Σε ένα διήμερο ψηφιακό συνέδριο με τίτλο «Meta-Grocery – Doing Business Unusual», σημαντικοί εισηγητές από επιχειρήσεις σούπερ μάρκετ, προμηθευτών προϊόντων και λύσεων, αλλά και εταιρειών έρευνας, παρουσίασαν τις κυρίαρχες τάσεις και πρωτοβουλίες του κλάδου, που σηματοδοτούν την εξέλιξή του, στο πλαίσιο της ψηφιακής εποχής, αλλά κυρίως της πανδημίας.

Στον χαιρετισμό που απηύθυνε στο συνέδριο κατά τη πρώτη ημέρα του, την 1η Δεκεμβρίου, ο υπουργός Ανάπτυξης και Επενδύσεων, κ. Άδωνις Γεωργιάδης, σημείωσε την ιδιαίτερα αποδοτική συνεργασία του με τον κλάδο των σούπερ μάρκετ, κάνοντας παράλληλα την -απρόσμενα, λόγω των εξελίξεων-, αισιόδοξη πρόβλεψη πως μέχρι την άνοιξη του 2022 η πανδημία θα είναι δεύτερο θέμα συζήτησης και ότι το νέο έτος θα είναι χρονιά ανάπτυξης με ρυθμό που είχε να δει η χώρα από το 2010.

Ο πρόεδρος του ΙΕΛΚΑ, κ. Κωνσταντίνος Μαχαίρας, αφού ανακοίνωσε την αποχώρησή του από τη θέση του προέδρου, ευχαριστώντας όσους του εμπιστεύτηκαν αυτή τη θέση και στήριξαν την δράση του Ινστιτούτου, ξεκίνησε την ομιλία του παρουσιάζοντας τη γενική εικόνα του κλάδου και τη βαρύτητα που έχει στο σύνολο του λιανεμπορίου τροφίμων (220.000 εργαζόμενοι στο λιανεμπόριο τροφίμων, κύκλος εργασιών 19,5 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 11,5 δισ. ευρώ ο τζίρος των σούπερ μάρκετ -ήτοι μερίδιο 60%-, και συνεισφορά 4% στον σχηματισμό του ΑΕΠ), ενώ στη συνέχεια αναφέρθηκε στις διεθνείς τάσεις της επόμενης διετίας. Σημείωσε πως η διετία 2019-2020 ήταν εξαιρετική για τον κλάδο σε παγκόσμιο επίπεδο (τζίρος 25 τρισ. δολάρια), με ανάπτυξη του e-commerce κατά 16% και με πωλήσεις περί τα 3,5 τρισ. δολάρια (περίπου 14% του συνόλου των πωλήσεων).

Με δεδομένη την αυξανόμενη σημασία του ηλεκτρονικού εμπορίου, σημείωσε, δεν είναι παράλογες οι εξαιρετικά υψηλές επενδύσεις διεθνών ομίλων λιανεμπορίου στον συγκεκριμένοι τομέα (μέχρι το 2018 η Amazon επένδυσε 23 δισ. δολάρια στο e-commerce και η Walmart 11 δισ. δολάρια). Σε αυτό το περιβάλλον, τόνισε πως είναι ζωτικής σημασίας η επανεξέταση του concept των φυσικών καταστημάτων εκ μέρους των λιανεμπόρων της χώρας μας, καθώς και του επιπέδου της εξυπηρέτησης που προσφέρουν, η αναδιοργάνωση των ρόλων στους διαφορετικούς τομείς διοίκησης, η επένδυση στην αξιοποίηση των νέων ψηφιακών λύσεων, αλλά και η μελέτη των εξελίξεων για την προσφορά στους πελάτες ποιοτικών προϊόντων και νέων κατηγοριών σε προσιτές τιμές.

Νέοι τρόποι προσέγγισης στην έρευνα
Στη ομιλία του ο κ. Δημήτρης Μαύρος, Διευθύνων Σύμβουλος, MRB, παρουσίασε στοιχεία ερευνών, όπου καταγράφεται το προφίλ πολιτών και καταναλωτών στη χώρα μας διαχρονικά. Τονίζοντας πως οδεύουμε προς μια νέα συνθήκη, η οποία απέχει από το να ονομαστεί «νέα κανονικότητα», σημείωσε, μεταξύ άλλων, πως οι Έλληνες καταναλωτές αναζητούν μάρκες που ενδυναμώνουν τα στοιχεία τής προσωπικότητάς τους και το αξιακό τους σύστημα, στοιχείο που πρέπει να λάβουν σοβαρά υπόψη τους οι επιχειρήσεις, ιδίως στην προσέγγιση του μάρκετινγκ και της επικοινωνίας.

