σελφ σερβις - Οικογενειακοί προϋπολογισμοί 2008: Στοιχεία... εκτός εποχής

Πέμπτη, 29 Οκτωβρίου 2020

Είσοδος Χρήστη

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Οικονομία

Οικογενειακοί προϋπολογισμοί 2008: Στοιχεία... εκτός εποχής

1 Δεκεμβρίου 2010 | 13:18 Γράφει ο Θανάσης  Ηλιοδρομίτης Topics: Αγορά,Τάσεις

«Εκτός εποχής» αμέσως με τη δημοσίευσή της βρέθηκε η Έρευνα Οικογενειακών Προϋπολογισμών (ΕΟΠ) της ΕΛΣΤΑΤ, που διενεργήθηκε το 2008, καθώς δεν προσμετρά τις αλλαγές που επέφεραν στις οικογενειακές δαπάνες οι επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης και τα μέτρα του μνημονίου. Όντως, σε σχέση με το 2008, σήμερα οι μισθοί των δημοσίων υπαλλήλων και οι συντάξεις έχουν μειωθεί έως και 30%, οι άνεργοι ξεπέρασαν τους 600.000, ενώ ο λιανικός τζίρος έχει μειωθεί σε σταθερές τιμές πολύ περισσότερο του 10%...

Από μια πρώτη ματιά στα ευρήματα της έρευνας, παρατηρούμε ότι στους κλάδους όπου καταγράφεται σημαντική αύξηση του «ειδικού βάρους» τους στο «καλάθι της νοικοκυράς», σε σχέση με την προηγούμενη έρευνα του 2004, οι επιπτώσεις της κρίσης είναι ιδιαίτερα επώδυνες. Οι κλάδοι αυτοί είναι της στέγασης, των μεταφορών και του τουρισμού-εστίασης.

Η οικοδομή, λοιπόν, που άνθιζε τα προηγούμενα χρόνια, σήμερα περνά τις πιο δύσκολες ώρες μετά τον πόλεμο. Η αγορά του αυτοκινήτου, που έκανε «τρελές πωλήσεις», βρίσκεται πλέον στα πρόθυρα της κατάρρευσης. Η «έξω από το σπίτι» διασκέδαση έχει υποστεί τεράστιες περικοπές, ενώ από τις πρώτες δαπάνες που ψαλίδισαν τα νοικοκυριά ήταν αυτές των θερινών διακοπών.

Ωστόσο, παρότι η Έρευνα Οικογενειακών Προϋπολογισμών (ΕΟΠ 2008) αποτυπώνει την κατάσταση στην αγορά τα χρόνια της ψεύτικης ευημερίας κι ευμάρειας, δείχνει με σαφήνεια την αλλαγή των καταναλωτικών προτύπων τα τελευταία χρόνια, αλλαγή που αντανακλάται στο «παραγέμισμα» του «καλαθιού» αγορών με νέα προϊόντα (αγαθά κι υπηρεσίες), άγνωστα ή απρόσιτα μόλις 10 χρόνια πριν, όπως και στην ταυτόχρονη συμπίεση των «κλασικών» δαπανών για το φαγητό και το ντύσιμο της οικογένειας.

Παρότι, όμως, οι έρευνες της ΕΛΣΤΑΤ, τουλάχιστον της τελευταίας δεκαετίας, έδειχναν ότι η ελληνική οικονομία έχει ξεπεράσει οριστικά το στάδιο της ανάγκης, η τελευταία ΕΟΠ περιέχει ενδείξεις, έστω αχνές, για την εποχή των «ισχνών αγελάδων» που ήδη ζούμε. Οι εξελίξεις σήμερα μάλλον τείνουν να επαναφέρουν στο προσκήνιο την «οικονομία της ανάγκης», με την υποχώρηση του βιοτικού επιπέδου μερικές δεκαετίες πίσω και το σοβαρότατο κίνδυνο της οικονομικής κατάρρευσης για πολλές δεκάδες χιλιάδες νοικοκυριά.

