σελφ σερβις - Ελληνική μεταποίηση: Ζητούμενο η ανταγωνιστική ανάπτυξη

Δευτέρα, 23 Σεπτεμβρίου 2019

Δωρεάν εγγραφή

Συμπληρώστε τα παρακάτω στοιχεία για να εγγραφείτε στην Online έκδοση του σελφ σέρβις και να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενό του.
*
*
*
*
*
*
* Άνδρας   Γυναίκα
*

Τα πεδία με * είναι υποχρεωτικά

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Οικονομία

Ελληνική μεταποίηση: Ζητούμενο η ανταγωνιστική ανάπτυξη

26 Φεβρουαρίου 2019 | 09:36 Γράφει ο Αλέξανδρος  Πεστιμαλτζόγλου Topics: Έρευνα,Λιανεμπόριο

Το τυπικό τέλος των μνημονίων τον Αύγουστο εγκαινίασε με νέους όρους τη συζήτηση για τις προοπτικές της χώρας στο ασταθές διεθνές περιβάλλον. Οι αφηγήσεις της κυρίαρχης οικονομικής πολιτικής συγκλίνουν στο ζητούμενο της ανάπτυξης, μέσω της ενίσχυσης της διεθνούς ανταγωνιστικότητας της ελληνικής βιομηχανίας. Στο πλαίσιο αυτό, το ΙΟΒΕ παρουσίασε στα τέλη του 2018 μια μελέτη για τις προοπτικές της εγχώριας μεταποίησης, στη βάση του ευρωπαϊκού σχεδίου για την Ελλάδα, που προτάσσει την «αναβιομηχάνιση» της οικονομίας μας.

Tο δομικό πλαίσιο της μελέτης του ΙΟΒΕ στηρίχθηκε στην καταγραφή και παρουσίαση των βασικών διαρθρωτικών τάσεων του τομέα της μεταποίησης, της εξαγωγικής της επίδοσης, της συνεισφοράς της στο σύνολο της ελληνικής οικονομίας και της εν δυνάμει βελτίωσης της θέσης της στο διεθνές περιβάλλον, με βάση στοχευμένες πολιτικές και διαρθρωτικές παρεμβάσεις ανάπτυξης.

Σύμφωνα με την Eurostat, η συνεισφορά της μεταποίησης στο ελληνικό ΑΕΠ το 2017 έφτασε στο 8,7 % έναντι 8,6% το 2016 και 8,1% το 2015 από 9% το 2009. Οι διακυμάνσεις του μεριδίου της στο ΑΕΠ γύρω στο 8,5% παρά την αυξητική τάση την τελευταία τριετία κατατάσσουν τη χώρα στην τρίτη από το τέλος θέση στην ΕΕ. Ενδεικτικά αναφέρεται πως το μερίδιο της μεταποίησης στο ΑΕΠ της Τσεχίας φτάνει το 35,4%, της Γερμανίας το 24,4% ενώ του Λουξεμβούργου γύρω στο 5%. Με όρους Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας, τη συρρίκνωση της εγχώριας μεταποίησης κατά 26,6% στην τραγική περίοδο 2009-2014 ακολούθησε η αύξησή της κατά 3% στην περίοδο 2014-2017, ποσοστό μεν μικρό, αλλά σαφώς μεγαλύτερο από την αύξηση κατά 0,4% της συνολικής οικονομίας.

Παραγωγή, απασχόληση, επενδύσεις
Ο Δείκτης Παραγωγής στη Μεταποίηση ανέκαμψε μερικώς στο 9,9% την περίοδο 2014-2017 ύστερα από τη σημαντική καθίζησή του κατά 16,1% μεταξύ 2009 και 2014. Από τους 28 υποκλάδους της μεταποίησης οι 19 σημείωσαν υψηλότερη παραγωγή το 2017 συγκριτικά με το 2014. Η σημασία της εν λόγω αύξησης αναδεικνύεται, εφόσον συγκριθούν οι επιδόσεις με της περιόδου 2009-2017, οπότε μόνο σε πέντε κλάδους υπήρξε αύξηση της παραγωγής. Την περίοδο 2009-2017 οι κλάδοι των τροφίμων, ποτών και καπνού εμφάνισαν αντίστοιχα αρνητικές μεταβολές κατά 8%, 24,6% και 19,3%. Ωστόσο, την τελευταία τριετία τα σχετικά ποσοστά διαμορφώνονται με θετικό πρόσημο στα τρόφιμα κατά 2,2% και αρνητικό κατά 5,3% στα ποτά και 1% στον καπνό.