Αναφερόμενος σε έρευνα της PwC, επεσήμανε ως χρήσιμα για μελέτη από τον κλάδο, μεταξύ άλλων, τα ευρήματα σύμφωνα με τα οποία το 71% των ερωτηθέντων δίνει προτεραιότητα στην εκπαίδευση και την κατάρτιση των νέων, το 61% διαπιστώνει αύξηση των κοινωνικών και οικονομικών ανισοτήτων, ενώ ένα 52% ζητά την πραγματοποίηση καθημερινών δραστηριοτήτων μέσα σε 15 λεπτά, το 54% αυξάνει τη χρήση ψηφιακών υπηρεσιών του δημοσίου, το 63% θεωρεί πως η τηλεργασία είναι το ίδιο ή και περισσότερο παραγωγική, το 57% αναζητεί μεγαλύτερο σπίτι λόγω τηλεργασίας, το 61% ζητά ποιοτικότερα ΜΜΜ, ενώ κατά 49% δήλωσαν πως οι ηλεκτρονικές πωλήσεις τους έχουν κάνει πιο απαιτητικούς.

Όπως είπε ο κ. Μαύρος, «ως νέα κανονικότητα ορίζεται από τους ίδιους τους ερωτηθέντες έρευνας της MRB ως η συνεχής ετοιμότητα για την αποτελεσματική αντιμετώπιση κρίσεων και τη μη απώλεια αναπτυξιακών ευκαιριών. Η «συνεχής ετοιμότητα» είναι η φράση κλειδί για τις επιχειρήσεις».

Καταναλωτική συμπεριφορά
O κ. Στέφανος Καράγκος, Ιδρυτής και CEO, Xplain αναφέρθηκε στην επίδραση της τεχνητής νοημοσύνης στην επιτάχυνση των εξελίξεων στην αγορά, παρουσιάζοντας παραδείγματα αξιοποίησής της για προβλέψεις με ακρίβεια, λύσεις σε καθημερινές προκλήσεις, αλλά για τη βαθιά κατανόηση των καταναλωτών. Μιλώντας ειδικότερα για τις προκλήσεις, ξεχώρισε την αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης σε τομείς όπως η βελτιστοποίηση της τιμολογιακής πολιτικής, των προσφορών και της γκάμας προϊόντων, αλλά και τη μείωση των απωλειών τροφίμων, που απασχολεί ιδιαίτερα τον κλάδο τα τελευταία χρόνια.

Από την πλευρά του ο κ. Σταμάτης Κάντζας, Founder & Chief Brand Officer, Braincandy, μίλησε για την εξέλιξη του τρόπου διερεύνησης της καταναλωτικής συμπεριφοράς, με τρόπο ώστε να προκύπτουν συνδυαστικά στοιχεία, μέσω των οποίων θα βοηθηθούν οι επιχειρήσεις να κατανοήσουν υπό μια νέα οπτική τις προκλήσεις και της ευκαιρίες της εκάστοτε εποχής. Σε αυτό το πλαίσιο παρουσίασε στοιχεία από την έρευνα για το online σούπερ μάρκετ, όπου καταγράφηκε, μεταξύ άλλων, η κατάκτηση της πρώτης θέσης από το brand Σκλαβενίτης στην απάντηση των ερωτηθέντων σχετικά με το «ποια αλυσίδα σας έρχεται πρώτη στο μυαλό» για ψώνια της εορταστικής αγοράς, αγορές της τελευταίας στιγμής και εποχικά προϊόντα, ενώ στις αγορές προϊόντων ειδικής διατροφής η ΑΒ βρέθηκε στην πρώτη θέση. Ο κ. Κάντζας επεσήμανε πως η παρουσία του Jumbo σε υψηλές σχετικά θέσεις -τέταρτη στις εορταστικές αγορές και τρίτη στα εποχικά προϊόντα-, καταδεικνύει την αξία της διατύπωσης ερωτήσεων, στο πλαίσιο της έρευνας, με τρόπο ώστε να αποκαλύπτονται οι βαθύτερες αιτίες διαμόρφωσης του ανταγωνισμού, αλλά και τρόποι απάντησης στις νέες απαιτήσεις.

