σελφ σερβις - Προτεραιότητα οι παγκόσμιες αλυσίδες αξίας

Σάββατο, 11 Ιουλίου 2020

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Οικονομία

Προτεραιότητα οι παγκόσμιες αλυσίδες αξίας

21 Ιανουαρίου 2020 | 10:16 Γράφει ο Αλέξανδρος  Πεστιμαλτζόγλου Topics: Διεθνή,Παραγωγή

Στους παράγοντες που ενισχύουν την παγκόσμια ανάπτυξη επικεντρώνεται η Παγκόσμια Τράπεζα στην ετήσια έκθεσή της, με τίτλο «World Development Report 2020: Trading for Development in the Age of Global Value Chains», όπου διερευνώνται οι προϋποθέσεις ενίσχυσης των παγκόσμιων αλυσίδων αξίας στο διεθνές εμπόριο ως εκ των ων ουκ άνευ συντελεστή της ανάπτυξής του. Ιδιαίτερα από το 2008, οπότε ξέσπασε η οικονομική κρίση κι έκτοτε το διεθνές εμπόριο εξελίσσεται υποτονικά, η συμμετοχή των επιχειρήσεων σε παγκόσμιες γραμμές παραγωγής αποβαίνει πολύ σημαντική για τις ίδιες και για τις χώρες που δρουν.

Σύμφωνα με το Report 2020 της Παγκόσμιας Τράπεζας, στην παγκοσμιοποιημένη οικονομία σήμερα η συμμετοχή των επιχειρήσεων σε διεθνείς αλυσίδες αξίας, δηλαδή σε ένα μοντέλο κατακερματισμού της παραγωγικής διαδικασίας μεταξύ των χωρών και ανάπτυξης συνδέσεων μεταξύ των επιχειρήσεων, αποτελεί αναγκαία συνθήκη για τη βελτίωση της λειτουργίας τους, την αναζωογόνηση του εμπορίου και την οικονομική ανάπτυξη των χωρών. Συγκεκριμένα, ο σχεδιασμός παγκόσμιων γραμμών παραγωγής για τη βέλτιστη κατανομή των δραστηριοτήτων των επιχειρήσεων δημιουργεί υπερ-εξειδίκευση, που ενισχύει την αποδοτικότητα στην παραγωγή προϊόντων, προάγει τις σχέσεις μεταξύ των επιχειρήσεων και κατά συνέπεια τη διάχυση της τεχνολογίας και την πρόσβαση σε κεφάλαια κατά μήκος των αλυσίδων. Μια αύξηση 1% της συμμετοχής των επιχειρήσεων στις αλυσίδες αξίας εκτιμάται ότι ενισχύει το κατά κεφαλήν εισόδημα των χωρών δράσης τους κατά 1%. Επιπλέον οι αλυσίδες αυτές δημιουργούν περισσότερες θέσεις εργασίας, αφού η αυξημένη παραγωγικότητά τους οδηγεί στην επέκταση της παραγωγικής απόδοσης, και δη μικρότερης εντατικοποίησης για τον εργαζόμενο, δεδομένης της χρήσης τεχνολογικών καινοτομιών. Εξάλλου, στις αναπτυσσόμενες χώρες οι επιχειρήσεις που συμμετέχουν στις αλυσίδες αξίας, αντλούν το δυναμικό τους από λιγότερο παραγωγικές δραστηριότητες και μέσω αυτού του τρόπου συσσώρευσης, παρεμβαίνουν ενεργά στον διαρθρωτικό μετασχηματισμό των εν λόγω των χωρών. Η αύξηση της απασχόλησης σε μια χώρα τέτοιου παραγωγικού επιπέδου συμβάλει στην αύξηση του εισοδήματος, στην οικονομική της ανάπτυξη και τελικά στη μείωση της φτώχειας, αφού η χώρα μετατρέπεται από προμηθευτής πρώτων υλών σε προμηθευτή ενδιάμεσων ή και τελικών προϊόντων, αποκομίζοντας περισσότερα κέρδη.

Φυσικά, οι αλυσίδες αξίας εκτός των ευκαιριών που δημιουργούν, ενίοτε παράγουν ή αναπαράγουν προϋφιστάμενες ανισορροπίες με δυσμενείς κοινωνικοοικονομικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Οι οικονομολόγοι της Παγκόσμιας Τράπεζας επισημαίνουν σχετικά περιπτώσεις που α) τα κέρδη από τη συμμετοχή των επιχειρήσεων στις αλυσίδες αξίας δεν μετακυλίονται στους καταναλωτές, β) οι ανεξάρτητοι παραγωγοί των αναπτυσσόμενων οικονομιών μειώνονται εξαιτίας της διεύρυνσης των ανισοτήτων στον ανταγωνισμό, γ) η σχέση κεφαλαίου/εργασίας γίνεται ετεροβαρής για την εργασία, δ) διαιωνίζονται οι έμφυλες ανισότητες και ε) το περιβαλλοντολογικό κόστος ανεβαίνει ραγδαία εξαιτίας του αυξανόμενου αριθμού των μεταφορών, του πλεονάσματος αποβλήτων των συσκευασιών των αγαθών, καθώς και της εξάντλησης των φυσικών πόρων.