Πρόκειται για εκείνα τα νοικοκυριά που τα μέλη τους βρέθηκαν ξάφνου χωρίς δουλειά ή με πολύ μειωμένα εισοδήματα και αδυνατούν πλέον να εξυπηρετήσουν υποχρεώσεις, τις οποίες ανέλαβαν την εποχή της ευημερίας (στεγαστικά και πάσης φύσεως καταναλωτικά δάνεια), ή ακόμη και τις τρέχουσες ανάγκες τους (τιμολόγια ΔΕΚΟ, φροντιστήρια παιδιών κά).

Συγκεκριμένα, όπως σημειώνεται στη σχετική ανακοίνωση της η ΕΛΣΤΑΤ, η μέση καταναλωτική δαπάνη των νοικοκυρών το διάστημα 2004-2008 αυξήθηκε μεν σε πραγματικούς όρους (δηλαδή με την αφαίρεση του πληθωρισμού) κατά 6,8%, αλλά η αύξηση αυτή είναι περίπου η μισή, σε σχέση με εκείνη που είχε καταγραφεί το διάστημα 1998-2004.

Αύξηση δαπανών κατά 18,2%
Σε τρέχουσες τιμές, η μέση μηνιαία καταναλωτική δαπάνη των νοικοκυριών για αγορές αγαθών και υπηρεσιών ανήλθε σε 2.117,67 ευρώ, από 1.792,28 ευρώ, καταγράφοντας αύξηση 18,2%. Η μεταβολή του καταναλωτικού προτύπου εντοπίζεται κυρίως στη μετατόπιση δαπανών από τους κλάδους διατροφή, ένδυση- υπόδηση, διαρκή καταναλωτικά και λοιπά αγαθά, προς τους κλάδους στέγαση, μεταφορές, εκπαίδευση και ξενοδοχεία-καφενεία-εστιατόρια.

Η μεγαλύτερη άνοδος καταγράφηκε στις δαπάνες για ξενοδοχεία-καφενεία-εστιατόρια (33,4%) και για στέγαση (30,2%), που πλέον αντιστοιχούν στο 10,9% και 11,8% αντίστοιχα των συνολικών δαπανών. Μείωση καταγράφεται μόνο στις δαπάνες για την κατηγορία οινοπνευματώδη ποτά και καπνός (4,4%) και οφείλεται αποκλειστικά στην περικοπή των δαπανών για τσιγάρα.

Από μια πρώτη ματιά στα ευρήματα της έρευνας, παρατηρούμε ότι στους κλάδους όπου καταγράφεται σημαντική αύξηση του «ειδικού βάρους» τους στο «καλάθι της νοικοκυράς», σε σχέση με την προηγούμενη έρευνα του 2004, οι επιπτώσεις της κρίσης είναι ιδιαίτερα επώδυνες. Οι κλάδοι αυτοί είναι της στέγασης, των μεταφορών και του τουρισμού-εστίασης.

Η οικοδομή, λοιπόν, που άνθιζε τα προηγούμενα χρόνια, σήμερα περνά τις πιο δύσκολες ώρες μετά τον πόλεμο. Η αγορά του αυτοκινήτου, που έκανε «τρελές πωλήσεις», βρίσκεται πλέον στα πρόθυρα της κατάρρευσης. Η «έξω από το σπίτι» διασκέδαση έχει υποστεί τεράστιες περικοπές, ενώ από τις πρώτες δαπάνες που ψαλίδισαν τα νοικοκυριά ήταν αυτές των θερινών διακοπών.

Ωστόσο, παρότι η Έρευνα Οικογενειακών Προϋπολογισμών (ΕΟΠ 2008) αποτυπώνει την κατάσταση στην αγορά τα χρόνια της ψεύτικης ευημερίας κι ευμάρειας, δείχνει με σαφήνεια την αλλαγή των καταναλωτικών προτύπων τα τελευταία χρόνια, αλλαγή που αντανακλάται στο «παραγέμισμα» του «καλαθιού» αγορών με νέα προϊόντα (αγαθά κι υπηρεσίες), άγνωστα ή απρόσιτα μόλις 10 χρόνια πριν, όπως και στην ταυτόχρονη συμπίεση των «κλασικών» δαπανών για το φαγητό και το ντύσιμο της οικογένειας.

