε το προϊόν αντί να τιμολογηθεί στο 1 ευρώ, που ήταν η αρχική τιμή στην οποία αντιστοιχούσε η μονή συσκευασία του, διαπιστώθηκε ότι τιμολογήθηκε και έπειτα διατίθετο, πλέον ακριβότερα!

Υποχρέωση του ΥΠΟΙΑΝ
Επισημαίνουμε ότι το περιοδικό σελφ σέρβις έχει στη διάθεσή του όλα τα στοιχεία για τα προαναφερόμενα προϊόντα, όπως τa brand, τους κωδικούς τους, τις ημέρες κατά τις οποίες έγιναν οι έλεγχοι του υπουργείου, καθώς και τα σούπερ μάρκετ στα οποία εντοπίσθηκαν οι παράνομες προσφορές, ωστόσο έκρινε σκόπιμο να μην αναφερθεί στα εν λόγω στοιχεία, θεωρώντας ότι την υποχρέωση αυτήν -της ανακοίνωσης και των κυρώσεων- έχει το Υπουργείο Οικονομίας Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας.