σελφ σερβις - Επενδύσεις: Ψευδαισθήσεις και ρεαλισμός

Τρίτη, 12 Νοεμβρίου 2019

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Λιανεμπόριο

Επενδύσεις: Ψευδαισθήσεις και ρεαλισμός

8 Απριλίου 2019 | 10:23 Γράφει ο Γιώργος  Αργείτης Topics: Βιομηχανία,Επενδύσεις

Γιώργος Αργείτης

Η οικονομική κρίση και η κρίση χρέους στις οποίες βυθίστηκε η ελληνική οικονομία τα τελευταία χρόνια αντανακλούν σε σημαντικό βαθμό την κατάρρευση του μοντέλου οικονομικής ανάπτυξης της χώρας. Η παραδοχή αυτή προσδίδει στην κρίση συστημική διάσταση και καθιστά αβέβαιη την μελλοντική πορεία της οικονομίας, εφόσον δεν αντιμετωπιστούν οι ενδογενείς αναπτυξιακές δυσλειτουργίες που την προκάλεσαν.

Το μοντέλο οικονομικής ανάπτυξης που κατέρρευσε διακρινόταν από σημαντική παραγωγική, τεχνολογική και κλαδική αδυναμία. Εμφάνιζε σοβαρή επενδυτική υστέρηση σε κλάδους και δραστηριότητες, που βελτιώνουν την παραγωγικότητα και διαμορφώνουν διατηρήσιμες συνθήκες υψηλής απασχόλησης και διαρθρωτικής ανταγωνιστικότητας. Η υστέρηση αυτή ερμηνεύει τη μεγάλη εσωστρέφεια της ελληνικής οικονομίας, τις χαμηλές εξαγωγές αγαθών και τη σχετικά υψηλή εξάρτηση της εγχώριας δαπάνης από τις εισαγωγές. Δυστυχώς στην διάρκεια της κρίσης –και κυρίως ως συνέπεια της εφαρμογής των αντιαναπτυξιακών μνημονίων– το ελληνικό μοντέλο ανάπτυξης δεν σημείωσε κάποιο αξιοσημείωτο μετασχηματισμό. Το αντίθετο, οι μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας και η σημαντική μείωση του κόστους εργασίας συνέβαλαν στην ενίσχυση πολλών αρνητικών χαρακτηριστικών του. Η καλή πορεία του τουρισμού στα χρόνια της κρίσης έκρυψε το παραγωγικό πρόβλημα και την αναπτυξιακή στασιμότητα της χώρας.

Για να βγει η χώρα από την παραγωγική υστέρηση και ανεπάρκεια πρέπει να υπάρξουν σημαντικές μεταβολές στα ακόλουθα τρία πεδία, που προσδιορίζουν την επενδυτική συμπεριφορά:

Αναπτυξιακή κουλτούρα με ρεαλισμό και αξιοπιστία
Πρώτον, να καλλιεργηθεί αναπτυξιακή κουλτούρα κυρίως σε εκείνους που σχεδιάζουν και υλοποιούν πολιτικές, αλλά και σ’ εκείνους που σχεδιάζουν και πραγματοποιούν επενδύσεις. Η αναπτυξιακή κουλτούρα είναι θεμελιώδης προϋπόθεση για το ευεργετικό επενδυτικό σοκ, που χρειάζεται η οικονομία. Ωστόσο, η δημόσια συζήτηση στην Ελλάδα για το θέμα των επενδύσεων υποφέρει από σοβαρό έλλειμμα αναπτυξιακού πραγματισμού, που εκφράζεται με ιδεοληψίες, αθεμελίωτες υποθέσεις και προτάσεις πολιτικής, που δεν πατάνε πάνω στην πραγματικότητα της ελληνικής οικονομίας. Οι κυρίαρχες ιδέες και προτάσεις πολιτικής στο θέμα των επενδύσεων συνοψίζονται σχεδόν αποκλειστικά στη μείωση του κόστους της εργασίας, στην ελαστικοποίηση των εργασιακών σχέσεων, στη μείωση της φορολογίας των επιχειρήσεων και στην μείωση του μη μισθολογικού κόστους. Έτσι, διαμορφώνεται ένα αφήγημα, σύμφωνα με το οποίο, αν γίνουν τα προαναφερόμενα, η χώρα μας θα γίνει σημαντικός επενδυτικός προορισμός και η απογείωση της οικονομίας είναι δεδομένη.

