σελφ σερβις - Τεχνολογική Πλατφόρμα «Food For Life»: Επειδή η καινοτομία και η ανάπτυξη είναι κοινή υπόθεση...

Πέμπτη, 14 Νοεμβρίου 2019

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Θεσμικά

Τεχνολογική Πλατφόρμα «Food For Life»: Επειδή η καινοτομία και η ανάπτυξη είναι κοινή υπόθεση...

1 Ιουλίου 2014 | 09:52 Γράφει ο Νικόλας   Παπαδημητρίου Topics: Ευρωπαϊκή Ένωση

Η Τεχνολογική Πλατφόρμα «Food For Life», η ευρωπαϊκή και η ελληνική, αφορά στον κόσμο του κλάδου των τροφίμων-ποτών και την ελληνική οικονομία γενικότερα πολύ περισσότερο απ’ όσο, ίσως, κατανοείται ακόμα και από αρκετά μέλη της εγχώριας βιομηχανίας του κλάδου, κυρίως, όμως, από τον κόσμο του λιανεμπορίου, που στην καλύτερη περίπτωση παρακολουθεί αμέτοχος τις εξελίξεις.

Στον ετήσιο απολογισμό του ΣΕΒΤ για το 2013 δίνεται περιεκτικά η περιγραφή του ρόλου των Τεχνολογικών Πλατφορμών (δηλαδή της ευρωπαϊκής και των αντίστοιχων εθνικών, μεταξύ των οποίων και της ελληνικής) ως δεξαμενών ιδεών για την ανάδειξη προτεραιοτήτων, τη χάραξη στρατηγικής για την έρευνα και την καινοτομία, καθώς και τη διαμόρφωση ενός σχεδίου υλοποίησης των θέσεων αυτών, με απώτερο σκοπό τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της Ελλάδας αλλά και της Ευρώπης. Όπως εξηγείται, η Ευρωπαϊκή Τεχνολογική Πλατφόρμα «Food For Life» ξεκίνησε με πρωτοβουλία της Συνομοσπονδίας των Βιομηχανιών Τροφίμων και Ποτών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (Food Drink Europe ή FDE) και των μελών της, μεταξύ των οποίων είναι και ο ΣΕΒΤ, και με την υποστήριξη της Γενικής Διεύθυνσης Έρευνας της ΕΕ. Οι στόχοι της είναι α) η καινοτομία στον κλάδο, β) ο συντονισμός των δραστηριοτήτων, τόσο για την έρευνα όσο και για τη διαμόρφωση κοινής στρατηγικής της ευρωπαϊκής βιομηχανίας τροφίμων γύρω από τις επιστήμες των τροφίμων και της διατροφής, γ) η κινητοποίηση μιας κρίσιμης μάζας φορέων σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο και δ) η προώθηση της συνεργασίας, επικοινωνίας, εκπαίδευσης, καθώς και η διάχυση της τεχνογνωσίας.

Σημειώνουμε ότι οι εθνικές Τεχνολογικές Πλατφόρμες, που συγκροτήθηκαν υπό την Ευρωπαϊκή Τεχνολογική Πλατφόρμα (η ελληνική ήταν από τις πρώτες που συστάθηκαν, τον Μάιο του 2009, με πρωτοβουλία του ΣΕΒΤ), υπερβαίνουν τις 28 χώρες-μέλη της ΕΕ. Συγκεκριμένα αριθμούν πλέον τις 36 από ισάριθμες ευρωπαϊκές χώρες (δηλαδή και από όμορες των μελών της ΕΕ), πράγμα που δείχνει την ευρύτητα της ανταπόκρισης στον στόχο της ΕΕ για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας συνολικά του ευρωπαϊκού κλάδου τροφίμων-ποτών στις συνθήκες του εντεινόμενου παγκόσμιου εμπορικού ανταγωνισμού. Η σχετική συζήτησή μας στα φιλόξενα γραφεία του ΣΕΒΤ με τον δρ. Δημήτρη Λαδικό, πρόεδρο της Ελληνικής Τεχνολογικής Πλατφόρμας «Food For Life», ήταν διαφωτιστική σε ό,τι αφορά τον ρόλο της Τεχνολογικής Πλατφόρμας, τη δράση της στην Ελλάδα και τα τεκταινόμενα στην ΕΕ. Ας πάρουμε, όμως, τα πράγματα από την αρχή.

