Μπορεί ο παχυλός τζίρος της πανδημίας να έδωσε τη χρυσή ευκαιρία στους μικρούς και τους μικρομεσαίους της αγοράς να κερδίσουν χρόνο ζωής ανάμεσα στα πόδια των μεγάλων
του κλάδου –πρώτη φορά μετά τα δύο κορυφαία deal της δεκαετίας, τις εξαγορές της Αφοί Βερόπουλοι και της Μαρινόπουλος–, αυτό όμως δεν εμπόδισε κάποιους, όχι λίγους, να κινηθούν επιθετικά στη σκακιέρα της μικρής-μικρομεσαίας και μεγάλης οργανωμένης λιανικής.

Αναφερόμαστε στις εξαγορές και τις ποικιλόμορφες συμφωνίες που έγιναν την περίοδο 2020-2021, αποτέλεσμα των οποίων ήταν ν’ αλλάξουν χέρια ή ομιλική στέγη ή κέντρο ελέγχου περί τα 632 καταστήματα, μικρά και μεγαλύτερα, συνολικά 22 εταιρειών του κλάδου, ετήσιου τζίρου άνω των 650 εκατ. ευρώ. Κι αυτό σε μια περίοδο που η πανδημία αφενός δεν διευκόλυνε τις διαπραγματεύσεις μεταξύ των ενδιαφερομένων και αφετέρου χάρισε στον κλάδο το μεν 2020 περίπου 1,5 δισ. ευρώ επιπλέον έσοδα, το δε 2021 περί τα 180 εκατ. ευρώ, αφήνοντας ικανοποιημένες σχεδόν όλες τις αλυσίδες της μικρής και της οργανωμένης μεγάλης λιανικής.

Υψηλόβαθμα στελέχη του κλάδου λένε χαρακτηριστικά ότι στην περίπτωση που η αγορά την τελευταία διετία είχε μια φυσιολογική εξέλιξη, αν δηλαδή δεν επωφελείτο έτσι απρόσμενα από τα μέτρα για την ανάσχεση της πανδημίας, το «τσουνάμι» που προκάλεσε στην κλαδική αγορά η εξαγορά των δομών της Μαρινόπουλος από την ΕΥΣ, θα είχε ήδη αφανίσει πολλές από τις αλυσίδες του μεσαίου και κάτω δυναμικού της αγοράς.

Στο «σελφ σέρβις», επιχειρώντας να καταγράψουμε αθροιστικά τις αλλαγές επωνυμιών καταστημάτων τη διετία 2020-2021, διαπιστώσαμε ότι 204 περιπτώσεις εμπορικών μονάδων (μικρών και μεγάλων) ήταν απόρροια συμφωνιών εξαγοράς και άλλες 428 περιπτώσεις προκλήθηκαν από τον άγριο «πόλεμο» που ξέσπασε μεταξύ των ομίλων αγορών της οργανωμένης λιανικής.

Είναι φανερό ότι το οργανωμένο λιανεμπόριο είναι ένα καζάνι που βράζει. Μπορεί στη διετία που παρήλθε η θερμοκρασία του να ήταν χαμηλού βρασμού, αλλά όλα προμηνύουν ότι θα ανέβει τα επόμενα δύο-τρία χρόνια… Με τους νυν όρους του παιγνίου μοιάζει νομοτελές κερδισμένοι να βγουν οι εταιρείες μάλλον του «top 5», ενώ στις χαμηλότερες βαθμίδες της κλίμακας του κλάδου οι επιπτώσεις θα είναι δραματικές. Το πόσο γρήγορα θα εξελιχθούν τα πράγματα, θα το δείξει η πορεία της πανδημίας. Εφόσον η επικινδυνότητά της αμβλυνθεί και επανέλθει η οικονομική και κοινωνική ζωή στην κανονικότητά της, μια τέτοια κανονικότητα πολλοί δεν θα την αντέξουν…

Τα deals στην οργανωμένη μικρή λιανική
Λίγο πριν τα τέλη του 2021 η OΚ! Anytime Markets έκλεισε τον κύκλο εξαγορών της διετίας, θέτοντας υπό τον έλεγχό της τα καταστήματα Happy Market της Kosmothess Cash & Carry. Πρόκειται για εταιρεία η οποία δραστηριοποιείται στη Βόρεια Ελλάδα με τη μέθοδο της δικαιόχρησης, υποστηρίζοντας 110 καταστήματα ευκολίας 80-300τμ, ετήσιου κύκλου εργασιών περίπου 20 εκατ. ευρώ σε πωλήσεις χονδρικής.