Όμως, η πραγματικότητα δείχνει ότι, ενώ τα τελευταία χρόνια το κόστος εργασίας μειώθηκε δραματικά, οι επενδύσεις όχι μόνο δεν αυξήθηκαν, αλλά μειώθηκαν, ενόσω η αποεπένδυση συνόδευσε την εσωτερική υποτίμηση. Οι ίδιοι που συστήνουν τη μείωση του κόστους εργασίας ως προσδιοριστικό παράγοντα της αύξησης των επενδύσεων, ερμηνεύουν την μείωσή τους ως αποτέλεσμα της κατάρρευσης των πωλήσεων και του τζίρου, καθώς και της έλλειψης χρηματοδότησης. Μα η επιδείνωση του μακροοικονομικού περιβάλλοντος δεν ήταν αποτέλεσμα της μείωσης της αγοραστικής δαπάνης, η οποία προκλήθηκε από την μείωση των μισθών; Ή μήπως η επιδείνωση του χρηματοοικονομικού περιβάλλοντος, που ακολούθησε την απομόχλευση όλων των τομέων της οικονομίας, δεν ήταν αποτέλεσμα κι αυτή της κατάρρευσης των εισοδημάτων;

Εντέλει ο μακρο-χρηματοοικονομικός πραγματισμός αποδομεί στην πράξη τις ανοθρολογικές πεποιθήσεις και συνήθειες της σκέψης. Ταυτόχρονα, δείχνει ότι οι επενδύσεις προσδιορίζονται από ένα αρκετά σύνθετο πλέγμα παραγόντων, που ξεπερνά την αγορά εργασίας.

Αντίστοιχα είναι τα πράγματα στα περί μείωσης της φορολογίας. Η μείωση των φόρων είναι μια δημοσιονομική παρέμβαση επιθυμητή από όλους και ασφαλώς συνιστά επιχειρηματικό κίνητρο. Αλλά πρέπει να συνοδεύεται από αξιόπιστη επενδυτική συμπεριφορά και σοβαρή ανάλυση ως προς τις επιπτώσεις, που θα έχει μια τέτοια μείωση σε όλα τα επίπεδα της οικονομίας. Αν, για παράδειγμα, μια μείωση των φόρων στις επιχειρήσεις δεν οδηγήσει ευθέως σε αύξηση των επενδύσεων και του ΑΕΠ, όπως αντίστοιχα η μείωση του κόστους εργασίας δεν οδήγησε σε μείωση των τιμών στα χρόνια της κρίσης, τότε, ενώ θα υπάρξει άμεσο όφελος σε αρκετά ιδιωτικά χαρτοφυλάκια, θα δημιουργηθεί πρόβλημα στο δημοσιονομικό σύστημα, στην πιστοληπτική φερεγγυότητα της χώρας, στο κόστος δανεισμού κ.ά. Αργά ή γρήγορα, έτσι, θα αναπτυχθούν δημοσιονομικές πιέσεις προς τις επιχειρήσεις και, όπως συνήθως γίνεται, προς τα νοικοκυριά. Το ίδιο συμβαίνει και με τη μείωση του μη μισθολογικού κόστους: Ταυτόχρονα με την παραδοχή ότι η μείωσή του δημιουργεί προϋποθέσεις μείωσης των τιμών ή αύξησης του κέρδους, ο φορέας της πρέπει να είναι σε θέση να δώσει βάσιμα θετική απάντηση στο ερώτημα, αν αυξάνεται, στο μεταξύ, η απασχόληση όσο χρειάζεται, ώστε να μην διαταράσσεται η εισροή πόρων και η βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος. Με άλλα λόγια, αυτό που χρειάζεται η οικονομία είναι ο ρεαλισμός, η σοβαρή ανάλυση, ο αξιόπιστος σχεδιασμός και, κυρίως, η αποδέσμευση από καταστροφικές για την οικονομία ιδεοληψίες.

Επιχειρηματικότητα μακροχρόνιων δεσμεύσεων
Δεύτερον, η αύξηση των παραγωγικών επενδύσεων προϋποθέτει ριζική αλλαγή του ελληνικού μοντέλου επιχειρηματικότητας. Το θέμα αυτό έχει πολλές διαστάσεις. Θέλω να αναδείξω μία από αυτές: Την ελλειμματική δέσμευση της εγχώριας επιχειρηματικότητας σε μακροχρόνιες παραγωγικές επενδύσεις και αποδόσεις. Ποια είναι η θεραπεία; Η αποδέσμευση από τις κρατικοκεντρικές, βραχυπρόθεσμες και κερδοσκοπικές πρακτικές! Στον αντίποδά τους προβάλλουν ως ζητούμενο οι μακροχρόνιες δεσμεύσεις του επιχειρείν, που σημαίνουν επενδύσεις στην παραγωγή, στην καινοτομία, σε νέες και ποιοτικές θέσεις εργασίας. Αλλά κυρίως σημαίνουν αυτοπεποίθηση και ενεργοποίηση ενδογενών συνεργειών. Από μια τέτοια σκοπιά είναι εύλογο, όμως, ν’ απορεί κανείς, τι μέλλον έχει μια οικονομία, στην οποία ο εγχώριος επιχειρηματικός τομέας θεωρεί τις ξένες επενδύσεις ατμομηχανή της ανάπτυξής της! Ποιο είναι το μέλλον της, όταν το μεγαλύτερο μερίδιο του εμπορίου αφορά σε εισαγωγές;