Τον τρόπο ερευνητικής προσέγγισης της εταιρεία του στην αγορά του λιανεμπορίου τροφίμων παρουσίασε ο κ. Βαγγέλης Σκούρας, Founder, Long Lust, δίνοντας στοιχεία ποιοτικής και ποσοτικής έρευνας. Όπως σημείωσε, κάθε κατηγορία πελατών των σούπερ μάρκετ («φυλή») επιλέγει για διαφορετικούς λόγους κατάστημα για τις αγορές του. Τα καταστήματα Σκλαβενίτης και ΑΒ Βασιλόπουλος, βρίσκονται στην πρώτη θέση της προτίμησης όλων των κατηγοριών, ενώ οι υπόλοιπες αλυσίδες που εξετάστηκαν έχουν διαφορετική διείσδυση σε κάθε κατηγορία. Ειδικότερα, οι προσανατολισμένοι στην ποικιλία επιλέγουν, πέραν των δύο μεγαλύτερων αλυσίδων, και Bazaar, OK Anytime και Κρητικό, όσοι στοχεύουν σε τιμές και προσφορές στρέφονται και σε Lidl, My Market, Γαλαξία και Market In, ενώ όσοι αναζητούν αναβαθμισμένο περιβάλλον αγορών και εξυπηρέτηση επιλέγουν και OK Anytime και Μασούτη. Όσον αφορά τα κριτήρια επιλογής των αλυσίδων εκ μέρους των πελατών τους, στην πρώτη θέση βρίσκονται οι καλές προσφορές (55%), η γειτνίαση (51%) και η ευκολία στην εύρεση των επιθυμητών προϊόντων (40%) και έπονται η ποικιλία προϊόντων (39%) και η καλή σχέση ποιότητας-τιμής (35%). Ένα γενικό συμπέρασμα του κ. Σκούρα ήταν πως οι προσφορές και η τιμή έχουν ακόμη μεγάλη βαρύτητα στην επιλογή καταστήματος.

E-commerce και Q-commerce
H κ. Κέλλυ Πετροπολου, Retail Offering Manager, Convert Group, μίλησε για την ανάπτυξη του e-grocery, αλλά και τη νέα αγοραστική συμπεριφορά. Όπως ανέφερε, οι διαδικτυακές πωλήσεις αναπτύσσονται με ρυθμό που φέτος αναμένεται να φτάσει στο 55%, ενώ εκτιμάται πως ο τζίρος των online σούπερ μάρκετ θα κυμανθεί μεταξύ 240 – 260 εκατ. ευρώ. Σε ό,τι αφορά δε τη διείσδυση Επίσης, το μερίδιο του online εκτιμάται πως θα αγγίξει το 2,1% (επί του συνόλου πωλήσεων των φυσικών καταστημάτων, περιλαμβανομένης και της Lidl), ενώ στο σύνολο πωλήσεων offline και online, το 3,1% (περιλαμβάνεται και το efresh.gr). Σημειώνεται πως το 2020 το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 1,8%, αποδεικνύοντας πως η ανάπτυξη του ηλεκτρονικού εμπορίου έχει διάρκεια, σημείωσε η κ. Πετροπούλου, επισημαίνοντας πως σε αυτή την αύξηση συμβάλει και η αλλαγή προτεραιοτήτων των καταναλωτών. Από 46% που είχε διαμορφωθεί ο παράγοντας της τιμής, ως κριτήριο επιλογής online λιανέμπορου για αγορές στην προ πανδημίας εποχή, μετά την πανδημία έπεσε στο 25% και την ίδια στιγμή το κριτήριο της ευκολίας χρήσης του website ανέβηκε στο 68%, με δεύτερο το κριτήριο της ποικιλίας προϊόντων, με 58%, ενώ το 43% κατακτά η γρήγορη παράδοση, τόνισε.

Το quick commerce αλλάζει ακόμη περισσότερο τα δεδομένα, σημείωσε η κ. Πετροπούλου, θυμίζοντας πως το 2020 υπήρχαν ελάχιστες συνεργασίες επιχειρήσεων σούπερ μάρκετ με πλατφόρμες παραγγελίας προϊόντων και σήμερα υπάρχουν πάνω από πέντε. Δεν είναι τυχαίο πως στα μέσα του 2021 η έρευνα κατέγραφε ότι τέσσερις στους δέκα καταναλωτές είχαν χρησιμοποιήσει μια αντίστοιχη πλατφόρμα παραγγελίας προϊόντων. Επίσης, σημείωσε πως τα online καλάθια των quick commerce εφαρμογών είναι κατά 42% μικρότερα σε τιμή και κατά 15% σε αριθμό τεμαχίων (στοιχεία e-retail audit), στοιχείο δηλωτικό της εξυπηρέτησης διαφορετικών αναγκών.