Στο παιχνίδι των επιθετικών επιχειρηματικών κινήσεων μπήκε προηγουμένως και η Delivery Hero, η οποία, μέσω της θυγατρικής της efood, εξαγόρασε από τον όμιλο Μούχαλη τα 55 convenience store της Kiosky’s. Με αυτή την εξαγορά η efood, πέραν του ότι έβαλε πόδι στην αγορά της μικρής λιανικής, απέκτησε επαφή και με 4.500 ανεξάρτητα μικρά σημεία πώλησης, συνεργαζόμενα με την Kiosky’s, ενώ απέκτησε έναν στόλο 80 φορτηγών τροφοδοσίας και αποθηκευτικούς χώρους 3.500τμ. Υπενθυμίζουμε ότι η Kiosky’s το 2020 έκανε τζίρο κοντά στα 55 εκατ. ευρώ, 5% μειωμένο έναντι του 2019 και είχε ζημιές 720.000 ευρώ έναντι κερδών 260.000 ευρώ το 2019. Σημειώνουμε ότι η συμφωνία του ομίλου Μούχαλη με τη Delivery Hero περιλαμβάνει και την πώληση των εταιρειών «Άλφα Διανομές Ζαχαρώδη Ποτά Ψιλικά» και «ΙΝΚΑΤ ΑΕ», που ελέγχει εκτός από την Kiosky’s Convenience Store την delivery.gr και την e-table.gr. Επιπροσθέτως, πληροφορίες αναφέρουν ότι η Kiosky’s διαπραγματεύεται τη διάθεση από το δίκτυό της έτοιμων γευμάτων, που θα παράγει θυγατρική εταιρεία της Vivartia.

Οι ανακατατάξεις στη μεγάλη λιανική
Την έκπληξη στη μεγάλη οργανωμένη λιανική την έκανε η Πέντε, η οποία καθ’ υπέρβαση της παραδοσιακά συντηρητικής της πολιτικής μπήκε στο παιχνίδι των εξαγορών. Έτσι, τον Νοέμβριο του 2020 έθεσε υπό τον έλεγχό της τα 6 καταστήματα της βορειοελλαδίτικης αλυσίδας σούπερ μάρκετ Olla, τα οποία βρίσκονται στα Ιωάννινα και τη Θεσσαλονίκη –στην Καλαμαριά, τη Σταυρούπολη, την Τούμπα και το Χαριλάου.
Από την πλευρά της η εταιρεία Συνεργαζόμενοι Παντοπώλες, που ελέγχει τα δίκτυα Πρόοδος, Ήλιος, Ελληνικά Μάρκετ και Γρήγορα, σχετικά πρόσφατα εξαγόρασε 7 σούπερ μάρκετ της εταιρείας Συμεωνίδης, ετήσιου τζίρου 7,5 εκατ. ευρώ, και 4 καταστήματα της εταιρείας Κάντζας στη Θεσσαλονίκη. Τα εν λόγω καταστήματα εντάχθηκαν ως εταιρικές εμπορικές μονάδες στο δίκτυο Ελληνικά Μάρκετ. Σημειώνουμε ότι σήμερα το δίκτυο της Συνεργαζόμενοι Παντοπώλες περιλαμβάνει 414 καταστήματα, εκ των οποίων τα 365 λειτουργούν με το μοντέλο του franchise και τα 49 είναι εταιρικά.