Παρότι, όμως, οι έρευνες της ΕΛΣΤΑΤ, τουλάχιστον της τελευταίας δεκαετίας, έδειχναν ότι η ελληνική οικονομία έχει ξεπεράσει οριστικά το στάδιο της ανάγκης, η τελευταία ΕΟΠ περιέχει ενδείξεις, έστω αχνές, για την εποχή των «ισχνών αγελάδων» που ήδη ζούμε. Οι εξελίξεις σήμερα μάλλον τείνουν να επαναφέρουν στο προσκήνιο την «οικονομία της ανάγκης», με την υποχώρηση του βιοτικού επιπέδου μερικές δεκαετίες πίσω και το σοβαρότατο κίνδυνο της οικονομικής κατάρρευσης για πολλές δεκάδες χιλιάδες νοικοκυριά.

Πρόκειται για εκείνα τα νοικοκυριά που τα μέλη τους βρέθηκαν ξάφνου χωρίς δουλειά ή με πολύ μειωμένα εισοδήματα και αδυνατούν πλέον να εξυπηρετήσουν υποχρεώσεις, τις οποίες ανέλαβαν την εποχή της ευημερίας (στεγαστικά και πάσης φύσεως καταναλωτικά δάνεια), ή ακόμη και τις τρέχουσες ανάγκες τους (τιμολόγια ΔΕΚΟ, φροντιστήρια παιδιών κά).

Συγκεκριμένα, όπως σημειώνεται στη σχετική ανακοίνωση της η ΕΛΣΤΑΤ, η μέση καταναλωτική δαπάνη των νοικοκυρών το διάστημα 2004-2008 αυξήθηκε μεν σε πραγματικούς όρους (δηλαδή με την αφαίρεση του πληθωρισμού) κατά 6,8%, αλλά η αύξηση αυτή είναι περίπου η μισή, σε σχέση με εκείνη που είχε καταγραφεί το διάστημα 1998-2004.

Αύξηση δαπανών κατά 18,2%
Σε τρέχουσες τιμές, η μέση μηνιαία καταναλωτική δαπάνη των νοικοκυριών για αγορές αγαθών και υπηρεσιών ανήλθε σε 2.117,67 ευρώ, από 1.792,28 ευρώ, καταγράφοντας αύξηση 18,2%. Η μεταβολή του καταναλωτικού προτύπου εντοπίζεται κυρίως στη μετατόπιση δαπανών από τους κλάδους διατροφή, ένδυση- υπόδηση, διαρκή καταναλωτικά και λοιπά αγαθά, προς τους κλάδους στέγαση, μεταφορές, εκπαίδευση και ξενοδοχεία-καφενεία-εστιατόρια.

Η μεγαλύτερη άνοδος καταγράφηκε στις δαπάνες για ξενοδοχεία-καφενεία-εστιατόρια (33,4%) και για στέγαση (30,2%), που πλέον αντιστοιχούν στο 10,9% και 11,8% αντίστοιχα των συνολικών δαπανών. Μείωση καταγράφεται μόνο στις δαπάνες για την κατηγορία οινοπνευματώδη ποτά και καπνός (4,4%) και οφείλεται αποκλειστικά στην περικοπή των δαπανών για τσιγάρα.


Μειώθηκε (%) το «καλάθι» του σούπερ μάρκετ
Αναφορικά με τα είδη διατροφής, οι δαπάνες αυξήθηκαν κατά 13,4%, δηλαδή με ρυθμό σχεδόν κατά 5 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερο από το μέσο όρο. Το μερίδιο του κλάδου στο «καλάθι της νοικοκυράς» περιορίστηκε από 17,1% το 2004 σε 16,4% το 2008. Κατά μέσο όρο, τα νοικοκυριά ξόδευαν το μήνα 347,40 ευρώ για αγορά ειδών διατροφής.