Καινοτομία: Πεδίο σύμπτωσης επιστημών-αγοράς
Η ΕΕ έχει προϋπολογίσει στη διάρκεια του 8ου Προγράμματος-Πλαισίου (ΠΠ 2013-2020) τη χρηματοδότηση των ερευνών για το σύνολο των Τομέων της Γενικής Διεύθυνσης Έρευνας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με το ποσό περίπου των 70 δισ. ευρώ, έναντι των περίπου 42 δισ. ευρώ που διέθεσε στο 7ο ΠΠ 2007-2013. Παρεμπιπτόντως, η ποσοστιαία αύξηση της χρηματοδότησης είναι μεν γενναία, αλλά επί της ουσίας ο ενωσιακός προϋπολογισμός για την έρευνα, συγκρινόμενος με το ακαθάριστο προϊόν των 28ΕΕ και με τις ανάλογες επενδύσεις των παγκόσμιων ανταγωνιστών της Ευρώπης, παραμένει απλώς η... μπουκιά που προσδοκάται να χορτάσει τις ανάγκες ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας ενός οικονομικού γίγαντα. Η χρηματοδότηση των αναγκών έρευνας του Τομέα «Τρόφιμα, Γεωργία- Αλιεία, Βιοτεχνολογία» είναι ένα μικρό κλάσμα αυτού του προϋπολογισμού, ενώ από άποψη ύψους το ποσό της εξελίσσεται μάλλον σταθερά στον χρόνο, συγκριτικά προς άλλους τομείς αιχμής.

Τούτο, φυσικά, δεν αναιρεί το μεγάλο ενδιαφέρον για αξιοποίηση των πόρων, ειδικά από χώρες όπως η ταλαιπωρημένη από την ύφεση Ελλάδα, που επενδύει στρατηγικά και με ελπίδα στον αγροδιατροφικό κλάδο, ο οποίος, άλλωστε, αντιστοιχεί εν συνόλω περίπου στο 1/3 του εθνικού της τζίρου. Από την άλλη πλευρά, η αλήθεια είναι ότι «η επιστήμη στον σχετικό τομέα ήδη έχει επιλύσει τα βασικά προβλήματα», διαπιστώνει ο Δρ. Λαδικός, επισημαίνοντας, ωστόσο, ότι η αναζήτηση της καινοτομίας στα τρόφιμα και τη διατροφή, που αφορά στην περαιτέρω προαγωγή της ποιότητάς τους, «χρειάζεται πλέον πολύ περισσότερο την έρευνα, όπως λχ στην περίπτωση των λειτουργικών τροφίμων...».

Πέραν, όμως, της χρηματοδοτικής ενίσχυσης των ερευνών καθαυτής, το κεντρικό ζητούμενο για την ΕΕ είναι η συστηματικότερη αναζήτηση συμπτώσεων μεταξύ επιστημονικών ερευνητικών ενδιαφερόντων και επιχειρηματικών προθέσεων για την ανάληψη σχετικών δράσεων, προκειμένου η καινοτομία να ενισχύει την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών προϊόντων. Άλλωστε, ο παγκόσμιος εμπορικός ανταγωνισμός τις τελευταίες δεκαετίες, με την υπέρβαση του μεταπολεμικού τριπολισμού Ευρώπης-ΗΠΑ-Ιαπωνίας και την ανάδυση των ασιατικών και των άλλων αναπτυσσόμενων αγορών, ανέδειξε γενικά ένα πρόβλημα υστέρησης της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας, οφειλόμενο, όπως εκτιμάται, στη χαλαρή συσχέτιση επιστημονικής έρευνας και επιχειρηματικών σχεδίων, στην έλλειψη στρατηγικής συνάφειας στην έρευνα κι ανάπτυξη μεταξύ των εταίρων της ΕΕ και στη δυστοκία ανάδειξης των καινοτομιών τους.