Μεγάλες ανατροπές έφερε το 2021 και στον ΕΛΟΜΑΣ, καθώς από την 1η Ιανουαρίου πέρυσι ο όμιλος αγορών απώλεσε δύο από τα βασικότερα μέλη του, την ΑΝΕΔΗΚ Κρητικός με 229 καταστήματα και τη Bazaar με 107 καταστήματα, ενώ στη διάρκεια του έτους ενέγραψε στο δυναμικό του 11 μέλη που ελέγχουν 80 σούπερ μάρκετ. Οι δύο αποχωρήσεις κόστισαν στον ΕΛΟΜΑΣ απώλειες συνολικού τζίρου άνω των 500 εκατ. ευρώ, ενώ οι εγγραφές των νέων μελών αναπλήρωσαν περίπου τα 150 εκατ. ευρώ από τα χαμένα. Πλέον ο όμιλος υπό τη στέγη του συγκεντρώνει 29 μέλη, που έχουν αθροιστικά 391 καταστήματα συνολικού ετήσιου τζίρου 829 εκατ. ευρώ έναντι ετήσιου τζίρου περίπου 1,2 δισ. ευρώ ως τα τέλη του 2020.

Οι προσπάθειες του ΕΛΟΜΑΣ να περιορίσει τις απώλειές του, μετά την αποχώρηση των ΑΝΕΔΗΚ Κρητικός και Bazaar, είχαν συνέπεια να απωλέσουν δυνάμεις ο όμιλος Αγορών Αστέρας και η Spar Hellas, καθώς αποτέλεσαν τις δύο δεξαμενές απ’ όπου ο ΕΛΟΜΑΣ άντλησε τα 11 νέα του μέλη. Ειδικότερα ο όμιλος Αστέρας έχασε 7 επιχειρήσεις, έτσι ώστε το δυναμικό των μελών του να μειωθεί από τις 90 στις 83 επιχειρήσεις. Ωστόσο, η διοίκησή του επιχείρησε ένα νέο άνοιγμα στη μικρομεσαία λιανική, που απέφερε την ένταξη στο δυναμικό νέων εταιρειών αθροιστικού ετήσιου τζίρου περίπου 15 εκατ. ευρώ. Όσο για τη Spar Hellas, καταβάλλει πλέον προσπάθειες από κοινού με τον όμιλο Αστέρα για την ανάπτυξη του ομώνυμου δικτύου καταστημάτων. Στην οικογένεια της Spar εντάσσεται, μαθαίνουμε, μια νέα αλυσίδα με 3 σούπερ μάρκετ.

Με τον δικό της ιδιαίτερο τρόπο, δηλαδή εμμέσως, παρέμεινε στο παιχνίδι της επιθετικής επέκτασης και η Market In, συνεχίζοντας τις επενδύσεις της σε νέα σούπερ μάρκετ και σε χώρους στους οποίους προηγουμένως λειτουργούσαν μικρές τοπικές εταιρείες λιανικής, που έκλεισαν. Τους χώρους αυτούς η Market In τους έθεσε υπό τον έλεγχό της, ενοικιάζοντάς τους υπό το σήμα της επωνυμίας της. Στο πλαίσιο αυτό, λοιπόν, πολλά από τα 12 νέα σούπερ μάρκετ της εταιρείας που εγκαινίασε το 2021 προήλθαν από σχετικές συμφωνίες.

Στις εξαγορές της τελευταίας διετίας εντάσσεται και η απόκτηση το 2020 από τον Προμηθευτικό και Καταναλωτικό Συνεταιρισμό Περιορισμένης Ευθύνης Καταναλωτών Κρήτης SYNKA των κερκυραϊκών αλυσίδων Γαλαξίας ΑΕ Αλυσίδα Καταστημάτων Δήμητρα Μάρκετς και Μαρκάτο ΑΕ Αλυσίδα Καταστημάτων, αθροιστικού δυναμικού 19 σούπερ μάρκετ και ετήσιου τζίρου το 2020 περίπου 43 εκατ. ευρώ.