σελφ σερβις - Ιωάννης Χαλικιάς, ΟΠΑ: Εφικτός ο διπλασιασμός των εξαγωγών στα αγροδιατροφικά μας προιόντα

Σάββατο, 14 Δεκεμβρίου 2019

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Οικονομία

Ιωάννης Χαλικιάς, ΟΠΑ: Εφικτός ο διπλασιασμός των εξαγωγών στα αγροδιατροφικά μας προιόντα

18 Ιανουαρίου 2016 | 10:40 Γράφει ο Νικόλας   Παπαδημητρίου Topics: Εξαγωγές

Ιωάννης Χαλικιάς

Οι εξαγωγές των αγροδιατροφικών μας προϊόντων, ειδικά σε ορισμένες κατηγορίες προϊόντων, εξελίσσονται εξαιρετικά. Η χώρα μας, αναλογικά με το μέγεθος της, είναι κάθε άλλο παρά αμελητέα στο σχετικό τομέα. Υπό όρους, μάλιστα, βελτίωσης της παραγωγικής της δομής και οργάνωσης, για το έλλειμμα στις οποίες το κράτος έχει συστηματικές ευθύνες, οι εξαγώγιμες ποσότητες των αγροδιατροφικών μας ειδών θα μπορούσαν να διπλασιαστούν, τονίζει ο κ. Ιωάννης Χαλικιάς, καθηγητής στο Τμήμα Marketing και Επικοινωνίας της Σχολής Διοίκησης Επιχειρήσεων, του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών.

Οι εξαγωγές των αγροδιατροφικών μας προϊόντων, ανεπεξέργαστων και μεταποιημένων, ανήλθαν το 2014 σε 4,6 δισ. ευρώ, αντιστοιχώντας στο 27% του συνόλου των ελληνικών εξαγωγών εκτός των πετρελαιοειδών. Ας σημειωθεί ότι την τελευταία δεκαετία οι εξαγωγές καυσίμων εμφανίζουν σημαντική αύξηση (2004: 912 εκατ. ευρώ, 2014: 9.943 εκατ. ευρώ) λόγω της αύξησης της τιμής του πετρελαίου και της επέκτασης του κλάδου των πετρελαιοειδών, με αποτέλεσμα να αποτελούν περίπου το 38% του συνόλου των εξαγωγών. Γι’ αυτό το λόγο, συνήθως τα καύσιμα εξαιρούνται από την ανάλυση του εξωτερικού εμπορίου, διότι υποκρύπτουν την εξέλιξη των εξαγωγών άλλων κατηγοριών προϊόντων. Παράλληλα, η πτώση της τιμής του πετρελαίου οδήγησε σε μείωση της αξίας των εξαγωγών των πετρελαιοειδών και ως εκ τούτου και του συνόλου των ελληνικών εξαγωγών. Εάν όμως εξαιρεθούν. οι εξαγωγές όλων των άλλων κατηγοριών των ελληνικών προϊόντων έχουν αναπτυχθεί περαιτέρω περίπου κατά 10%», τονίζει ο κ. Χαλικιάς.

«Η Ελλάδα είναι κάθε άλλο παρά αμελητέα στις εξαγωγές αγροτικών προϊόντων. Μάλιστα σε κάποια προϊόντα έχουμε πολύ ισχυρό συγκριτικό πλεονέκτημα», λεει ο συνομιλητής μας, απαριθμώντας ενδεικτικά: Στις εξαγωγές ελαιολάδου η χώρα μας είναι ο δεύτερος προμηθευτής της Ιταλίας και του Καναδά και ο τρίτος της Γερμανίας και της Αυστραλίας, ενώ κατέχει το 3% της αμερικανικής αγοράς ελαιολάδου, που αντιστοιχούσε το 2014 περίπου σε 25 εκατ. δολάρια ετησίως. Στις επιτραπέζιες ελιές, σε αντίθεση με τα ισχύοντα στην εγχώρια αγορά, όπου η κατανάλωσή τους δεν υπερβαίνει το 10% της ετήσιας παραγωγής, διεθνώς εκδηλώνεται έντονη ζήτηση κι έχουμε εξαιρετικές εξαγωγικές επιδόσεις. Το 2014 εξάγαμε περισσότερες επιτραπέζιες ελιές απ’ ότι ελαιόλαδο, φτάνοντας τα 402 εκατ. δολάρια. Είμαστε ο δεύτερος προμηθευτής των ΗΠΑ, της Γερμανίας, της Ιταλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου στη σχετική αγορά, με μερίδια 27%, 31%, 27% και 30% αντίστοιχα, ενώ κατέχουμε το 50% της αυστραλιανής αγοράς!