Τα συμπτώματα αυτά σχετίζονται ασφαλώς με τις εγγενείς αντιφάσεις και τα προβλήματα καθυστερήσεων της πορείας ολοκλήρωσης της ΕΕ, η οποία, ενόσω εξακολουθεί να προϋποθέτει τη βραδύτητα και το διπλωματικό παζάρι στη διαβούλευση των 28 μελών της για τη λήψη των αποφάσεων, τούτο ακριβώς αντιβαίνει στο σύγχρονο αιτούμενο του παγκόσμιου ανταγωνισμού για αμεσότητα αποφάσεων και δράσης, σύνδεση της έρευνας με την εμπορική αξιοποίηση των πορισμάτων της και just in time προώθηση της καινοτομίας πριν την εξουδετέρωσή της από την καινοτομία του εκάστοτε ανταγωνιστή. Όχι τυχαία η Ευρώπη έχει ήδη απωλέσει αρκετές καλές θέσεις που κατείχε παγκοσμίως, κυρίως σε προϊόντα προηγμένης τεχνολογίας και τεχνολογιών αιχμής. Υποσημειώνουμε, πάντως, ότι η ευρωπαϊκή υστέρηση είναι προϊόν και της αποθάρρυνσης των επιχειρήσεων εξαιτίας της εμμονής της ευρωπαϊκής ηγεσίας σε γλίσχρους κοινούς πόρους για εκσυγχρονισμό και ανάπτυξη και, ταυτόχρονα, σε σκληρές δημοσιονομικές πολιτικές, που αδυνατίζουν την εσωτερική αγορά ήδη από τη δεκαετία του ’90.

Ο νέος θεσμός: Σκοποί, πρόνοιες, κίνητρα
Στην προτροπή της Commission προς τους θεσμικούς φορείς της οικονομίας την προηγούμενη δεκαετία για τη σύσταση τομεακών οργανισμών, πιστώνεται η αναγνώριση της ανάγκης για «φυγή προς τα εμπρός». Εξάλλου, η αυτόνομη δράση των λόμπι γύρω της (κυρίως επιστημονικών αλλά και επιχειρηματικών, μιλώντας ειδικά για τον τομέα τροφίμων-ποτών), με σκοπό τη διεκδίκηση πόρων από τα Προγράμματα-Πλαίσια για την έρευνα, ενώ βαίνει εκ φύσεως αδιάφορα προς το αιτούμενο της διαμόρφωσης κοινών στρατηγικών έρευνας κι ανάπτυξης, δημιουργεί ανέκαθεν πρόσθετα βάρη διαχείρισης σχέσεων στα αρμόδια όργανα της ΕΕ. Έτσι, ως πλέον λειτουργική απάντηση προτάχθηκε η σύσταση θεσμών εθελοντικής συμμετοχής των φυσικών φορέων της οικονομίας και η αναζήτηση κοινών ερευνητικών προσεγγίσεων μεταξύ τους, σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, σε συνάρτηση με αντίστοιχα ενδιαφέροντα της επιστημονικής κοινότητας.

Η απάντηση είναι ολοκληρωμένη για ένα πρόσθετο λόγο: στο παιχνίδι της συμμετοχής στην έρευνα η Commission προσφέρει στρατηγικά το κίνητρο της μόνιμης εμπλοκής πλέον του πολυπληθούς μικρομεσαίου δυναμικού των τοπικών-εθνικών επιχειρήσεων (μέχρι προσωπικού 250 ατόμων), μέσω των εθνικών φορέων τους. Αυτό το μοντέλο υποστασιοποιείται στην Ευρωπαϊκή Πλατφόρμα Τροφίμων «Food for Life». Η Εθνική Πλατφόρμα, όπως και η αντίστοιχη Ευρωπαϊκή Τεχνολογική Πλατφόρμα «Food for Life», συγκεντρώνει τους κύριους εταίρους του κλάδου των τροφίμων, όπως μεγάλες και μικρομεσαίες επιχειρήσεις, επιχειρήσεις της πρωτογενούς παραγωγής, όλα τα ερευνητικά κέντρα και πανεπιστήμια, ελεγκτικούς φορείς, παράγοντες πολιτικού σχεδιασμού, ενώσεις καταναλωτών και μεγάλο αριθμό επιστημόνων από τις επιχειρήσεις του κλάδου.