Εσωστρέφεια και προστατευτισμός
Τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα μετά την κρίση του 2008, δεν θεωρείται πια δεδομένη η εμπορική επέκταση και η αυξανόμενη συμμετοχή επιχειρήσεων και χωρών στις παγκόσμιες αλυσίδες αξίας. Όχι τυχαία η τελευταία δεκαετία δεν έχει να επιδείξει δομικούς μετασχηματισμούς αντίστοιχους εκείνων της δεκαετίας του 1990, οπότε ενσωματώθηκαν η Κίνα κι οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης στην παγκόσμια οικονομία ή προήχθησαν εμπορικές συμφωνίες, όπως του γύρου της Ουρουγουάης ή της Βορειοαμερικανικής συμφωνίας ελευθέρων συναλλαγών.

Η επιβράδυνση των παγκόσμιων γραμμών παραγωγής οφείλεται στη μείωση της παγκόσμιας οικονομικής ανάπτυξης και των επενδύσεων, στην αντιστροφή των εθνικών εμπορικών μεταρρυθμίσεων και στην ωρίμανση των παραγωγικών δυνατοτήτων πολλών χωρών. Ειδικότερα, δύο εν δυνάμει σοβαρές απειλές υπονομεύουν το εν λόγω παγκοσμιοποιημένο μοντέλο παραγωγής. Από τη μία η αυτοματοποίηση και η τρισδιάστατη εκτύπωση, όπως κι άλλες τεχνολογικές καινοτομίες, συμβάλλουν μεν στην αύξηση της παραγωγικότητας και δη σε κλίμακα παραγωγής ακόμα μεγαλύτερη, αλλά τη συγκεντρώνουν εκ νέου στα όρια συγκεκριμένων χωρών, περιορίζοντας τις σχέσεις τους με τις αναπτυσσόμενες οικονομίες στον τομέα μόνο της εισαγωγής των πρώτων υλών. Από την άλλη, οι εμπορικοί πόλεμοι μεταξύ των μεγάλων οικονομιών (κυρίως ΗΠΑ-Κίνας) ωθούν σε επιβράδυνση, αν όχι σε διάλυση, πολλές αλυσίδες αξίας.

Μεταρρυθμίσεις και εξωστρεφείς αναπτυξιακές πολιτικές
Η έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας, αναδεικνύοντας τις προϋποθέσεις δυνητικής διεύρυνσης της συμμετοχής των επιχειρήσεων στις παγκόσμιες αλυσίδες αξίας, προτείνει αφενός δραστικότερες μεταρρυθμίσεις στις αναπτυσσόμενες χώρες, ώστε να δημιουργηθεί ευμενέστερο πλαίσιο διενέργειας επενδύσεων, και αφετέρου την επιδίωξη προβλέψιμων και σταθερών πολιτικών ανάπτυξης στις βιομηχανικές χώρες, ώστε να αρθεί η επενδυτική αβεβαιότητα.

Αναλυτικότερα, η συμμετοχή των επιχειρήσεων και των κρατών σε αλυσίδες αξίας επιβάλλεται, σύμφωνα με την έκθεση, να ενισχυθεί από εθνικές πολιτικές, προσαρμοσμένες στις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε χώρας. Αυτές οι πολιτικές πρέπει να αποβλέπουν στην προσέλκυση άμεσων ξένων επενδύσεων, μέσω μεταρρυθμίσεων που τις διευκολύνουν, σε κατάλληλες συναλλαγματικές ισοτιμίες, σε βελτίωση των τελωνειακών και συνοριακών διαδικασιών, σε αναβαθμισμένες μεταφορές, σε σταθερό και προβλέψιμο νομικό πλαίσιο, σε επενδύσεις στο ανθρώπινο κεφάλαιο, σε στοχευμένη απελευθέρωση του εμπορίου, στην υποστήριξη της κατάρτισης υπέρ των μικρών επιχειρήσεων, στην ένταξη των μικροκαλλιεργητών στις αλυσίδες αξίας της γεωργίας, στη δημιουργία ειδικών οικονομικών ζωνών κ.λπ. Επίσης, στην έκθεση επισημαίνεται η αναγκαιότητα άσκησης πολιτικών αφενός άμβλυνσης των ανισοτήτων στην κατανομή των ωφελειών μεταξύ κεφαλαίου και εργασίας, με τη διευκόλυνση της κινητικότητας των εργαζομένων και την απρόσκοπτη εφαρμογή κάθε μορφής ευελιξίας στην αγορά εργασίας και αφετέρου περιβαλλοντικής αναβάθμισης.

Εκτός των εθνικών πολιτικών, τονίζεται, η διακρατική πολυμερής συνεργασία μπορεί να εξασφαλίσει την εμβάθυνση των παραδοσιακών εμπορικών συνεργασιών και να τις διευρύνει με την εισαγωγή νέων θεσμικών ρυθμίσεων και την εφαρμογή καινοτόμων τεχνολογικών υποδομών.