Στα οπωροκηπευτικά (συγκεκριμένα στα αγγούρια) είμαστε ο πρώτος προμηθευτής της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας, με μερίδια 40% και 35% αντίστοιχα, και ο τέταρτος προμηθευτής της Γερμανίας με μερίδιο 3%. Στη βιομηχανοποιημένη τομάτα έχουμε μερίδια στην ευρωπαϊκή αγορά, που κυμαίνονται από 3,5% (Ιταλία) έως 6% (Βέλγιο), ενώ στη νωπή ντομάτα ελέγχουμε το 66% της κυπριακής αγοράς και το 27% της βουλγαρικής. Στη φέτα, την οποία έχουμε κατοχυρώσει ως αποκλειστικά ελληνικό προϊόν, είμαστε ο αδιαμφισβήτητος πρωταγωνιστής στη προμήθεια πολλών αγορών, με μερίδια έως και 98%, όπως συμβαίνει στην Ιταλία: στη Γερμανία το μερίδιό μας είναι 65%, στο Ηνωμένο Βασίλειο 81%, στη Σουηδία 78% κά. Μόνο οι εξαγωγές φέτας απέδωσαν το 2014 στην ελληνική οικονομία περί τα 300 εκατ. ευρώ, ενώ εντυπωσιακές είναι και οι επιδόσεις του ελληνικού γιαουρτιού: το μερίδιό του στη Νορβηγία φτάνει το 54%, ενώ σε Αυστρία, Αγγλία και Ιταλία τα μερίδιά του κυμαίνονται μεταξύ 15% και 17%. Σε ό,τι αφορά τα ψάρια ιχθυοτροφείου η Ελλάδα είναι ο πρώτος προμηθευτής λαυρακιού της Ιταλίας με μερίδιο 67%, της Γαλλίας και της Ισπανίας με μερίδια 42% και 51% αντίστοιχα, και τρίτος προμηθευτής της Αγγλίας, με 17%. Επίσης στην τσιπούρα, της οποίας ο ετήσιος εξαγωγικός τζίρος φτάνει τα 200 εκατ. ευρώ, τα μερίδιά μας στις ευρωπαϊκές αγορές είναι πολύ υψηλά: 68% στην Ιταλία, 64% στη Γαλλία, 38% στην Ισπανία, 35% στην Πορτογαλία, 26% στη Γερμανία...

Τα 4,6 δισ. ευρώ μπορούν να γίνουν 9,2 δισ.
Ποια είναι, άραγε, τα δυνητικά όρια ανάπτυξης των ελληνικών εξαγωγών αγροδιατροφικών προϊόντων, αλλά και της αξίας που μπορεί να τους προσθέσουν οι παραγωγοί-εξαγωγείς, προκειμένου να ενισχυθεί η συνεισφορά τους στη βελτίωση του εμπορικού ισοζυγίου της χώρας, ρωτήσαμε τον κ. Χαλικιά. Κατά τη γενική εκτίμησή του, οι εξαγώγιμες ποσότητες των αγροδιατροφικών μας προϊόντων θα μπορούσαν ενδεχομένως να διπλασιαστούν, λαμβανομένων υπόψιν ασφαλώς και των φυσικών περιορισμών στην παραγωγή ιδίως των ΠΟΠ ειδών. «Η δυναμικότητα να καλύψουμε με μια σειρά προϊόντα μας τις απαιτήσεις τροφοδοσίας μεγάλων αλυσίδων του εξωτερικού, όπως για παράδειγμα η Sainsbury’s, δεν μας λείπει. Εκείνο που λείπει είναι η παραγωγική υποδομή και οργάνωση, ένα έλλειμμα για το οποίο συστηματικά υπεύθυνο είναι το κράτος.