Οι δαπάνες επιμερίζονται στις επιμέρους κατηγορίες τροφίμων ως εξής (σε παρένθεση το ποσοστό συμμετοχής στις συνολικές δαπάνες για διατροφή):
• Αλεύρι, ψωμί, δημητριακά 48,76 ευρώ (14,0%)
• Κρέας 79,40 ευρώ (22,9%)
• Ψάρια 27,7 ευρώ (7,8%)
• Γαλακτοκομικά και αυγά 61,90 ευρώ (17,8%)
• Έλαια και λίπη 18,70 ευρώ (5,4%)
• Φρούτα 25,77 ευρώ (7,4%)
• Λαχανικά 38,63 ευρώ (11,1%)
• Ζάχαρη, μαρμελάδες, μέλι, σοκολάτα, ζαχαρωτά 20,93 ευρώ (6,0%)
• Λοιπά είδη διατροφής 5,35 ευρώ (1,5%)
• Καφές, τσάι, κακάο 6,97 ευρώ (2,0%)
• Μεταλλικά νερά, αναψυκτικά, χυμοί 13,72 ευρώ (3,9%).

Σε σχέση με το 2004, μειώθηκε η ποσοστιαία συμμετοχή της δαπάνης για γαλακτοκομικά προϊόντα (0,6 ποσοστιαίες μονάδες), ψάρια (0,4), λαχανικά (0,4), φρούτα (0,1), ζάχαρη κλπ (0,4). Αντίθετα, αυξήθηκε σε αλεύρι κλπ (0,9%), κρέας (0,8%), λοιπά είδη διατροφής (0,2), καφές κλπ (0,2%).

Σε ορισμένα είδη διατροφής που καταμετρούνται και οι ποσότητες που καταναλώνουν τα νοικοκυριά (αγορές, ίδια παραγωγή, δική τους επιχείρηση κλπ), η εικόνα είναι η εξής:
• Μειώθηκαν οι ποσότητες σε ρύζι (9%), ψωμί και είδη αρτοποιίας (15,9%), ψάρια (3,3%), γάλα (5,8%), γιαούρτι (13,4%), τυρί (1%), φρούτα (7,9%), λαχανικά (7,5%), ελαιόλαδο (9,5), τσιγάρα (18,8%), οινοπνευματώδη ποτά (6,6%).
• Αυξήθηκαν οι ποσότητες σε ζυμαρικά (12%), κρέας (1,4%). Θα πρέπει να επισημανθεί ότι στην κορυφή των δαπανών του συνόλου των νοικοκυριών για αγαθά και υπηρεσίες, βρίσκονται τα εστιατόρια και τα καφενεία, που αντιστοιχούν στο 9,7% του οικογενειακού προϋπολογισμού. Ακολουθούν τα ενδύματα με 5,8%, τα καύσιμα με 4,7%, τα αυτοκίνητα με 4,4% και οι υπηρεσίες τηλεπικοινωνιών με επίσης 4,4%.

Από τα είδη διατροφής, την πρωτιά κατέχει το κρέας με 3,7%, που είναι έκτο στη γενική κατάταξη. Στην πρώτη εικοσάδα βρίσκονται επίσης τα γαλακτοκομικά προϊόντα με 2,9% (8η θέση), το αλεύρι-ψωμί-δημητριακά με 2,3% (13η) και τα λαχανικά με 1,8% (16η θέση).

Τα κοινωνικά χαρακτηριστικά της δαπάνης
Τα μονομελή νοικοκυριά, με μέλος άνω των 65 ετών, δαπανούν κατά μέσο όρο το μήνα μόνο 727,20 ευρώ, δηλαδή το 34,3% του μέσου όρου. Αν το μέλος είναι κάτω των 65 ετών, η δαπάνη είναι 1.363,67 ευρώ ή το 64,4% του μέσου όρου. Κάτω του μέσου όρου βρίσκονται οι δαπάνες των ζευγαριών (79,4%) και της μονογονεϊκής οικογένειας με παιδιά (91,2%), ενώ στην κορυφή βρίσκεται η οικογένεια με τουλάχιστον 3 ανήλικα παιδιά (3.056,18 ευρώ ή το 144,3% του μέσου όρου).