Αναφορικά με την απασχόληση στον τομέα της μεταποίησης επισημαίνεται η μεγάλη της κάμψη την περίοδο 2009-2014 κατά το εξωφρενικό 38,5%! Βεβαίως, παρά τη μερική ανάκαμψη την τελευταία τριετία κατά 13% ο αριθμός των ανθρώπων, που έχασαν τη δουλειά τους στη μακρά περίοδο της κρίσης 2009-2017 φτάνει τους 162.300. Ο υποκλάδος που διασώθηκε στην εν λόγω περίοδο ήταν των τροφίμων-ποτών-καπνού, καθώς εδώ η απασχόληση αυξήθηκε κατά 4,7%. Συνολικά, στην τριετία 2015-2017 ο κλάδος της μεταποίησης παρουσίασε σοβαρή αύξηση της απασχόλησης κατά 18,1%, ανεβάζοντας το ποσοστό των εργαζομένων στη μεταποίηση στο 10% του συνόλου των εργαζομένων της χώρας. Οι επενδύσεις στη μεταποίηση την περίοδο 2008-2015 κάμφθηκαν σημαντικά κατά 32,7% (από τα 16,8 δισ. ευρώ στα 11,3 δισ. ευρώ). Αντίθετα, το 2016 τα επενδυτικά κονδύλια έφτασαν τα 11,8 δισ. ευρώ και το 2017 τα 12,3 δισ. ευρώ (ανάπτυξη 8,3%). Επιπλέον, οι επενδύσεις ανά απασχολούμενο στον εν λόγω τομέα παρουσίασαν μια σχετική σταθερότητα την τελευταία δεκαετία. Το 2017 έφτασαν τα 34.128 ευρώ ανά απασχολούμενο.

Αναδιαρθρώσεις και έντονη εξωστρέφεια
Η κρίση της περιόδου 2009-2017 εξανάγκασε σε αναδιαρθρώσεις το επιχειρηματικό δυναμικό της μεταποίησης, με βασικό χαρακτηριστικό εξορθολογισμού του τη μείωση του αριθμού των επιχειρήσεών του από 5.938 το 2009 σε 4.560 το 2016 και τη μικρή αύξηση του κύκλου εργασιών τους κατά 5,2% το 2016 συγκριτικά με το 2009. Άλλο βασικό χαρακτηριστικό της περιόδου ήταν η μείωση του ποσοστού των μεταποιητικών επιχειρήσεων που παρουσίασαν κέρδη, ενόσω το επίπεδο των κερδών παρέμεινε σταθερό –ενώ το 2009 κατά το 64% οι επιχειρήσεις είχαν αθροιστικά κέρδη 1,95 δισ. ευρώ, το 2016 καθαρά κέρδη 1,9 δισ. ευρώ μοιράστηκαν κατά το 59,3% οι επιχειρήσεις. Επίσης ο τομέας της μεταποίησης υφίσταται κεφαλαιακή αναδιάρθρωση, καθώς πολλοί υποκλάδοι του έχουν έντονη εξάρτηση από δανειακά κεφάλαια. Πάντως, στον κλάδο των τροφίμων και ποτών το 2016 ο Δείκτης Δανειακής Επιβάρυνσης διαμορφώθηκε στο 30,7% έναντι 33,3% το 2009, πράγμα που ερμηνεύεται ως ένδειξη της αναπτυξιακής προοπτικής των επιχειρήσεων.

Η έντονη εξωστρέφεια της εγχώριας μεταποίησης αποτυπώνεται στην ανοδική τάση του δείκτη εξαγωγών/εισαγωγών, ο οποίος βαίνει άνω του 50% μετά το 2012. Την περίοδο 2009-2017 ενισχύθηκαν οι εξαγωγές της με μέσο ρυθμό 5% τον χρόνο, ενόσω το εμπορικό έλλειμμα των μεταποιητικών προϊόντων διαμορφώθηκε από 35 δισ. ευρώ το 2009 σε 21 δισ. ευρώ το 2017, με μια μικρή επιβάρυνση την τριετία 2015-2017.

Σημαντική ενίσχυση της τάξης των 3 δισ. ευρώ των εξαγωγών τους (ανάπτυξη 28%) στην τριετία 2015-2017 πέτυχαν οι κλάδοι των τροφίμων και των βασικών μετάλλων. Τα πέντε κορυφαία προϊόντα από άποψη εξαγωγικών επιδόσεων αυτή την περίοδο ήταν τα πετρελαιοειδή, το αλουμίνιο, τα οπωροκηπευτικά, το τσιμέντο και τα μάρμαρα. Παρ’ όλα αυτά οι κλάδοι των τροφίμων και των ποτών παρουσίασαν έλλειμμα τα έτη 2010, 2014 και 2017, ενώ στα προϊόντα καπνού υπήρξε αντιστροφή του εμπορικού ισοζυγίου, με τη δημιουργία πλεονάσματος το 2014 και το 2017. Βασικοί εμπορικοί εταίροι της χώρας είναι η Ιταλία (10,2%), η Γερμανία (7,1%), η Τουρκία (6,9%), η Κύπρος (6,7%) και ο Λίβανος (4,9%). Ιδιαίτερα σημαντικό αναδεικνύεται το οικονομικό αποτύπωμα της μεταποίησης στο σύνολο της ελληνικής οικονομίας. Συγκεκριμένα, η συνολική επίδρασή της στο ΑΕΠ φτάνει στο 31%, προσφέρει μισθούς της τάξης των 5,1 δισ. ευρώ, το κοινωνικό προϊόν της (μισθοί, φόροι, εισφορές, πάγιο κεφάλαιο) φτάνει τα 31 δισ. ευρώ, αυξάνει την προστιθέμενη αξία σε πολλούς κλάδους (ακίνητα, χονδρικό εμπόριο), προσφέρει 1,2 εκατ. θέσεις εργασίας, ενώ ωφελεί έμμεσα τον κλάδο του λιανικού εμπορίου, τη γεωργία κ.λπ. και έχει ισχυρά πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα στην ελληνική οικονομία, με συνολικό μέσο όρο πολλαπλασιαστή 2,9.