Αυτό βρίσκεται πίσω από κάθε επιχειρηματική αποτυχία του ιδιωτικού τομέα, έχοντας το μεγαλύτερο ποσοστό ευθύνης, αν ληφθεί υπόψιν το υπέρογκο κόστος της γραφειοκρατίας, της υπερφορολόγησης, της έλλειψης ή πλημμελούς οργάνωσης των οργανισμών πιστοποίησης, όπως και της συντήρησης, ανανέωσης κι επέκτασης των αναγκαίων δομών υποστήριξης των logistics κλπ. Επίσης, αυτό ευθύνεται για την κηδεμονία, τη διαφθορά και την ανταγωνιστική ατροφία των αγροτικών μας συνεταιρισμών –ευτυχώς, όμως, με εξαιρέσεις και καλά παραδείγματα εξυγίανσης των δομών τους, που δείχνουν τον δρόμο για την ανάπτυξη του δυναμικού της εγχώριας παραγωγής. Έτσι, αντί κεφαλαιακής συγκέντρωσης και επιχειρηματικών δομών, όπως επιβάλουν οι διεθνώς ισχύοντες όροι του επιχειρείν, ένα αρκετά μεγάλο μέρος του αγροτικού μας κεφαλαίου παραμένει διεσπαρμένο, αδύναμο και φθίνον, με παραγωγή χωρίς τις αναγκαίες προδιαγραφές και οικονομίες κλίμακος, χωρίς σαφή στόχο αναφορικά με τις αγορές στις οποίες απευθύνεται και σε συντονισμό με τα δίκτυα διανομής που δρουν σε αυτές κλπ...

Για παράδειγμα, στον αντίποδα των λίγων μεγάλων και οργανωμένων επιχειρήσεων επώνυμου ελαιολάδου στη χώρα μας, πολλοί ελαιοπαραγωγοί εξακολουθούν να «σκοτώνουν» τις τιμές τους εξάγοντας το λάδι τους σε Ιταλούς τυποποιητές, ενώ κάλλιστα θα μπορούσαν να το διαθέτουν πιστοποιημένο σε συσκευασίες χονδρικής πώλησης, βάσει συμφωνιών, σε μεγάλα διεθνή δίκτυα ho.re.ca. Αντίστοιχα, θα έπρεπε να έχει αξιοποιηθεί η ιταλική και ισπανική εμπειρία της επιχειρηματικής συγκέντρωσης των ελαιοτριβείων και της λειτουργίας τους ως κέντρων πιστοποίησης… Κι όμως, επιστημονικές μελέτες για την οργάνωση και τον εκσυγχρονισμό του αγροδιατροφικού μας τομέα εκπονούνται ήδη από τη δεκαετία του ’80 κατά παραγγελία του ίδιου του κράτους –προσωπικά έχω συμμετάσχει τουλάχιστον σε πέντε τέτοιες–, αλλά που ποτέ οι κυβερνώντες δεν έκαναν υπόθεση πολιτικής τις προτάσεις τους… Απλώς η κρίση των τελευταίων χρόνων μεγέθυνε και ενέτεινε τα γνωστά σε όλους προβλήματα των προηγούμενων δεκαετιών. Από την άλλη πλευρά, όμως, τροφοδότησε και μια αδικαιολόγητη τάση μηδενισμού των επιτευγμάτων μας (το γνωστό «δεν παράγουμε τίποτα»), πράγμα εντελώς αναληθές, αν κρίνει κανείς από τις εξαγωγές μας και, φυσικά, από τις αρκετές πολύ καλές επιχειρήσεις τροφίμων και ποτών, τόσο στην πρωτογενή παραγωγή όσο και στη μεταποίηση, που παράγουν πλούτο, εμπνέοντας αισιοδοξία για το μέλλον».

