Προκειμένου να επιτύχει τους στόχους του, το Υπουργείο Ανάπτυξης διαμόρφωσε ένα νέο νομοθετικό περιβάλλον, βάσει του οποίου καταργείται η πρόβλεψη για έκδοση Υπουργικής Απόφασης, η οποία ενεργοποιεί τις κανονιστικές αποφάσεις της Επιτροπής. Οι εν λόγω αποφάσεις ισχύουν πλέον αυτοδικαίως από την έκδοσή τους. Η Επιτροπή εξουσιοδοτείται να λαμβάνει προσωρινά μέτρα σε περίπτωση που δεν έχει ακολουθηθεί η διαδικασία, όπως προβλέπεται από τον νόμο, για τη γνωστοποίηση συγκεντρώσεων, μέχρι την έκδοση οριστικής απόφασης από αυτήν.

‘Ετσι, η Επιτροπή Ανταγωνισμού έχει τη δυνατότητα να αποκαθιστά ταχύτερα ή να διατηρεί τις υγιείς συνθήκες στον ανταγωνισμό, οπότε θα αποφεύγονται οι τυχόν στρεβλώσεις στην αγορά. Επίσης, θεσμοθετούνται ο ορισμός του Γενικού Διευθυντή της Επιτροπής από την Ολομέλεια της Επιτροπής αντί του υπουργού Ανάπτυξης και η νομική προστασία των μελών και των στελεχών της Επιτροπής Ανταγωνισμού, κατά τα πρότυπα της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, της Υπηρεσίας Εποπτείας Αγοράς και της ΥΠΕΕ (πρώην ΣΔΟΕ).

Σύμφωνα με το νέο θεσμικό πλαίσιο, αλλάζει και η δομή της Επιτροπής Ανταγωνισμού. Ο αριθμός των μελών της περιορίζεται από 11 τακτικά και 11 αναπληρωματικά σε 9 τακτικά και 5 αναπληρωματικά. Ο Πρόεδρος και τέσσερα τακτικά μέλη, που ονομάζονται Εισηγητές, θα είναι πλήρους και αποκλειστικής απασχόλησης, ενώ κάθε Εισηγητής της Επιτροπής θα επιλαμβάνεται αμέσως μιας υπόθεσης επικουρούμενος από στελέχη της Γενικής Διεύθυνσης Ανταγωνισμού. Προβλέπεται η δημιουργία τριμελών τμημάτων για την ταχύτερη εξέταση των υποθέσεων. Η Ολομέλεια θα συνεχίζει να εξετάζει τις υποθέσεις μείζονος σημασίας, καθώς και θέματα άσκησης κανονιστικής αρμοδιότητας της Επιτροπής.

Η Επιτροπή Ανταγωνισμού εξουσιοδοτείται να εξετάζει τις υποθέσεις κατά προτεραιότητα, με βάση διάφορα κριτήρια, τα οποία θα ορίζει η ίδια. Σημαντικό σημείο στις αλλαγές του θεσμικού πλαισίου είναι και η κατάργηση της εκπροσώπησης των φορέων της αγοράς στην Επιτροπή.

Τα μέλη της Επιτροπής

Σε ό,τι αφορά στα μέλη της Επιτροπής, αλλάζουν τα κριτήρια επιλογής τους. Πλέον, θα συνεκτιμάται η κατάρτιση και η εμπειρία των υποψηφίων σε νομικά και οικονομικά θέματα που αφορούν στον ανταγωνισμό. Αυτό που δεν αλλάζει είναι η ρύθμιση που προβλέπει ότι η θητεία των μελών της παραμένει τριετής, με δυνατότητα μόνο μιας ανανέωσης. Για τα μέλη, επίσης, προβλέπεται ρητώς το ασυμβίβαστο, ώστε να μην τίθενται ζητήματα μεροληπτικής κρίσης στην άσκηση των καθηκόντων τους, ενώ θεσμοθετείται Κώδικας Δεοντολογίας για τα μέλη και τα στελέχη της Επιτροπής.

‘Ελεγχοι και ποινές

Στο νέο πλαίσιο διασφάλισης της υγιούς λειτουργίας του ανταγωνισμού, δημιουργείται Γραφείο Εσωτερικού Ελέγχου στην Επιτροπή Ανταγωνισμού και θεσμοθετείται ο ορισμός του Προέδρου και των Εισηγητών της Επιτροπής Ανταγωνισμού μετά από η γνώμη της Επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής, στα πρότυπα άλλων Ανεξάρτητων Αρχών.

Από την άλλη πλευρά, διατηρείται η υποχρέωση των επιχειρήσεων να γνωστοποιούν τα στοιχεία τους στην Επιτροπή Ανταγωνισμού, με σκοπό να είναι δυνατή η χαρτογράφηση της αγοράς από την τελευταία. Η γνωστοποίηση περιορίζεται στα εντελώς απαραίτητα στοιχεία για την χαρτογράφηση.

Οι εξουσίες ελέγχου από την Επιτροπή ενισχύονται ως προς τις δυνατότητες εύρεσης αποδεικτικών στοιχείων για την μελέτη των υποθέσεων που ερευνά, και, παράλληλα, εισάγεται για πρώτη φορά η ποινή φυλάκισης τουλάχιστον έξι μηνών για όσους παραβιάζουν τον νόμο περί ανταγωνισμού, ενώ πενταπλασιάζεται η επιβαλλόμενη χρηματική ποινή, η οποία διαμορφώνονται πλέον σε ποσά από 15.000 έως 150.000 ευρώ. Ακόμη, διπλασιάζεται έως τους έξι μήνες η ποινή φυλάκισης για την παρακώλυση του ελέγχου από τα αρμόδια όργανα, για την άρνηση παροχής πληροφοριών ή για την παροχή ψευδών πληροφοριών στην Επιτροπή Ανταγωνισμού, ενώ αυξάνεται και η σχετική χρηματική ποινή σε ποσά από 10.000 έως και 50.000 ευρώ.

Το άρθρο δημοσιεύεται στο τεύχος 386 (Ιούλιος-Αύγουστος 2009) του περιοδικού «σελφ σέρβις» (Εκδόσεις Comcenter).