Το quick commerce ήταν το θέμα της ομιλίας και δύο εκπρoσώπων επιχειρήσεων με σημαντική παρουσία στο εν λόγω τομέα, των κυρίων Χάρη Τάκα, Marketing Director, efood και Σπύρου Λούρου, διευθυντή Νew Digital Business Development, E-Commerece & Consumer IOT Σ&Κ, Βox.

Πάνελ διαλόγου: Meta-Strategy for 2030
Με συντονιστή τον κ. Κωνσταντίνο Μαχαίρα, οι κκ Σάββας Τορτοπίδης, Διευθυντής Ψηφιακού Μετασχηματισμού, Δ. Μασούτης, Ζέτα Χειμωνίδου, VP Marketing Strategy, AB Bασιλόπουλος, Χρήστος Τσεντεμεΐδης, Γενικός Διευθυντής, Ορίζοντες και Βαγγέλης Κυπριώτης, CCO, Septona, συζήτησαν για τη στρατηγική των επιχειρήσεων του κλάδου, με στόχο την ανταπόκρισή τους στις απαιτήσεις της τρίτης δεκαετίας του ΄20.

Σε ό,τι αφορά το μέλλον του φυσικού καταστήματος, οι συνομιλητές εξέφρασαν την πεποίθηση πως θα εξακολουθήσει να έχει σημαντική συνεισφορά στην ανάπτυξη της αγοράς, εξελισσόμενο στο πλαίσιο ενός ολοένα και περισσότερο ψηφιακού περιβάλλοντος, δίνοντας έμφαση στην omnichannel εμπειρία, αλλά και στην ένταξή του σε ένα συνολικό δίκτυο εξυπηρέτησης του online λιανεμπορίου, ειδικά σε ό,τι αφορά τα μικρά καταστήματα.

Όσο για τις νέες τάσεις, το omnichannel, η βιώσιμη ανάπτυξη, οι υπηρεσίες εστίασης και γρήγορου φαγητού, οι νέες κατηγορίες προϊόντων υγιεινής διατροφής, αλλά και η προσωποποιημένη επικοινωνία και προσφορά προϊόντων και υπηρεσιών προς τον καταναλωτή ήταν μεταξύ όσων αναφέρθηκαν με έμφαση κατά τη διάρκεια της συζήτησης, με συχνότερη την αναφορά στην εξέλιξη της αγοραστικής εμπειρίας.

Ειδικότερα σε ό,τι αφορά τη βιώσιμη ανάπτυξη και συνολικότερα την κοινωνική ευθύνη των επιχειρήσεων, οι συμμετέχοντες στο πάνελ επεσήμαναν πως αποτελεί απαίτηση των καιρών, που διατυπώνεται με έμφαση ιδιαίτερα από τους νέους σε ηλικία πολίτες, καθιστώντας τις σχετικές πρακτικές ζωτικής σημασίας για το μέλλον των επιχειρήσεων.

Στο πλαίσιο του προβληματισμού που αναπτύχθηκε στο πάνελ σχετικά με την εξέλιξη της επικοινωνίας και του μάρκετινγκ, τονίστηκε η σημασία της παρακολούθησης της αγοραστικής συμπεριφοράς σε κάθε σημείο επαφής με τον πελάτη και της αξιοποίησης των εργαλείων έρευνας και ανάλυσης για τον πιο αποτελεσματικό σχεδιασμό των επιμέρους πρωτοβουλιών, αλλά και της συνολικής στρατηγικής των επιχειρήσεων, στο φυσικό και το online περιβάλλον.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε η αναφορά στην ευκαιρία που προσφέρουν σε μικρές προμηθευτικές επιχειρήσεις τa e-marketplaces για την πώληση των προϊόντων τους σε ένα εξαιρετικά μεγάλο κοινό, για την εκμετάλλευση της οποίας όμως απαιτείται επένδυση στην ανάδειξη των ανταγωνιστικών τους πλεονεκτημάτων.

Η συζήτηση στο πάνελ ολοκληρώθηκε με την ανάλυση των προκλήσεων που αφορούν τον σχεδιασμό και την προώθηση στην αγορά νέων προϊόντων, αλλά και ζητημάτων που άπτονται της αξιοποίησης του στελεχικού δυναμικού των επιχειρήσεων του κλάδου.

Οι ομιλίες της δεύτερης μέρας του συνεδρίου