Αν ως μέτρο σύγκρισης ληφθεί το επάγγελμα του υπεύθυνου του νοικοκυριού, κάτω του μέσου όρου κυμαίνονται οι μηνιαίες δαπάνες των εργατοϋπαλλήλων σε βιομηχανίες και υπηρεσίες (2.049), των βοηθών σε οικογενειακή επιχείρηση (1.580 ευρώ), των ασχολούμενων στη γεωργία, κτηνοτροφία κλπ (1.983 ευρώ) και των οικονομικά μη ενεργών (1.580 ευρώ).

Στην κορυφή βρίσκονται οι αυτοαπασχολούμενοι επιχειρηματίες με προσωπικό στην επιχείρησή τους (3.853 ευρώ) και ακολουθούν τα ανώτερα διοικητικά στελέχη (3.741 ευρώ), οι επιστήμονες και οι ελεύθεροι επαγγελματίες (3.244 ευρώ).

Σε ό,τι αφορά τις δαπάνες με μέτρο σύγκρισης την ηλικία του υπεύθυνου του νοικοκυριού, στην κορυφή βρίσκονται οι ηλικίας 45-54 ετών (2.715 ευρώ) και ακολουθούν οι ηλικίας 35-44 ετών (2.643 ευρώ). Τα νοικοκυριά με υπεύθυνο άνω των 75 ετών ξοδεύουν 1.081 ευρώ το μήνα, ενώ 1.021 ευρώ ξοδεύουν τα νοικοκυριά με υπεύθυνο κάτω των 24 ετών. Τα νοικοκυριά με συνολικό μηνιαίο εισόδημα μέχρι 750 ευρώ διαθέτουν το 21,16% του οικογενειακού τους προϋπολογισμού για αγορές ειδών διατροφής, ενώ οι δαπάνες για στέγαση καταβροχθίζουν το 25,92% (το μεγαλύτερο μέρος αφορά στα ενοίκια).

Οι δαπάνες για είδη διατροφής ξεπερνούν τον γενικό μέσο όρο στα νοικοκυριά με συνολικά εισοδήματα μέχρι 2.800 ευρώ, ενώ αν το εισόδημα ξεπερνά το 3.500 ευρώ, το μερίδιο της διατροφής αντιστοιχεί μόνο στο 12,81% του οικογενειακού προϋπολογισμού. Αξίζει να σημειώσουμε ότι σε συνολικά εισοδήματα μέχρι 1.100 ευρώ οι δαπάνες στέγασης ξεπερνούν τις δαπάνες για είδη διατροφής.

Ενώ ο μέσος όρος δαπανών για μεταφορές ανέρχεται στο 13,38% του οικογενειακού προϋπολογισμού, στα πιο φτωχά νοικοκυριά το αντίστοιχο ποσοστό είναι μικρότερο. Επιπλέον, οι περισσότερες δαπάνες τους αυτής της κατηγορίας οφείλονται σε εισιτήρια σε μέσα μαζικής μεταφοράς, ενώ στα πλουσιότερα νοικοκυριά το μεγαλύτερο μέρος τους αναφέρεται σε αγορά αυτοκινήτων.

Η ανισότητα επιμένει
Σύμφωνα με τα ευρήματα της ΕΟΠ 2008, το 98,7% των ελληνικών νοικοκυριών διαθέτει έγχρωμη τηλεόραση, ενώ το ποσοστό των νοικοκυριών που διαθέτουν προσωπικό Η/Υ αυξήθηκε στο 42% από 34% που ήταν πριν μία τετραετία. Επίσης, κινητό τηλέφωνο διαθέτει το 85% των νοικοκυριών, δεύτερη κατοικία το 17,8%, πλυντήριο πιάτων το 37%, φούρνο μικροκυμάτων το 45,1%, κεντρική θέρμανση το 76% και τουλάχιστον ένα επιβατικό αυτοκίνητο το 66,9%.

Ωστόσο, σημειώνει η ΕΛΣΤΑΤ, παρά τη βελτίωση των δεικτών διαβίωσης, η ανισότητα επιμένει. Έτσι, το μερίδιο της διάμεσης ισοδύναμης καταναλωτικής δαπάνης (αγορές) του πλουσιότερου 20% του πληθυσμού είναι πεντέμισι φορές μεγαλύτερο από το αντίστοιχο μερίδιο του φτωχότερου 20% του πληθυσμού, ενώ η μέση μηνιαία κατανάλωση των φτωχών νοικοκυριών εκτιμάται στο 27,3% των δαπανών των μη φτωχών νοικοκυριών.