Ως προς τη δυνατότητα επιπλέον πρόσθεσης αξίας στα ελληνικά αγροδιατροφικά προϊόντα, ο κ. Χαλικιάς επισημαίνει ότι τα σχετικά όρια προσδιορίζονται κυρίως από ποιοτικά στοιχεία, αναφερόμενα στην ονομασία προέλευσης του εκάστοτε προϊόντος. Από αυτή την άποψη, η άντληση περαιτέρω εξαγωγικού πλούτου (δηλ. πλέον ενός υποτιθέμενου στην καλύτερη περίπτωση διπλασιασμού των εξαγωγών τροφίμων-ποτών) χάριν της βελτίωσης του πάσχοντος από χρόνια με επιδεινούμενη ανισορροπία εμπορικού ισοζυγίου της χώρας, προϋποθέτει τη στρατηγική έντασης της εξωστρεφούς δράσης βιομηχανικών τομέων παραγωγής προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας, δηλαδή υψηλής τεχνολογίας (μηχανημάτων, φαρμάκων κά) και εξειδικευμένης εργασίας (χρωμάτων, αλουμινίου κά). Στο ίδιο πλαίσιο, άλλωστε, πρέπει να υπάρξει στρατηγική μέριμνα για την ανάπτυξη του ποιοτικού τουρισμού, δεδομένου ότι η συρροή τουριστών των κατώτερων κοινωνικών στρωμάτων, αν και ετησίως αθροιστικά υπερβαίνει πια το διπλάσιο του εγχώριου πληθυσμού, δεν εισφέρει περισσότερο από 12 δισ. ευρώ στην οικονομία της χώρας.

Γερά κότσια για τους έξω, γερά νεύρα για τους μέσα

Δεν θα μπορούσε να μείνει εκτός συζήτησης με τον κ. Χαλικιά το φαινόμενο διόγκωσης της επιλεκτικής δράσης όλο και περισσότερων Ελλήνων παραγωγών επώνυμων προϊόντων διατροφής, οι οποίοι πλέον μοιάζει να στρέφουν τις πλάτες τους στην εγχώρια ζήτηση, απευθύνοντας την παραγωγή τους όλο και πιο πολύ, αν όχι εξολοκλήρου, στη διεθνή αγορά. Η εξήγηση είναι απλή και άνευ «ύποπτης» ηθικής βάσης εις βάρος των Ελλήνων καταναλωτών: επειδή επιτυγχάνουν καλύτερες τιμές στο εξωτερικό απ’ ότι στην αγορά μας, προτιμούν να διαθέτουν τα προϊόντα τους στο εξωτερικό. Αυτό τα τελευταία χρόνια αποτυπώνεται στους λεγόμενους «όρους εμπορίου», δηλαδή σ’ ένα κλάσμα όπου αριθμητής του είναι ο δείκτης τιμών (χονδρικής) των εξαγόμενων προϊόντων και παρανομαστής του ο δείκτης τιμών των εισαγόμενων προϊόντων. «Όταν ο αριθμητής του κλάσματος εμφανίζεται σταθερά αυξημένος στον χρόνο εν αντιθέσει προς τον παρανομαστή, όπως συμβαίνει τα τελευταία χρόνια», εξηγεί ο κ. Χαλικιάς, «σημαίνει πως οι τιμές που επιτυγχάνουν οι εξαγωγείς μας στα προϊόντα τους διεθνώς είναι υψηλότερες από τις τιμές των εισαγομένων αντιστοίχων ειδών –για παράδειγμα, μια εξαγόμενη φέτα ΠΟΠ διατίθεται ακριβότερα στις διεθνείς αγορές απ’ ότι ένα εισαγόμενο στην Ελλάδα φτηνό τυρί».