Σημειώνουμε ότι στο πλαίσιο του ρόλου της (ανάδειξη προτεραιοτήτων, χάραξη στρατηγικής για την ερευνητική και τεχνολογική ανάπτυξη) εργάστηκε εντατικά ώστε οι προτάσεις της να συμπεριληφθούν στις προσκλήσεις του ΟΡΙΖΟΝΤΑ 2020 και των αντίστοιχων εθνικών προκηρύξεων. Επίσης, κατέθεσε σειρά προτάσεων, στην τελευταία δημόσια διαβούλευση επί του σχεδίου νόμου για την «Έρευνα, Τεχνολογική Ανάπτυξη και Καινοτομία», που προέκυψαν μετά από διαβούλευση με τα μέλη της. Όπως εξηγεί ο Δρ. Λαδικός, οι συμμετέχοντες συνδιαλέγονται για τον καθορισμό των προτεραιοτήτων της έρευνας και αποφασίζουν με γνώμονα τις εθνικές ανάγκες, πράγμα που κατ’ αναλογία συμβαίνει αναφορικά με τις ευρωπαϊκές ανάγκες και προτεραιότητες στο επίπεδο δράσης της Ευρωπαϊκής Τεχνολογικής Πλατφόρμας.

Οι αποφάσεις λαμβάνονται κατά τρόπο ώστε οι εισηγήσεις τους στις αρμόδιες αρχές (κρατικές ή ευρωπαϊκές) να έχουν πιθανότητα αποδοχής προς διαπραγμάτευση και έγκριση της χρηματοδότησης. Με άλλα λόγια, οι προτάσεις τους διαμορφώνονται με τη μέριμνα να είναι προσαρμοσμένες σε πρωτίστως εθνικά και κοινού ευρωπαϊκού συμφέροντος πεδία προς έρευνα και ανάπτυξη. Μάλιστα, από το 2007 επωφελούνται της συμμετοχής στην Τεχνολογική Πλατφόρμα και οι μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες τροφίμων, δεδομένου ότι το δέλεαρ της έρευνας είναι ισχυρό, κυρίως εφόσον αυτές προηγούνται από άποψη υποδομών R&D, ώστε αξιοποιούν άμεσα τα ερευνητικά πορίσματα, δρέποντας, ταυτόχρονα, το πλεονέκτημα της κατοχής επίσημης ευρωπαϊκής πατέντας για τα σχετικά εγχειρήματά τους, επισημαίνει ο δρ. Λαδικός. Τούτο, όπως εξηγεί, ενισχύει το επιχείρημα σχετικά με την κρισιμότητα της κινητοποίησης των τοπικών επιχειρήσεων τροφίμων, προκειμένου να ενημερώνονται και να εντοπίζουν άμεσα τους επιστημονικούς φορείς που ασχολούνται ή ενδιαφέρονται να εμπλακούν σε ερευνητικά πεδία κοινού ενδιαφέροντος με αυτές.

Άλλωστε, είναι προφανές ότι ο οριζόντιος χαρακτήρας των ωφελημάτων της έρευνας –βασικά η δημιουργία κοινών δομών γνώσης–, εφόσον φυσικά αξιοποιούνται δεόντως τα πορίσματά της, δεν συντελεί μόνο στη διαμόρφωση κοινών ευρωπαϊκών στρατηγικών για τα τρόφιμα και τις επιστήμες γύρω από αυτά, αλλά και στην ένταση του ανταγωνισμού από άποψη ταχύτητας στην εμφάνιση καινοτόμων προϊόντων. Ο δρ. Λαδικός προσθέτει, μάλιστα, ότι ένα πρόσθετο κίνητρο συμμετοχής των επιχειρήσεων στις επιδοτούμενες έρευνες (δηλαδή πέραν του προσδοκώμενου της δυνητικής ωφέλειας) προκύπτει ως καρπός της διεξαγωγής των σχετικών προγραμμάτων, στο πλαίσιο ακριβώς της έμπρακτης αξιοποίησης των πορισμάτων τους. Ειδικότερα, αφορά σε άμεσα ή έμμεσα οφέλη υπέρ της επιχείρησης που προώθησε μια σχετική προϊοντική καινοτομία και την πατεντάρισε, όπως πχ φοροαπαλλαγές ορισμένου χρόνου επί των κερδών τέτοιων προϊόντων κλπ.