Προϋποθέσεις ανάπτυξης
Στόχος της ΕΕ τα επόμενα χρόνια, σε εποχή έντονων εμπορικών ανταγωνισμών με τις ΗΠΑ και την Κίνα για την παραγωγική πρωτοκαθεδρία, είναι η στήριξη της μεταποιητικής βιομηχανίας και η αύξηση της συνεισφοράς της στο 20% του ευρωπαϊκού ΑΕΠ. Οι άξονες της ενδυνάμωσής της συνδέονται με την εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς, την αξιοποίηση των ψηφιακών τεχνολογιών, την πρόκριση της οικολογικής οικονομίας, τη στήριξη της καινοτομίας και την ένταξη σε διεθνείς αλυσίδες αξίας νέων τεχνολογιών. Οι εν λόγω πολιτικές, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού καταμερισμού, σημαίνουν ότι το μερίδιο της ελληνικής μεταποίησης πρέπει να ανέλθει στο 12% του ΑΕΠ το 2020, με στόχο το 15% μεσοπρόθεσμα. Τούτο συνεπάγεται τη δημιουργία τουλάχιστον έξι προϋποθέσεων για την αύξηση της ανταγωνιστικότητας της εγχώριας μεταποίησης, οι οποίες, σύμφωνα με το think tank των επιχειρήσεων, πρέπει να αναφέρονται:

  • στη μείωση του κόστους ενέργειας στο επίπεδο του μέσου όρου της ΕΕ (30%),
  • στη μείωση των φορολογικών συντελεστών για τις επιχειρήσεις και στη φορολογική απόσβεση των βιομηχανικών επενδύσεων,
  • στη μείωση του μη μισθολογικού κόστους, με μειωμένες εισφορές και με επιπλέον επιδότηση των ασφαλιστικών εισφορών για νέους εργαζόμενους (πέραν των προβλεπόμενων στο φετινό προϋπολογισμό),
  • στην αύξηση της τραπεζικής δανειοδότησης, με χαμηλότερα επιτόκια, μεγαλύτερες ευελιξίες επιλεξιμότητας και αξιοποίηση των εναλλακτικών πηγών χρηματοδότησης (κεφαλαιαγορές),
  • στην κατάρτιση χωροταξικού πολεοδομικού σχεδίου, με αναθεωρημένους κανόνες αδειοδότησης (π.χ. αναθεώρηση κατηγοριών όχλησης, επικαιροποίηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων, επιτάχυνση διαδικασιών κ.λπ.) και
  • στην καθιέρωση κάθε είδους ευελιξίας στην αγορά εργασίας.

Ασφαλώς η κριτική της εν λόγω στρατηγικής για την ανάπτυξη υπερβαίνει τα όρια αυτού του άρθρου. Πάντως, τα προβλήματα της ελληνικής μεταποίησης δεν σχετίζονται τόσο με τις συνέπειες της κρίσης όσο με τη διάρθρωση, τους τομείς εστίασής της και τον προσανατολισμό της διαχρονικά. Όσο η οικονομική επιστήμη αντί να αναλύει την πραγματικότητα της βιομηχανικής ανάπτυξης, για να συνεισφέρει στην υπέρβαση των αντιφάσεών της, οδηγείται μονοσήμαντα από το αιτούμενο αυστηρά της κερδοφορίας των επιχειρήσεων του τομέα, θα αποτυγχάνει.

σελφ σερβις (T. 491)
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Δείτε ακόμη...

Οι πιο δημοφιλείς ειδήσεις σήμερα

Αυτοί που διάβασαν αυτό διάβασαν επίσης

Τα πιο δημοφιλή Topics

Οι πιο δημοφιλείς ειδήσεις σε αυτήν την ενότητα

Οι πιο δημοφιλείς ειδήσεις σε άλλες ενότητες

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Συνεντεύξεις / Πρόσωπα

 
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Topics

Αγορά

Τεχνολογία

Τρόφιμα/Ποτά

Ενέργεια/Περιβάλλον

Μεταφορές/Logistics

Εκπαίδευση

Υγεία/Ομορφιά

Ευρωπαϊκή Ένωση

©2019 Boussias Communications, all rights reserved. Κλεισθένους 338, 153 44 Γέρακας, info@boussias.com, Τ:210 6617777, F:210 6617778

ATCOM PRODUCTION