Η υπόθεση, όπως διευκρινίζει ο συνομιλητής μας, αφορά φυσικά στους καλύτερα οργανωμένους εξαγωγείς μας, δηλαδή εκείνους οι οποίοι είναι σε θέση να ικανοποιούν όλα τα διαφορετικά πρότυπα ποιότητας των εθνικών αγορών, που είναι υφιστάμενοι ή δυνητικοί πελάτες τους. Κι αυτό διότι ακόμα κι όταν πρόκειται για αγορές της ΕΕ, στις πλείστες των περιπτώσεων οι εθνικές ποιοτικές προδιαγραφές υπερβαίνουν τα standard των κοινών ευρωπαϊκών προτύπων, προσαυξημένες κατά το μέτρο αξιώσεων για ανώτερα ή πιο ειδικά standard. Άρα οι εξαγωγικές δραστηριότητες προϋποθέτουν έτσι ή αλλιώς γερά κότσια... Όμως το δέλεαρ για τον Έλληνα εξαγωγέα δεν είναι μόνο η καλύτερη τιμή που του προσφέρει ο διεθνής εμπορικός εταίρος, αλλά και οι όροι με τους οποίους τον αποπληρώνει. Διότι ακόμα κι αν του πουλά τα προϊόντα του «σε τιμές Ελλάδας», το γεγονός ότι τον εξοφλά το πολύ σε 40-60 ημέρες, σε αντίθεση με την πολύμηνη αναμονή πληρωμής που του επιφυλάσσουν στο εσωτερικό ορισμένοι μεγαλοπελάτες του λιανέμποροι, είναι σημαντικό κέρδος! Άλλωστε, υπό συνθήκες χρόνιας κρίσης ρευστότητας της οικονομίας, το να «χρηματοδοτείς» με το στανιό τον πελάτη, κυρίως εκείνον από τον οποίο έχεις μεγάλο βαθμό εξάρτησης, καταντά χαρακίρι, ιδίως όταν μαζί με την αδημονία για την έλευση του χρόνου αποπληρωμής σου, φουντώνει ο φόβος για μια διόλου απίθανη, όπως αποδεικνύεται, προοπτική επισφάλειάς του...

«Έτσι, μερικά από τα πολύ καλά επώνυμα αγροτικά μας προϊόντα συμβαίνει να μην τα βρίσκουμε καν στα ράφια των σούπερ μάρκετ. Ή να τα βρίσκουμε ως εξαίρεση, σε τιμές απρόσιτες για το μέσο πορτοφόλι», σχολιάζει ο κ. Χαλικιάς. Πολύ περισσότερο η συγκυρία της εφαρμογής των capital controls το τελευταίο εξάμηνο, επισημαίνει ο συνομιλητής μας, κατέστησε πολλαπλά ανακουφιστική, έως σωτήρι,α την προτίμηση των αλλοδαπών εμπορικών εταίρων εκ μέρους αρκετών Ελλήνων παραγωγών με εξωστρεφή δράση, αφού οι αποπληρωμές τους σε διεθνείς τράπεζες, με τάξη και χωρίς περιορισμούς, τους απάλλαξε από τον εφιάλτη της πλήρους ανατροπής σχεδίων και της έκθεσης σε κάθε διακινδύνευση που έζησαν πάρα πολλές ελληνικές παραγωγικές επιχειρήσεις.

σελφ σερβις (T. 456)
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Δείτε ακόμη...

Οι πιο δημοφιλείς ειδήσεις σήμερα

Αυτοί που διάβασαν αυτό διάβασαν επίσης

Τα πιο δημοφιλή Topics

Οι πιο δημοφιλείς ειδήσεις σε αυτήν την ενότητα

Οι πιο δημοφιλείς ειδήσεις σε άλλες ενότητες

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Συνεντεύξεις / Πρόσωπα

 
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Topics

Αγορά

Τεχνολογία

Τρόφιμα/Ποτά

Ενέργεια/Περιβάλλον

Μεταφορές/Logistics

Εκπαίδευση

Υγεία/Ομορφιά

Ευρωπαϊκή Ένωση

©2019 Boussias Communications, all rights reserved. Κλεισθένους 338, 153 44 Γέρακας, info@boussias.com, Τ:210 6617777, F:210 6617778

ATCOM PRODUCTION