Επίσης, τα φτωχά νοικοκυριά δαπανούν το 30,4% του οικογενειακού τους προϋπολογισμού σε είδη διατροφής, ενώ τα μη φτωχά το 15,5%. Αυξημένο είναι και το μερίδιο σε δαπάνες για υγεία των φτωχών νοικοκυριών, που ανέρχονται στο 8,3% του οικογενειακού τους προϋπολογισμού, ενώ στα μη φτωχά νοικοκυριά το αντίστοιχο ποσοστό είναι 6,6%.

Ο κίνδυνος της φτώχειας, σημειώνει η ΕΛΣΤΑΤ, απειλεί το 19% του πληθυσμού της χώρας, όταν στον υπολογισμό του δείκτη λαμβάνεται υπόψη μόνο η καταναλωτική δαπάνη με τρόπο κτήσεως την αγορά, ενώ μειώνεται στο 16% του πληθυσμού όταν λαμβάνονται υπόψη όλες οι καταναλωτικές δαπάνες ανεξάρτητα από τον τρόπο κτήσης (τεκμαρτό ενοίκιο από ιδιοκατοίκηση, ιδιοπαραγόμενα αγαθά, αγαθά και υπηρεσίες παρεχόμενες από εργοδότη, από άλλα νοικοκυριά, μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς, κράτος κλπ).

Ως κατώφλι κινδύνου φτώχειας καθορίζονται, με βάση την ΕΟΠ 2008, τα 7.170,10 ευρώ για ετήσιες αγορές, ενώ το αντίστοιχο όριο ανεβαίνει στα 8.819,71 ευρώ, αν ληφθεί υπόψη η συνολική μηνιαία δαπάνη του νοικοκυριού.

Τι χαρακτηρίζουμε παραεμπόριο
Με τον όρο «παραεμπόριο» εννοούμε κάθε συναλλαγή με αντικείμενο κάποιο προϊόν εμπορίου, που γίνεται χωρίς τα νόμιμα παραστατικά. Δηλαδή, η μη έκδοση απόδειξης από τον γιατρό ή τον υδραυλικό δεν είναι πράξη παραεμπορίου, αλλά βεβαίως εντάσσεται στον ευρύτερο χώρο της παραοικονομίας.

Όμως, παραεμπόριο είναι η μη έκδοση απόδειξης λιανικής πώλησης σε οποιαδήποτε εμπορική επιχείρηση. Από τον ορισμό προκύπτει ότι στον πλούτο του παραεμπορίου δεν συμπεριλαμβάνεται ο πλούτος που προέρχεται από τις δραστηριότητες «της νύχτας», τα ναρκωτικά ή το λαθρεμπόριο όπλων ούτε φυσικά το «μαύρο χρήμα», που είναι προϊόν της διαφθοράς του κρατικού μηχανισμού (πχ οι «μίζες»).

σελφ σερβις (T. 400)
« 1 2 3 »
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Δείτε ακόμη...

Οι πιο δημοφιλείς ειδήσεις σήμερα

Αυτοί που διάβασαν αυτό διάβασαν επίσης

Τα πιο δημοφιλή Topics

Οι πιο δημοφιλείς ειδήσεις σε αυτήν την ενότητα

Οι πιο δημοφιλείς ειδήσεις σε άλλες ενότητες

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Συνεντεύξεις / Πρόσωπα

 
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Topics

Αγορά

Τεχνολογία

Τρόφιμα/Ποτά

Ενέργεια/Περιβάλλον

Μεταφορές/Logistics

Εκπαίδευση

Υγεία/Ομορφιά

Ευρωπαϊκή Ένωση

©2020 Boussias Communications, all rights reserved. Κλεισθένους 338, 153 44 Γέρακας, info@boussias.com, Τ:210 6617777, F:210 6617778

ATCOM PRODUCTION