Υστερούμε, αλλά κάτι κινείται
Σύμφωνα με τον ΣΕΒ, η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια κάνει βήματα βελτίωσης κι ανάπτυξης των υποδομών της, όπως και θεραπείας των θεσμικών της αδυναμιών, προκειμένου το παραγωγικό της πρότυπο να αποκτήσει μεγαλύτερη εξωστρέφεια, ώστε να ενισχυθεί η ενσωμάτωσή του στην παγκόσμια αγορά. Πάντως, η ταχεία δημοσιονομική προσαρμογή της οικονομίας μας την τελευταία δεκαετία προκάλεσε όχι μόνο τη βαθύτερη ύφεση στην ιστορία της χώρας σε ειρηνική περίοδο, αλλά και την αμαύρωση της εικόνας της διεθνώς, πράγμα που ασφαλώς δεν ευνόησε τη συνεργασία ελληνικών με ξένες επιχειρήσεις.

Μια ενδιαφέρουσα διάσταση σχετικά με τη συμμετοχή της χώρας στις διεθνείς αλυσίδες αξίας δίνουν τα στοιχεία τα στοιχεία του ΟΟΣΑ, σύμφωνα με τα οποία η εν λόγω συμμετοχή (κατά βάση στις εισαγωγές) υστερεί έναντι άλλων ευρωπαϊκών χωρών (24,9% έναντι 28,4% της ΕΕ-28 το 2011), αν και εμφανίζει περιορισμένη πρόοδο συγκριτικά με τις αρχές της δεκαετίας του 2000.

Η πρόοδος αυτή, μάλιστα, διαπιστώνεται μετά την έναρξη της κρίσης, καθώς ως το 2009 το ποσοστό της ξένης προστιθέμενης αξίας στο εγχώριο εξαγόμενο προϊόν μειωνόταν διαχρονικά. Η σχετική εξέλιξη αντιστοιχείται στην εξέλιξη της διεθνούς ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας (απώλειες την περίοδο 2000-2009, βελτίωση μετά το 2009). Η Ελλάδα, λοιπόν, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΣΕΒ, δεν ήταν ελκυστικός κόμβος για τις διεθνείς αλυσίδες αξίας στην περίοδο όπου το σχετικό κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος αυξανόταν, πριν αρχίσει να μειώνεται μετά το 2009. Εξάλλου, σύμφωνα με έρευνα του ΕΜΠ για την ελληνική μεταποίηση την περίοδο 2000-2014, ισχυρή παρουσία σε διεθνείς αλυσίδες αξίας παρουσιάζουν οι κλάδοι παραγωγής οπτάνθρακα και προϊόντων διύλισης πετρελαίου, βασικών μετάλλων, χάρτινων προϊόντων, προϊόντων από ελαστικό και πλαστικό, ηλεκτρολογικού εξοπλισμού, κατασκευής μηχανημάτων και κατασκευής Η/Υ, ηλεκτρονικών και οπτικών προϊόντων. Αντιθέτως ο κλάδος της βιομηχανίας τροφίμων και ποτών, κυρίως λόγω του αλλοιωσίμου των προϊόντων του, δεν έχει ισχυρές εκροές προς το εξωτερικό.

Συμπερασματικά, οι παγκόσμιες αλυσίδες αξίας περνούν κρίση, η οποία θα ξεπεραστεί, εφόσον οι αναπτυσσόμενες χώρες μεριμνήσουν για βαθύτερες μεταρρυθμίσεις και οι βιομηχανικές επιδιώξουν προβλέψιμες πολιτικές και μείωση του προστατευτισμού. Στην Ελλάδα ο τομέας της μεταποίησης δημιουργεί γέφυρες και δίκτυα συνεργασίας με διεθνείς αλυσίδες αξίας, ανοίγοντας το δρόμο στους υπόλοιπους κλάδους της οικονομίας μας που υστερούν σχετικά.

σελφ σερβις (T. 500)
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Δείτε ακόμη...

Οι πιο δημοφιλείς ειδήσεις σήμερα

Αυτοί που διάβασαν αυτό διάβασαν επίσης

Τα πιο δημοφιλή Topics

Οι πιο δημοφιλείς ειδήσεις σε αυτήν την ενότητα

Οι πιο δημοφιλείς ειδήσεις σε άλλες ενότητες

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Συνεντεύξεις / Πρόσωπα

 
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Topics

Αγορά

Τεχνολογία

Τρόφιμα/Ποτά

Ενέργεια/Περιβάλλον

Μεταφορές/Logistics

Εκπαίδευση

Υγεία/Ομορφιά

Ευρωπαϊκή Ένωση

©2020 Boussias Communications, all rights reserved. Κλεισθένους 338, 153 44 Γέρακας, info@boussias.com, Τ:210 6617777, F:210 6617778

ATCOM PRODUCTION