Οδηγός αποφάσεων οι στόχοι της Ευρωπαϊκής Πλατφόρμας
Φυσικά, τα προαναφερόμενα δεν αναιρούν τα εγχειρήματα υποβολής προτάσεων (σε εθνικούς ή ενωσιακούς φορείς) για χρηματοδότηση ερευνών εκ μέρους μεμονωμένων συνεργασιών επιχειρήσεων και επιστημονικών φορέων, δηλαδή ανεξάρτητα από τη δράση της Τεχνολογικής Πλατφόρμας. Το σημαντικό, όμως, είναι ότι οι αρμόδιες αρχές είναι δεσμευμένες να λαμβάνουν υπόψιν στις αποφάσεις τους, σχετικά με την έγκριση των χρηματοδοτήσεων, τη στοχοθεσία της Τεχνολογικής Πλατφόρμας «Food For Life», σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. Άλλωστε, το μοντέλο της τρόπον τινά «συναπόφασης» των ευρωπαϊκών αρχών με τους φυσικούς φορείς της οικονομίας, για την προτεραιότητα των ερευνών, αποβλέπει στην εκ των κάτω «φυσική» επικύρωση των αποφάσεων, άρα στην εγνωσμένη γνησιότητά τους.

Όντως, μεταξύ των σπουδαιότερων επιτευγμάτων της Ευρωπαϊκής Τεχνολογικής Πλατφόρμας «Food For Life» επισημαίνεται από τον ΣΕΒΤ η συμβολή της στον καθορισμό των ερευνητικών προτεραιοτήτων του ευρωπαϊκού Τομέα «Τρόφιμα, Γεωργία-Αλιεία, Βιοτεχνολογία» στο 7ο ΠΠ 2007-2013 κατά το 95%! Κάτι αντίστοιχο αναμένεται και στο τρέχον Πρόγραμμα- Πλαίσιο, η έναρξη του οποίου εγκαινιάστηκε πρόσφατα από την Ελληνική Προεδρία της ΕΕ και θα διαρκέσει έως τα τέλη του 2020. Μάλιστα, με την ευκαιρία της εγκαινίασης του νέου προγράμματος, ο ΣΕΒΤ και η Ελληνική Τεχνολογική Πλατφόρμα «Food For Life» συνδιοργάνωσαν με την αντίστοιχη Ευρωπαϊκή Πλατφόρμα, τους φορείς τροφίμων της Ευρώπης και τη Γ. Γ. Έρευνας & Τεχνολογίας συμπόσιο τις 10 Μαρτίου στο Μέγαρο Μουσικής, όπου παρουσιάστηκαν οι ελληνικές και οι ευρωπαϊκές προτεραιότητες, οι προβληματισμοί και οι προοπτικές της Τεχνολογικής Πλατφόρμας. Από άποψη σημασίας, η εκδήλωση θεωρείται σταθμός για την προβολή των ελληνικών τροφίμων και της αξίας τους για όλη την Ευρώπη.

σελφ σερβις (T. 440)
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Δείτε ακόμη...

Οι πιο δημοφιλείς ειδήσεις σήμερα

Αυτοί που διάβασαν αυτό διάβασαν επίσης

Τα πιο δημοφιλή Topics

Οι πιο δημοφιλείς ειδήσεις σε αυτήν την ενότητα

Οι πιο δημοφιλείς ειδήσεις σε άλλες ενότητες

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Συνεντεύξεις / Πρόσωπα

 
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Topics

Αγορά

Τεχνολογία

Τρόφιμα/Ποτά

Ενέργεια/Περιβάλλον

Μεταφορές/Logistics

Εκπαίδευση

Υγεία/Ομορφιά

Ευρωπαϊκή Ένωση

©2019 Boussias Communications, all rights reserved. Κλεισθένους 338, 153 44 Γέρακας, info@boussias.com, Τ:210 6617777, F:210 6617778

ATCOM PRODUCTION