Ρευστότητα και μόχλευση
Τρίτον, κρίσιμη παράμετρος για την αύξηση των επενδύσεων είναι η εξομάλυνση των συνθηκών χρηματοδότησης των επιχειρήσεων. Κομβικό ρόλο σε αυτό έχει η ενίσχυση της ρευστότητας. Αναπτυξιακός πραγματισμός σημαίνει να εξετάσουμε με ρεαλισμό πρώτα (αξιολογικά πρώτα) τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της μόχλευσης και της δυναμικής της σε όλους τους τομείς της οικονομίας και κατόπιν την κατάσταση του τραπεζικού συστήματος. Αντί αυτού η δημόσια συζήτηση σχεδόν εξαντλείται στο θέμα των «κόκκινων δανείων» και δη χωρίς να αναλύονται οι αιτίες που τα δημιούργησαν. Ίσα που ακούγεται ότι τα «κόκκινα δάνεια» αυξήθηκαν, όταν άρχισε η κατάρρευση των εισοδημάτων –και μόνη η παραδοχή αυτή, άλλωστε, αποδομεί την «επιτυχία» των μνημονίων. Το πραγματικό ερώτημα, όμως, για τη οικονομία είναι: Έστω ότι λύσαμε το πρόβλημα των «κόκκινων δανείων», υπάρχουν οι προϋποθέσεις μετάβασης των βασικών τομέων της οικονομίας σε νέα φάση υψηλότερης μόχλευσης;

Αναπτυξιακός πραγματισμός κατά το εθνικό συμφέρον
Ολοκληρώνοντας: Στο σημερινό επιχειρηματικό, χρηματοδοτικό, μακροοικονομικό και πολιτικό περιβάλλον η απαιτούμενη αύξηση των εγχώριων και ξένων επενδύσεων είναι εξαιρετικά αβέβαιη. Η παραδοχή αυτή, εννοείται, κάθε άλλο παρά αναιρεί το ότι οι επενδύσεις αποτελούν το θεμελιακό μέγεθος, το οποίο –εάν ενεργοποιηθεί, ειδικά στο πλαίσιο μιας ουσιαστικής παραγωγικής αναδόμησης της οικονομίας– θα κρίνει τη διατηρησιμότητα της αναπτυξιακής δυναμικής της οικονομίας, τη δημοσιονομική αξιοπιστία της και την οριστική έξοδο από την κρίση χρέους. Όμως, η βιώσιμη έξοδος της χώρας από την κρίση προϋποθέτει υψηλούς και διατηρήσιμους ρυθμούς μεγέθυνσης πέρα και πάνω από την οποιαδήποτε αβεβαιότητα. Στο πλαίσιο αυτό, λοιπόν, ο αναπτυξιακός πραγματισμός και το εθνικό συμφέρον επιτάσσουν να βάλουμε στο τραπέζι του δημοσίου διαλόγου όλα μα όλα τα μέσα ενίσχυσης της οικονομίας. Εδώ δεν μπορεί παρά να υπογραμμίσω με κάθε έμφαση ότι ο ισχυρισμός πως το αναπτυξιακό πρόβλημα της Ελλάδας είναι, τάχα, η κατανάλωση, που αφαιρεί πόρους από τις επενδύσεις, αποκαλύπτει μεγαλειώδη άγνοια για το πώς λειτουργούν οι πραγματικές οικονομίες της αγοράς, μέσα στις οποίες ζούμε…

σελφ σερβις (T. 492)
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Δείτε ακόμη...

Οι πιο δημοφιλείς ειδήσεις σήμερα

Αυτοί που διάβασαν αυτό διάβασαν επίσης

Τα πιο δημοφιλή Topics

Οι πιο δημοφιλείς ειδήσεις σε αυτήν την ενότητα

Οι πιο δημοφιλείς ειδήσεις σε άλλες ενότητες

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Συνεντεύξεις / Πρόσωπα

 
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Topics

Αγορά

Τεχνολογία

Τρόφιμα/Ποτά

Ενέργεια/Περιβάλλον

Μεταφορές/Logistics

Εκπαίδευση

Υγεία/Ομορφιά

Ευρωπαϊκή Ένωση

©2019 Boussias Communications, all rights reserved. Κλεισθένους 338, 153 44 Γέρακας, info@boussias.com, Τ:210 6617777, F:210 6617778

ATCOM PRODUCTION